«Egemen Qazaqstanǵa» Sheraǵań basshylyq jasaǵan tusta ataqty oishyl, tanymdyq prozanyń perisi Asqar Súleimenovtiń «Shashylyp túsken tirkesteri» jariialanyp, qoǵamnyń oi-sanasynda dúmpý týǵyzǵan edi. Sodan beri osy tirkes sóz ainalymyna enip, arakidik baspasózde qoldanylyp keledi. Biz de sol úzdik úrdistiń úzigin úzip almaý maqsatynda ony jańǵyrta otyryp, Sheraǵańnyń ár jyldardaǵy oi-tolǵanys, kózqarastarynyń yqshamdalǵan túrin jinaqtap, oqyrmandar nazaryna usynǵandy jón kórdik. Sańlaqtyń semser sózin saǵynǵan shyǵarsyzdar.
***
...Bul – otansyzdyq ideologiiasy. Bul taptyń anasy – aqsha, atasy – saýda. «Kommersanttar úshin óz týǵan eli bolmaidy» dep Amerika demokratiiasynyń atasy Tomas Djefferson aitqan.
Demek, bulardan ulttyq rýhaniiat dámetip bereke, qaiyr tappaisyń. Bular ulttyq rýhaniiat talyqsyp jatsa, aýzyna sý tamyzbaidy. Onyń esesine shetten kelgen «juldyzsymaqtarǵa» milliondardy aiamai tólep, jatyp tósek, jaiylyp jastyq bola qalady.
***
Akademiia kóp, akademikter kóp. Ǵylym... shóp jep, jem jep, sút bermeitin siyr siiaqty.
***
Jan-jaqtan toryǵan ajaldy jolatpai Qorqyt ata qobyzyn kúndiz-túni tebirentip-aq kelip edi... Átteń-ai, bir sátke qalǵyp ketip, qobyzdyń úni óship qalǵanda, qasietti babany jylan shaǵyp óltirdi.
Sol qobyzdyń shyn aty – Rýhaniiat.
***
Gazet jumysy – bir jaǵynan, jazýshynyń dosy. El kóresiń, jer kóresiń, san túrli adamdarmen kezdesesiń. Shyǵarmaǵa jem tabylady.
Gazet – bir jaǵynan, jazýshynyń jaýy. Oiyńda júrgen, kókiregińdi kernegen dúnieni alańsyz otyryp jaza almaisyń. Udaiy ottyń ishinde júresiń. Túnde de tynym joq. Gazet kesh shyǵady. «Halyqqa bir tiyn paidasy joq, kúnde bas qosqan jiyn bolady». Ól-tiril, sondaǵy baiandamany, bastyqtardyń kópirme sózderi tańerteń gazettiń betinde bolýy kerek. Áitpese, basyń ketedi. Sóitip júrip men bastap qoiǵan povesimdi aiaqtai almadym.
Al Oralhan sol sapardan biraz jyl keiin «Qum minezi» degen povest jazdy. Mine, jazý! Jazsań – osylai jaz...
***
Ai men juldyz bolmasa, qarańǵy túnde adamdar adasar edi.
Óner dúldúlderi bolmasa, myna kúibeń tirshilikte adamdardyń kóńilin kir basar edi.
Adamdardyń janyn ystanǵan kirden tazalap júrgen Uly Usta – Nurǵisa – tań aldynda juldyzdarmen birge sóndi.
Endi biz Nurǵisany ylǵi da aspanda Tańsholpannyń janynan kóretin bolamyz.
***
Shyndyqty aqtarylyp aitý óte qiyn. Bálkim, dúniede eń qiyny osy shyǵar. Dúnie – dúnie bolǵaly bul túiin áli sheshilgen joq. Adam shyndyqty aitpaiyn demeidi. Aitaiyn dese qorqady. Biraq Qudaidy qaitedi? Qudai bárin kórip tur ǵoi! Adam Qudaidy da aldaýdy úirendi.
***
Bai jyldar. Bailyqty beishara jandar dúnie¬qońyzben, aqshamen ólsheidi. Kóldiń taqyrǵa ainalýy ońai. Baidyń paqyrǵa ainalýy ońai.
Al taýsylmaityn bailyq, ol – Qudai o basta peshenege bergen daryn. Sol daryn eńbek etseń ǵana bailyqqa ainalady.
Talant pen daryn tana sútinen emes, Ana sútinen daridy.
***
Nostradamýstyń bir aitqany kelse, bir aitqany kelmeidi. Al baiaǵy Móńke bidiń aitqanynyń bári kelip tur.
Ala-shubar tilden aryla almadyq. Dúdámaldaý din degen qaptap ketti...
***
Shyn jazýshynyń kózi kókireginde bolady.
***
Bizdiń aýylda, myna Jýaly degen jerde qalyń egindi shóp basyp ketken keibir jyldary. Aram shóp. Sol qalyń shóptiń arasynan anda-sanda bir bidai, bir arpa qyltiyp-qyltiyp kórinetin. Jazýshylar odaǵy da sondai ma, sany kóp… Sol sapaǵa ainalsa deisiń.
***
Búkil qazaqqa tán ataqty adamdardyń toilary tek sol adamnyń týǵan jerinde ǵana toilanatyn ádet paida boldy...
***
Aitýǵa – uiat, aitpasań – qiianat.
***
Zań – memlekettiń toǵyz qabat, tor kózdi saýyty.
***
Aqiqat adal aitystan týady.
***
Demokratiia – júgensizdik emes.
Bostandyq – júiesizdik emes.
Sáken Sybanbai,
("Almaty aqshamy", 27.09.2018)
