Negizi óz basym shet elde bilim alýǵa qarsy emespin. Sebebi júie, quqyq, bilim berý, mádeniet, tártip, til, oilaý salystyrý arqyly shyńdala túsedi, órisi ashylady. Sondyqtan prezidenttik «Bolashaq» baǵdarlamasyn qoldaimyn. Onyń ishki mazmuny basqa másele, árine. Bul jerdegi sóz din qubylysyna qatysty bolmaq.
Dini bilimniń qundylyqtar júiesine, bolmysqa qatysty qyry mańyzdy. Sebebi dini tanym da, dini sana da, dini senim men dini tájiribe de bolmysqa qatysty normalyq-aksiologiialyq qýaty bar qabattar.
Sondyqtan búgin shet elge dini bilim alýǵa ketken árbir azamat potentsialdy qaýiptiń kózine ainalyp úlgerdi. Din úirenemein dep ketip, olardyń dini tanymyn, dini tájiribesin, dini sanasyn ózimen qosa alyp kelip jatady. Bul degenimiz, olar shetelderde alǵan dini tanymy arqyly sol elderdiń ulttyq mádeni qundylyqtaryn, dini tájiribesin iaǵni basqa mádeniettiń tarihi júrip ótken joly men quqyqtyq dúnietanymdyq qabatyn ózderimen birge ózeýrep alyp keledi.
Olar ózimen ǵana shektelse quba qup, biraq olar eń durys jol osy dep, ózge azamattardy da shatastyrady.
Bilim berý standarttary, metodikasy, mazmuny, baǵyttary qandai bolsa da, ol ýniversitet sharttarymen beriledi. Biraq kez kelgen musylman elderindegi ýniversitet sol jergilikti jerdegi parallel hýjarada, jamaǵattyq, tariqat ne saiasi aǵym ne partiia yqpalyndaǵy dini aǵymdardan ada emes.
Islamdaǵy ýaqf qubylysyna negizdelgen kez kelgen ortalyqtyń arnaiy bilim berý standarttary men tájiribesi ýniversitet standarttarynan bólek. Bul dini tájiribe salty ári áleýmettik psihologiialyq qalyptasýynyń ortalyǵy ekendigi jasyryn emes.
Mine, shetelderdegi dini bilim júiesiniń osy tusy bizdiń elden barǵan dini bilim alýshy jastarymyzǵa úlken qaýip.
Egemendik alǵanda shet elge, ásirese arab memleketterinde bilim alǵan jastardyń tanymyna qarasańyz, olardyń áli kúnge deiin dindi ǵylymi turǵydan oi eleginen ótkizýdiń baiybyna bara almaitynyn, din men shariǵat, konstitýtsiia men shariǵat, zaiyrlylyq pen din, dini tájiribe men dini sana arasyn tanymaityndyqtaryn kóremiz.
Osy rette, Egipettegi «Ál-Azhar» ýniversitetiniń dini bilim berý júiesine qatysty da syni kózqaras kerek dep oilaimyn. Sebebi ol elde dindi tek ǵibadatpen jáne meshitpen qana shektep tanyǵandyqtan, atalǵan oqý orny dindi qubylys retinde taldap ta, tanyp ta, túsinip te túsindirip te bere almaidy.
Bul máseleni sheshýdiń joly qandai bolýy múmkin? Máseleni sheshýdiń tetikterin, ádisteri men sharttaryn salystyrmaly zertteýdi qolǵa alý qajet. Birinshi úzildi kesildi jeke óz betimen dini bilim alýdy shekteý kerek. Eger bul shekteý júzege aspaǵan jaǵdaida, onyń alǵan diplomyn da jaramsyz dep taýyp, ol stýdentti óz elimizdiń ýniversitetterinde arnaiy eki jyldyq baǵdarlama negizinde qaita oqytý kerek. Mundai tájiribe Túrkiiada bar. Mysaly Túrkiiada «al-Azhardy» bitirip kelgender, qaitadan eki jyl Ankara Ýniversitetinde oqyp baryp diplom alady. Nostrifikatsiia dini bilimde osylai shektelgen.
Ekinshi joly, bakalavr iaǵni bilim berýdiń bastapqy satysy múndetti túrde Qazaqstandaǵy dini bilim berý standarttaryn arqyly tamamdalyp, shet elge magistratýra ne doktorantýra baǵdarlamalarymen jalǵasyp jatsa quba qup.
Sosyn shet elge dini bilim alýǵa ketetin stýdentter QR BǴM attestatsiialaý sharttary arqyly tańdalyp, solardyń ishinen QMDB usynysyn alý kerek. Sebebi tek QMDB búgingi tańda mundai mańyzdy psihologiialyq jáne tanymdyq máseleni óz moinyna ala almaidy. Bul memlekettik másele.
Sondyqtan da Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi, BǴM, Ádilet, Múftiiatpen birlese otyryp, osy protsesti zańnamalyq turǵydan retteýdi qolǵa alǵany jón dep oilaimyn. Sebebi dini bilim alyp jatqan búgingi árbir jas bolashaqta durys dini saýat beretin maman deitin bolsaq, bizdiń maqsatymyz jastarymyzdy ártúrli radikaldy dini aǵymdardyń yqpaly men teris áserinen qorǵaýǵa jumyldyrylýy kerek ekendigi talassyz.
Dosai Kenjetai teolog, professor.
.jpg)