Elordada Sh.Shaiahmetov «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵynyń uiymdastyrýymen «Aqparattyq tehnologiia terminderiniń búgini: ult tili jáne zaman sabaqtastyǵy» atty onlain seminar ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Seminardyń maqsaty – jahandaný jaǵdaiynda qazaqtyń ǵylymi tilin damytý úshin aqparattyq tehnologiia terminderiniń ulttyq úlgisin jasaý, jetildirý, júieleý máselelerin talqylaý jáne shet tildi terminderdi igerýdegi sátti tájiribemen bólisý. Jiynda sóz sóilegen Almaty energetika jáne bailanys ýniversitetiniń dotsenti Aqtoty Shaiqulova óz baiandamasynda Úkimet janyndaǵy respýblikalyq komissiia bekitken terminderdiń keń qoldanys taýyp jatqany da, bekitilgen qalpynda esh qoldanysqa enbei qalǵany da bar ekenin atap ótti. Qoldanys tappaýdyń sebebin dotsent bekitilgen terminderdi nasihattap, túsindirý jumysynyń óz deńgeiinde bolmaýynan, qazaq tiliniń úndesim zańyna baǵynbaǵan ne qazaq sóz tabiǵatyna beiimdelmegen jasandy terminderdiń oryn alýynan ekenin baiandady.
«2012-2014 jyldary Pedagogikalyq ǵylymdar akademiiasynda qazaqsha-oryssha, oryssha-qazaqsha terminologiialyq sózdikterdiń 30 tomdyq toptamasy daiyndalyp, basyldy. 1999-2000 jyldary shyqqan sózdikterdiń árqaisysynda shamaman 5 myń termin bolsa, bul sózdikterde 10-12 myń termin bar. Bul sózdikterdi jasaýǵa 450-ge tarta sala ǵalymy men mamany atsalysty. Jalpy respýblikalyq terminologiialyq komissiianyń bekitýge usynatyn terminderiniń kemshiligi de joq emes. Kei terminge jai halyqtyń tili kelmeidi. Árkimniń qolynda arnaiy sózdik bolmaǵan soń izdemeidi. Tolyq túsindirý jumysy júrgizilmeidi. Qazaqy tárbie alyp, kóshpendi ǵumyrdy kórgen qazaqtar úshin ne úndestik zańyna baǵynbaǵan, ne qazaq sóz tabiǵatyna beiimdelmegen sózdi durys aitý qiyn. «Halyqaralyq termin» degen atpen qoldanysqa engizilgen ataý sózderdiń jazylýy men aitylýy orys tiliniń tabiǵatyna beiimdelip, qazaq tiline ózgerissiz ákelinip jatyr. Bekitilgen sóz halyqtyń tanymyna sińiskenge deiin ersi seziledi», - deidi Aqtoty Shaiqulova.
Onyń aitýynsha bir ǵana «knopka» sózine bailanysty da birjaqty túsinik qalyptastyrý kerek. Sol sekildi «baza dannyh» – derekter bazasy dep aýdarylǵan. Nege «Derekter qory» bolmasqa?! Operatsiialyq júieler – operatsiialyq júieler bolyp bekitilgen. Biraq qoldanysta «operatsiondyq júie» degen tirkesterdiń jii kezdesetinin baiqaýǵa bolady. Terminkom bekitken «operatsiialyq júie» sózi durys. Dotsent osyndai birneshe mysal keltirdi.
Al Batys Qazaqstan innovatsiialyq ýniversitetiniń dotsenti A.Abdýlmanov ulttyq til negizinde kompiýter terminderiniń úles salmaǵynyń tómen deńgeide bolýynyń bir sebebi qazaq tilindegi utymdy jasalǵan terminderdiń (mysaly, tintýir (myshka), saqtaǵysh (fleshka), býma (papka), pernetaqta (klaviatýra)) ózin kúndelikti tilimizde jii qoldanylmaityndyǵynan deidi. Onyń aitýynsha, aqparattyq tehnologiia salasynyń terminologiialyq órisi orys tili men qosa aǵylshyn tilimen etene bailanysyp jatqandyqtan, salalyq terminologiiany damytýdyń jańa, ózgeshe tásilderin oilastyrý qajettigin atap ótti.
Qazaq ulttyq qyzdar pedagogikalyq ýniversitetiniń professory Ǵ.Shoibekova aqparattyq tehnologiia terminderin tilimizge engizerde, tiltanýshy ǵalymdar men sala mamandarynyń pikirimen sanasyp, turaqtap qalatyn terminder qalyptastyrýǵa basymdyq berý kerektigine toqtaldy.
Atalmysh is-sharany www.termincom.kz saitynyń YouTube kanalynan kórýge bolady.
