Qazaq rýhaniiaty orny tolmas qazaǵa ushyrady. Halyq jazýshysy, kórnekti qalamger Sherhan Murtaza 86 jasynda ómirden ótti. Aýyr qaza kúlli alash jurtynyń qabyrǵasyn qaiystyryp ketti. Aqyndar qaýymy óleńmen aza tutty.
Al biz Sherhan Murtazanyń qazasyna bailanysty jazylǵan óleńderdi toptastyrǵan edik. Oqiyq.
***
Arystan
... Bóriden--
Bóriliniń bairaǵynan,
Ata jaý seskenetin aibarynan!
Jasynnyń Oty laýlap turýshy edi,--
Shaǵylǵan Kúnge Altyn Aidarynan...
Hosh, Qaraormanymnyń Arystany!
(Alashtyń qai jaýymen alyspady?).
Kelmeske o da ketip, endi bizge
Zamany Arystannyń alystady...
Qoian da, túlki de endi bi bolady.
Bizdiń mi sol ne aitsa ilanady.
... Arystan gúrildeidi túsimizde,
Ol--bizdi it pen qusqa qimaǵany.
Kóz jasy omyraýda taramdalǵan,--
Ákeń de qalǵan óstip, anań qalǵan;
Alashtyń arystary ketken kezde,
Osyndai almaǵaiyp zaman bolǵan.
Zamany Arystardyń alystady,
Jaǵymyz, qol da tur ma qarysqaly?
Qaraorman qaldy bizde kúńirenip,
Qaiteiin, joq qoi, biraq, Arystany?!.
10.10.2018 j.
Serik Aqsuńqaruly
***
Sherhan - sher
Jyla Qazaq,
Etegińdi toltyryp,
Sóilemeidi endi qaita ol turyp.
Tirisinde qadirine jete almai,
Ókinemiz alǵannan soń óltirip.
Jyla Qazaq,
Kózdiń jasyn kóldetip,
Ózegińdi ókinishke shóldetip.
Dúnieniń jalǵandyǵyn dáleldep,
Aramyzdan bara jatyr, ol ketip.
Joqta Qazaq,
Joqtaýyńdy toqtatpa,
Kóseý ustap, oshaǵyńda ot jaqpa.
Myna "Bir kem dúnieni" tárk etip,
Sherhan ketti, túsip baqi - soqpaqqa.
Sherhan ketti,
Sheraǵammen sher ketti,
Qaiǵysymen kúńirentip jer,kókti.
Ary menen abyroiyn qazyq qyp,
Qalamymen qalyń jurtyn terbetti.
Minez ketti,
Minez ketip, min qaldy,
Aitylmaǵan aqiqat pen syn qaldy.
Kúńirenip kúreń kúzgi kún qaldy,
Juldyz sónip,ai tutylǵan tún qaldy.
Búgingi kún,
"Qyzyl jebe" synǵan kún,
Ókinishtiń kóz jasyna tunǵan kún.
"Ai men Aisha" basý aityp Qazaqqa,
Sherhan aǵam ekinshi ret - týǵan kún!
Álibek Shegebai
***
Sher-aǵam da ótti-aý, dúnieden...
Jalaýym-jamaý, aq týym –synyq kezde de,
Nar-namysymdy shóktirmep ediń ózgege.
Eseńgiregen eldiń eńsesin kóterdiń,
Esti sóz aityp eń biiktegi ezge de.
Alashtyń rýhyn bolattai quiyp boiyńa.
Asqaq sóilediń, orman shókkendei oiyńa.
Sher-muńyn aityp eljirep júrdi el men jurt,
Sher-aǵa! – deitin, eńseli esim-soiyńa.
Túbińde – qyzyr,
Únińde – qyjyl, - sóziń – dúr.
Ózińnen úrikken sorlylar áli bezip júr.
Kózińnen qoryqqan kózqamandar da - kóz aldy...
Sózińnen qoryqsa, «bir kem dúnie» - kezim bul!...
El menen jerdiń, til menen dildiń dińgegi.
Táýelsiz eldiń soqpaǵy menen súrleýi.
Bári de seniń janyńnyń boldy shyryly
Juldyz ben Aidai túndegi...
Ai menen Aisha , Kún de jylaidy bult ishi...
Dúnieniń qashan kórinip edi túr-túsi?
Sher-aǵa, keide sherli tús kórip jylaimyz,
Alty Alashymnyń ońynan bolsyn bul-túsi!..
Baqyt Bedelhan
* * *
Kúrkirep aitar shyndyqty,
Sher-Aǵa syndy
Adam joq.
Kúmpildegenimen kil «myqty»,
Kóńilde kúdik,
Alań kóp.
Qulazyp qalǵan kúi osy,
Ózekten bireý tepkendei.
Joǵalyp sózdiń kiesi,
Aqiqat ólip ketkendei.
Ár sózin kórip qurandai,
Qanyǵar ma eken el jaiǵa,
Qomdanyp endi qyrandai,
Qorǵaityn jerdi er qaida!?
Ózge jurtpenen teń kóship,
Keshpei bir beinet belsheden,
Ketpese boldy el bosyp,
Keýdege tolyp sher-shemen.
Kómeide saýal, sirá, kóp,
Kiege endi kim ie?
...Qalǵandai máńgi mura bop,
Bir emes,
Myń kem dúnie.
Ǵaisaǵali Seitaq
***
Asyl tájdi tot baspas,
Shekpen sandyqta sarǵaimas,
Kári emender syqyrlar,
Jas qaiyńdar maiysar,
Zaman zamanmen kóriser,
Adam adammen jylasar,
Ai ólmes, jańasy týar,
Jebe synbas, zýlap ushar,
Bári ońalar, ái, dúnie,
Turan Jolbarysy qaita týmas -
Ǵasyr kózindegi Sher bolyp qalar!
Erlan Júnis
***
ShER-HAN
Kózin sumdyq shel basqandar bar,
Kókiregin shyndyq sher basqandar bar,
Ult ústinen upaiyn túgendep,
Uialmai-qyzarmai jer basqandar bar!
Bir kem dúnie!..
Qulqyn dep jeńin túretinder bar,
Ultym dep ómir súretinder bar,
Úrip kep iship, shaiqap kep tógip,
Úiine qarsy úretinder bar!
Bir kem dúnie!..
Erdiń arqaǵa batatyny bar,
Sarttyń syrttan satatyny bar,
Batyr sonda da molasymen-aq,
Jaýdan Jer qorǵap jatatyny bar!
Bir kem dúnie!..
Miras Asan
***
Qanjarym edi tilip túsetin,
Qyranym edi ilip túsetin.
Kókjalym edi túrip túsetin,
Ultyma dara ulyq kisi edi!
Menmensigendi yqtyra biletin,
Taiǵanaqtardy buqtyra biletin.
Yntymaǵy bar yqylastylarǵa,
Aqiqat sózin uqtyra biletin.
Qudaidy tanyp moiyndaǵan adam,
Pendelik nápsige boi urmaǵan adam.
Adamdyq ardy tý etip ustap,
Júrekte qazaq, oiynda Ǵalam...
Yǵatyn edi kóleńkesinen,
Asyp aǵatyn kemer tósinen.
Mánimen ketti máńgiligine,
Qazaqiiadai keń ólkesinen.
Dáýletbek Baitursynuly
