Taǵy bir jyldy artqa tastadyq. Taýyq jyly qazaq eli úshin tolaiym tabystarǵa toly jyl boldy dei almaspyz. Áitse de, aýyzdy qur shóppen súrte almaimyz. Kúiinetin de, súiinetin de biraz jaitty bastan ótkerdik.
Qajyr men qarjyny jalmaǵan, dúbiri men daqpyrty basym EXPO kórmesi ótti «álem nazaryn aýdaryp». Bul qadam Qazaqstannyń álem aldyndaǵy imidjin qanshalyqty jaqsarta túskenin bilmeimin, bar «igiligin» ózimiz kórdik. Elimizdiń ár túkpirinen Astanaǵa aǵylǵan halyq, jiyrma jylda jarqyrai túsken Bas qalamyzdyń sáýletine súisinip, dáýletine tańyrqap qaitty. Alyp shardy alty ainalyp, balama energiia kózderi týraly beimálim aqparatqa qanyǵyp qaitpasa da, «kóp kermetti» kózimen kórip, qolmen ustap, túrlishe oi túiip qaitty. Mektepten ári attamaǵan aýyl balalarynyń armanshyl janarynan erekshe sezimdi kórip, kóńil jubanady. Sol jastardyń «elimizdegi munai dáýiriniń aiaqtalýyn aiqyn bildiretin tarihi oqiǵadan» (A.S.) keiin de, erteńge degen úmit sáýlesin sóndirmese deisiń. «Jemqorlyq pen maqtanqumarlyqqa jol ashatyn joba» dep sheteldikter kóz suǵyn qadaǵan aty joq astanamyzdy báribir talaýǵa tastai almaimyz. Qansha til bezesek te, Astana – táýelsizdiktiń jemisi, Qazaqstannyń ajar-ainasy.
EXPO kórmesindei elde dúrmek týdyrmasa da, Siriiadaǵy soiqan kepilgerleriniń Astanada bas qosýy – bitimgerlikke bastar mańyzdy qadam edi. Siriia máselesi boiynsha kelissózder júrgizgen múddeli memleketter jyl sońyna deiin segiz ret bas qosty. Alaida shet memlekettegi shielenisti jaǵdaidy retteýde Astana protsesi aitarlyqtai yqpal ete almady. Degenmen, beitarap memleket retinde Siriia Úkimeti men qarýly oppozitsiiaǵa tór usyný – bedelimizdi biiktetpese, alasartqan joq.
Moiyndaý kerek, álemdik úderisterge bereri joq biz siiaqty kishkentai eldiń ishki máselelerin rettep almai, syrtqa súikimdi kórinýge tyrysýy – quiryǵy bulǵań, qorqynyshy qalyń túlkiniń túsiniksiz áreketin elestetedi.
Basqa-basqa Alashorda úkimetiniń 100 jyldyǵyn memlekettik dárejede toilaýǵa tiis edik. Ár jerde alaýlatyp-jalaýlatyp jiyn ótkizip, ǵylymi, qoǵamdyq is-sharalar uiymdastyrǵanmen, ataýly datany jalpyulttyq toiǵa ainaldyra almadyq. Oǵan bizdiń bilik te qulyqsyz sekildi. «Alash» dese at-tonyn ala qashatyn «aýrýdan» áli aiyqqan joq. Ulttyq birtutastyqqa negiz bolar alash ideiasy saiasi oiyndardyń kóleńkesinde qaldy taǵy da. Bizge taqyr jerge tamyr jaiyp, tyńnan túren salýdyń qajeti joq. Bes túrli tujyrymǵa negiz bailaǵan «Alashtyń» ulttyq ustanymy – otanshyldyqtyń temirqazyǵy edi.
Sol kezde jerin qorǵamaq bolǵan jigitterimiz óz topyraǵynda ógeidiń kúiin keshpes edi (1); sol kezde jerimizdiń asty men ústindegi igilik jat bireýlerdiń qolynda ketpes edi (2); sol kezde «qazaqtyń jerinde óndirilgen bir ýys jún sol memlekettiń azamattarynyń ústine toqyma bolyp kiilýi kerek edi» (3); sol kezde tilimiz – shubar, dinimiz – dúmbilez, dilimiz – dúbára bolyp, «ulttyq mádeniet ústemdigi» degen úrkek uran únsiz qorlanbas edi (4); sol kezde túieni túgimen jegen jemqor qoǵamda senimge selkeý túsip, ulttyq-demokratiialyq memleket qurý ideiasynan otqa tamyzyq jasap otyrmas edik (5).
Elbasynyń «Rýhani jańǵyrý: bolashaqqa baǵdar» atty úlken strategiialyq maqalasy jariialandy. Bul – kóptegen jyldar boiy qordalanǵan saiasi, áleýmettik, rýhani máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan mańyzdy qujat. Eger bastamany naýqanshyldyqqa ainaldyryp almasaq, jańa betburystarǵa qadam jasarymyz anyq. Bul óńirlerdiń ózara jarysy bolmaýy kerek. Sany kóp, sapasy joq is-sharalardy birinen soń birin ótkizip, halyqty rýhani jańǵyrta almaimyz. Sana modernizatsiiasy bilik pen halyqtyń ashyqtyǵynan, shynaiy qarym-qatynasynan, senim men jaýapkershiligenen bastalsa kerek-ti. Áitpese, qazir halyq bilikke senýden qalǵan. Damyǵan, mádenietti, birtutas qoǵamǵa ainalý uzaq protsesti qajet etedi. Jemisin ýaqyt kórsetedi.
Eń mańyzdysy, latyn álipbiine kóshý máselesinde mańyzdy qadamdar jasadyq. Tek jaýapty taraptardyń júiesiz jumysy, birinen soń biri usynylǵan eki nusqanyń da kópshilik kóńilinen shyqpaýy jaǵdaidy kúrdelendire túsedi. Qalai bolǵanda da, álipbi aýystyrýda asyǵystyq tanytpaǵan jón. Álipbi aýystyrý – ulttyq tarihi qadam. Táýekelge bailanǵan taǵdyrly sát. Biliktiń sońy belgili kezekti sahnalyq qoiylymy emes. Ultty uiystyratyn, bir múddeniń tóńiregine toptastyratyn oqiǵa. Álipbidiń ár árpi, tańba-belgisi biz úshin mańyzdy.
Al, álem jurtshylyǵyn esh jarnamasyz-aq, jadaǵai sóz, jalań uransyz-aq tanyrqatqan talanttarymyzdyń jetistigin el bolyp kórip-bilip júrmiz. Gena bastaǵan sportshylaramyz ben Dimash bastaǵan ánshilerimizdiń atyn atap, túsin tústemei-aq qoialyq. Bul qazaq sporty men óneriniń álemdik dárejede óz biigi bar ekendiginiń aiqyn dáleli. Fýtboldan ulttyq quramamyz jeńilisten kóz ashpai júrse de, "Astana" komandasynyń tamasha kórsetkishi kóńilge medeý. Bul salalarda da shyǵar biigimiz áli alda dep esepteimiz.
Biyl – it jyly. Bul jyl elimiz úshin berekeli-nesibeli jyl bolsyn! Ult bolyp uiysyp, mańyzdy sheshimderge birge jumylaiyq. It basyna irkit tógilgen kúnderdiń kýási bolýdy jazsyn Táńiri!
Sherhan Talap
.jpg)