On úili Qarabulaqtyń tútinin túzý ushyryp, kindik kesken aýylynyń quryp ketpeýi úshin baryn salyp eńbek etip júrgen azamat bar Kúrshim óńirinde. Aty-jóni – Siiavýsh Dúsipov. «Nurali» sharýa qojalyǵynyń iesi.
Qurylǵanyna úsh jyl ǵana bolǵan sharýashylyq qazir aýdannyń tutynýshylaryn sapaly jemshóppen, onyń ishinde dándi daqyldarmen shama-sharqynsha qamtamasyz etýde. Ásirese, mal jáne balyq ósirýmen ainalysatyn sharýashylyqtar «Qarabulaqtyń egini qashan pisedi?» dep kútip júredi.
– Qandai da bir ónimdi óndirgen soń ony ótkizýdiń de jolyn oilaý kerek qoi. Bul turǵyda bizde eshqandai problema joq. Astyqty alysqa barmai-aq Kúrshim aýylynyń qojalyqtary men jeke turǵyndary talap áketedi qysqa jetkizbei. Keide aldyn ala tapsyrys berip jatatyndar da bar. Óitkeni, bizdiń ónimniń sapasy jaqsy, baǵasy da qoljetimdi, – deidi Siiavýsh.
Qazir «Nurali» qojalyǵynyń ieliginde 1,5 myń gektardan astam aýyl sharýashylyǵy maqsatynda paidalanatyn jalǵa alǵan jer telimi bar. Onyń 560 gektary egistik bolsa, 800 gektardaiy jaiylymdyq, qalǵany shabyndyq. Osy jyrtylatyn 560 gektar jerdiń 400-ine arpa egilse, qalǵan bóligine suly, bidai, qaraqumyq tárizdi dándi daqyldar, sondai-aq, kartop ósiriledi. Aldaǵy ýaqytta eńbekqor azamat egistik alqaptyń aýmaǵyn 1,5 myń gektarǵa deiin jetkizýdi kózdep otyr.
– Negizinen jaýyn-shashyndy bolyp keletin bul ólkeniń klimaty qystyq bidai ósirýge tiimdi. Óitkeni, jazdai jaýǵan jańbyrmen jaiqalyp shyqqan egin der kezinde pisip úlgermeidi. Al tolyq pispegen astyq ylǵaldanyp, kógerip, qunaryn joǵaltady. Bul árine, úlken shyǵyn. Sondyqtan biz Siiavýshqa múmkindik bolsa qystyq bidaiǵa kóshýge keńes berip otyrmyz, – deidi aýdandyq kásipkerlik jáne aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Serikqan Ashmanov bitik shyqqan arpa alqabyn aralap kele jatyp.
Mamyrdyń sońyna qarai jerge sińirilgen arpa tuqymy túgin tartsań maiy shyǵatyn qunarly qara topyraqtyń ylǵalymen tez jetilip, tizege deiin boi kóterip qoiypty. Taqiiańdy tastasań turyp qalatyn bitiktigi óz aldyna. Buiyrtsa, biyl arpanyń ár gektarynan 20 tsentner ónim túsýi kerek degen boljam bar. Árine, munyń bári aýa raiy men Jer-ananyń jomarttyǵyna bailanysty. Sharýa qolynan kelgenniń barlyǵyn jasap-aq jatyr. Tuqymdy suryptap, sapalysyn ǵana ekti. Topyraqty tyńaitýdy da esten shyǵarǵan joq. Barlyq tehnologiialardy buljytpai oryndady. Endi tek eginin qaraýyldap, Jer-ananyń jomarttyǵyna úmit etse bolǵany. Kúzde yrysyn ysyraptamai jinap alý úshin tehnikalar men jumysshylar jetkilikti. Qazir munda 12 adam eńbek etip júrse, maýsymdyq jumystarda olardyń sany 30-ǵa deiin barady. Al tehnikalardy Siiavýsh bankten bir tiyn da nesie almai menshikti qarajatqa satyp alǵan.
Jalpy, «Nurali» sharýa qojalyǵyn quryp, aiaǵynan turǵyzýǵa shamamen 100 mln. teńgedei menshikti qarajat jumsalypty. Bul somanyń 23 mln. teńgesine sýdai jańa kombain, 30 mln.-nan astam teńgesine shaǵyn traktordyń birnesheýin jáne aýyl sharýashylyǵy tehnikalarynyń basqa da túrlerin, agregattar satyp alǵan. 18 mln. teńgege úlken angar salǵyzǵan.
Diqanshylyqpen shektelip qalmai, mal ósirýdiń de dámin tatyp kórýdi kózdep júrgen Siiavýsh Dúsipovtiń bolashaq josparlary kóp eken. Bizben áńgime barysynda solardyń birsypyrasyn aityp berdi. Jalyn tógiltip jylqy ósirsem deidi. Tuqymy asyl etti-sútti siyrlardyń júz basyn ustap, taýarly-sút fermasyn qursam deidi. Jinalǵan sútti qalaǵa tasymai jergilikti jerde óńdep, ártúrli aq taǵamdaryn shyǵaratyn shaǵyn kásiporyn ashsam deidi. Tozyp turǵan aýyl klýbyn naýbaihanaǵa laiyqtap qaita jóndep iske qossam deidi. Buǵan shamamen eki-úsh mln. teńge qarajat kerek. Bul kúnde klýb ǵimaratynyń edenin tegistep bastapty. Kúzge qarai qurylys tolyq aiaqtalyp, naýbaihana ashylady. Ol jerde jumys isteitin adamdar alaqandaryn ysqylap daiyn otyr aýylda.
Sondai-aq, Reseiden baǵasy bes mln. teńge turatyn qondyrǵy satyp ákelip, kúzge qarai qaraqumyq óńdeýdi qolǵa almaqshy. Óńdelgen qaraqumyqty arzan baǵamen turǵyndarǵa saýdalamaq. Atalǵan taýarǵa suranys joǵary kórinedi el ishinde.
Kartop ǵana emes, qysta jaqsy saqtalatyn qyzylsha, sábiz, piiaz, sarymsaq siiaqty kókónis túrlerin de ósirýge den qoimaqshy.
Aitpaqshy, sharýa qojalyǵynyń basshysy aýyl shetindegi aýmaǵy atshaptyrym toǵanǵa aq amýr balyǵynyń bir myń shabaǵyn jiberip qoiypty. Shabaqtar toǵan sýyna jersinip, jap-jaqsy ósip keledi. Buǵan qosa shaǵyn omartasy jáne bar.
Uzyn sózdiń qysqasy, tirshiligi bar jigit qarap jatqan joq. Óziniń ieligindegi jerdiń bir súiemin de bos qaldyrmai igerýde. Aýyldyq jerde isteýge bolatyn barlyq kásipti qoryqpai qolǵa alyp, sharýashylyǵyn shalqytyp ustaýda. Minezi qarapaiym, qoly ashyq, aqjarqyn azamat Siiavýsh kerek kezde aýyldastaryna qol ushyn berip, kómektesýdi óziniń paryzy sanaidy.
Serik Ábilhan
Kúrshim aýdany.
"Didar"
