Sh.Shaiahmetov atyndaǵy ortalyq qyryqqa jýyq kitaptyń tusaýyn kesti

Sh.Shaiahmetov atyndaǵy ortalyq qyryqqa jýyq kitaptyń tusaýyn kesti
Astanada «Elbasy Joldaýy: jańa jahandyq kezeńdegi qazaq tili» atty dóńgelek ústel ótti. Sh. Shaiahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń respýblikalyq úilestirý-ádistemelik ortalyǵy uiymdastyrǵan shara barysynda qazaq tilindegi entsiklopediialyq, oqý-ádistemelik, ǵylymianyqtamalyq, tanymdyq mazmunda shyǵarylǵan 36 kitaptyń tusaýkeseri ótti.

Ulttyq akademiialyq kitaphanada ziialy qaýym ókilderi bas qosyp, Elbasynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revoliýtsiia jaǵdaiyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýyndaǵy basym baǵyttarǵa toqtalyp, ondaǵy til máselesine keńinen mán berdi. Latyn álipbiine kóshýdiń mańyzy men el qoldaýy sóz boldy.

«Jalpy, Elbasynyń Joldaýy jan-jaqty talqylanyp jatyr. Joldaýda mynadai bir eki fraza bar: Memleket basshysy «Qazaq tilin halyqaralyq deńgeige kóterý» degen máseleni kóterdi. Ony qalai kóteremiz? Onyń qandai joldary bar? Ne isteimiz? Ekinshi másele, kóp Joldaýlarda bolǵan emes, ideal týraly sóz aitty. Óziniń tarihyn, tilin, mádenietin meńgergen, ozyq oily, kózqarasy bar azamattar qoǵamymyzdyń idealyna ainalý kerek dedi. Bir sóilemniń artynda qansha astarly oi jatyr . Sondyqtan, bul máselege kelgende Til komiteti biraz jumys jasaý kerek sekildi. Memlekettik til máselesin tek komitet jumysy dep qaramai, ziialy qaýym, Parlament depýtattary, til janashyrlary barlyǵy buqaralyq aqparat quraldarynda jii kótergeni durys dep esepteimin», - dedi Parlament Senatynyń depýtaty Murat Bahtiiaruly.

Sonymen qatar senat depýtaty úshtildilik máselesin kóterip, mektepterdegi ahýalǵa toqtaldy. Óz oiyn «memlekettik tildi úiretýge kelgende memleket qarjysyn aiamaýymyz kerek» dep túiindedi.

Ras memlekettik tilge kelgende máseleniń shyrmaýy sheshilmei turǵany anyq. Dese de Mádeniet jáne sport ministrligi Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq-saiasi jumys komiteti men Sh.Shaiahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń respýblikalyq úilestirý-ádistemelik ortalyǵynyń búgingi basqosýda jurtshylyqqa jariia etken jumystary talai tirliktiń kezeń kezeńimen jasalyp jatqandyǵyn kórsetedi. Mádenieti men ǵylym-bilimi damyǵan eldiń entsiklopediia shyǵarary anyq. Al qazaq halqynyń uly perzentterine arnalǵan entsiklopediiasy sanaýly ǵana. Búgin mine sol sanaýly san Alash arysy Ahmet Baitursynulynyń entsiklopediiasymen tolyqty. Sonymen qatar oqý-ádistemelik, anyqtamalyq, tanymdyq mazmundaǵy 70 kitap jaryq kórdi.

«Arnaiy qurylǵan komissiia 400 kitaptyń 70-in tańdap aldy. Ár salanyń kitaptaryn saralap otyryp, iriktep aldy dep aita alamyn. Eń aldymen entsiklopediialyq ádebietterge toqtalsam, Ahańa (Ahmet Baitursynuly) arnalǵan entsiklopediia. Oǵan 700 betten astam materialdar jinaqtaldy. Ahań týraly, onyń eńbekteri jaiynda jazǵan avtorlar túgelge derlik jumyldyryldy. Sonymen qatar «Alash qozǵalysy. Balalarǵa arnalǵan anyqtamalyq» atty balalarǵa arnalǵan eki kitap shyǵardyq. Naqty Alash qozǵalysyna qatysty Sábit Dónentaev, Ǵumar Qarash, Beiimbet Mailin, Áset Naimanbaiuly sekildi Alashtyń tulǵalarynyń shyǵarmalary jinaqtaldy»,- dedi Sh.Shaiahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń respýblikalyq úilestirý-ádistemelik ortalyǵynyń direktory Erbol Tileshov.

Sondai-aq, T.Shonanovtyń 4-shi, 5-shi tomdyq shyǵarmalar jinaǵy, Sh.Aitmatovtyń "Taý qulaǵan romany" (aýdarǵan N.Qami), Sh.Qurmanbaiulynyń "Kórkem aýdarmadaǵy jańa ataýlar: jasalýy men qoldanysy" kitaby, «Qazaq sózi» qazaq tiliniń belsendi leksika-grammatikalyq minimýmynyń ádistemelik kesheni, «Oqý quraly + mýltimediialyq baǵdarlamasy (SD disk)», «Qazaq sózi» qazaq tiliniń belsendi leksika-grammatikalyq minimýmynyń ádistemelik kesheni, «Ýkrain tilin oqytýǵa arnalǵan oqý-ádistemelik qural», «Balalarǵa bazarlyq» (Ana tilin úiretý quraldary), «Sóz syny», «Qazaqstannyń 700 tarihi oryny» jinaqtary, «Alash qozǵalysy» jinaǵy, «Ádisteme áleminde» (ǵylymi-ádistemelik jinaq), «Astanaǵa qosh keldińiz! Tildeskish» kitabynyń ispan-qytai-arab-aǵylshyn tilderine arnalǵan nusqalary, t.b. týyndylar oqyrmanǵa jol tartty.Shara barysynda Tilderdi damytý komitetiniń tapsyrysymen daiyndalǵan Ulttyq arna efirinen kórsetilip júrgen «Enshi» ziiatkerlik-tanymdyq telesaiysy men balalarǵa arnalǵan «Sóz qasynasy» animatsiialyq filmi tanystyryldy.

«Enshi» ziiatkelik-tanymdyq saiysyna 1200-den astam talapker óz ótinishterin bildirdi. Elimizdiń bes aimaǵynda (Aqtaý, Shymkent, Qyzylorda, Óskemen, Almaty) jáne Astana qalasynda irikteý týrlary ótkizildi. Ózge óńirler úshin onlaiyn irikteý uiymdastyryldy. Nátijesinde 48 úmitker telesaiys joldamasyn iemdendi. Qazirgi tańda baǵdarlama Ulttyq arna efirinen berilýde. Al «Sóz qazynasy» animatsiialyq filmi «Balapan» arnasynan kórsetiletin bolady»,- dedi E.Tileshov.

Tilderdi damytý komiteti men Sh.Shaiahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń respýblikalyq úilestirý-ádistemelik ortalyǵynyń kópshilikke usynar tartýy munymen bitpedi. Shara sońynda jańadan iske qosylǵan úsh sait tanystyryldy. Atap aitar bolsaq, úshtilde aqparat taratyp, til úirenýge arnalǵan «TilMedia.kz», qujat ainalymyna qolǵabys etetin «Qujat.kz», balalardyń qazaq tilindegi qyzyqty ári kóńildi álemine ainalǵan «balatili.kz" saittary el igiligine usynyldy. Aqparattyq qoǵamda qazaq tiliniń aýditoriiasyn arttyratyn atalǵan saittarǵa ziialy qaýym ókilderi oń baǵasyn berdi. Olar saittardyń bilim berý mekemelerinde de keńinen qoldanylýyn, olardy oqý-ádistemelik qural retinde engizýin Bilim jáne ǵylym ministrligimen birlese otyryp qarastyrý qajettigin aitty.

Sharada depýttattar men ult ziialylarynyń pikiri tyńdalyp, avtorlarǵa sóz berildi. Olar jasalǵan jumystardyń baǵasyn berip, usynys-pikirlerin ortaǵa saldy.