«Alash» taqyrybyna kelgende bizdiń bilik aýzyn býǵan ógizdei únsiz qalatyny nesi osy? Olardyń tarihymyzdy qaita túletýge qulyqsyzdyq tanytýy – bodandyq buǵaýynan bosamaǵan sanalarynyń qorqynysh qamytynan áli ajyrmaǵanynan habar beretindei. Iá, ras, olar bárin ózinen bastaǵysy keledi... Tek olar óz tarihyn ógeisitken ulttyń urpaq aldyndaǵy kúnási aýyrlai túsetinin oilasa ǵoi bir sát...
Biyl – Álihannyń 150 jyldyǵy. IýNESKO kóleminde toilaimyz dep bórkimizdi aspanǵa atqanymyz keshe. Biraq Alashorda kóseminiń toiyn alash jurty armansyz toilai aldy ma? Álihanǵa degen qurmetimiz az ǵana jiyn-toidyń ainalasynda qalyp ketpedi me? Ár jerde tam-tumdap ótkizilgen konferentsiia-keshtermen kimdi aldaǵandai bolamyz? Keshegi alaqandai Aqtoǵaidaǵy toi qai qazaqtyń kóńiline jubanysh bola alady? Álihanǵa qurmet – qazaqqa qurmet, eldiń tarihyna, ótkenine qurmet.
Ult kóshbasshysyn ulyqtaýda neden tartynshaqtaimyz? Álihan – qazaqtyń beinesi, ulttyń urany bolǵan tulǵa emes pe edi?!
Belsendilerimiz álgide bir Qazaqstandaǵy joǵary oqý oryndarynyń birin Álihannyń atymen ataýdy suraǵan-tyn. Tipti, Lev Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń ataýyn almastyrsaq dep te naqty ótinish tastady. Aitylǵan sóz el ishin biraz aralady da, aýada qalqyp qala berdi...
Almatydaǵy «baraholkanyń» irgesindegi aiadai kósheni emes, ortalyqtaǵy Fýrmanov kóshesin Álihan atymen ataiyq degen de oi aityldy. Ol da bilik tarapynan qoldaý tappady.
Taǵy bir top belsendiler Almatydaǵy Fýrmanovtyń atymen atalatyn shyńdy «Álihan Bókeihan shyńy» dep ataý týraly usynys jasady. Jyly qabaq tanytqan bireý boldy ma?!
Almaty ákimi Baýyrjan Baibektiń atyna joldanǵan ziialylar haty da aiaqasty qaldy. Ol hatta Almaty qalasynyń metrosyna Álihan esimin berý, Ulttyq Agrarlyq ýniversitetke Á.Bókeihanov esimin berý, qaladaǵy Timiriazev dańǵylynyń ataýyn Álihan esimimen qaita ataý, qalanyń kórnekti jerine «Alash» alleiasyn ashyp, Á.N. Bókeihannyń monýmenttik-eskertkishin ornatý syndy birneshe usynys tastalǵan bolatyn. Ákim jaýaby mardymdy bolmady. Syltaý kóp. Keler shaqtyń enshisine tapsyrýdan ári asa almaidy.
Ánsheiinde árnege aqsha shashqysh biliktiń Álihandy dáripteýge kelgende sarańdanyp qalǵanyn qalai túsinemiz? Eldiń asyl azamaty Elordanyń haq tórinde eskertkish bop eńse kóterip tursa da artyq etpeitin edi ǵoi!
Anaý Qaraǵandydaǵy ortalyq kóshelerdiń birine Ult kóseminiń esimin berý jáne onyń eskertkishin ornatý jónindegi bastama osydan onshaqty jyl buryn kóterilgen. Qudai ońdap, bul másele keshegi ótken mereitoi kezinde qoldaý tapqandai bolypty. Oǵan da shúkir. «Han balasynda qazaqtyń haqysy bar edi, tiri bolsam, qazaqqa qyzmet qylmai qoimaimyn» degen Bókeihan balasyna qyzmet qylar ýaqytymyz baiaǵyda keldi. El tutqasyn ustaǵan azamattarymyz osyndai igi iste irilik tanytsa deisiń. Bir kem dúnie. Zor kem dúnie.
Sherhan Talap
.jpg)
