«ەگەمەن قازاقستانعا» شەراعاڭ باسشىلىق جاساعان تۇستا اتاقتى ويشىل, تانىمدىق پروزانىڭ پەرٸسٸ اسقار سٷلەيمەنوۆتٸڭ «شاشىلىپ تٷسكەن تٸركەستەرٸ» جارييالانىپ, قوعامنىڭ وي-ساناسىندا دٷمپۋ تۋعىزعان ەدٸ. سودان بەرٸ وسى تٸركەس سٶز اينالىمىنا ەنٸپ, اراكٸدٸك باسپاسٶزدە قولدانىلىپ كەلەدٸ. بٸز دە سول ٷزدٸك ٷردٸستٸڭ ٷزٸگٸن ٷزٸپ الماۋ ماقساتىندا ونى جاڭعىرتا وتىرىپ, شەراعاڭنىڭ ەر جىلدارداعى وي-تولعانىس, كٶزقاراستارىنىڭ ىقشامدالعان تٷرٸن جيناقتاپ, وقىرماندار نازارىنا ۇسىنعاندى جٶن كٶردٸك. ساڭلاقتىڭ سەمسەر سٶزٸن ساعىنعان شىعارسىزدار.
***
...بۇل – وتانسىزدىق يدەولوگيياسى. بۇل تاپتىڭ اناسى – اقشا, اتاسى – ساۋدا. «كوممەرسانتتار ٷشٸن ٶز تۋعان ەلٸ بولمايدى» دەپ امەريكا دەموكراتيياسىنىڭ اتاسى توماس دجەففەرسون ايتقان.
دەمەك, بۇلاردان ۇلتتىق رۋحانييات دەمەتٸپ بەرەكە, قايىر تاپپايسىڭ. بۇلار ۇلتتىق رۋحانييات تالىقسىپ جاتسا, اۋزىنا سۋ تامىزبايدى. ونىڭ ەسەسٸنە شەتتەن كەلگەن «جۇلدىزسىماقتارعا» ميلليونداردى اياماي تٶلەپ, جاتىپ تٶسەك, جايىلىپ جاستىق بولا قالادى.
***
اكادەمييا كٶپ, اكادەميكتەر كٶپ. عىلىم... شٶپ جەپ, جەم جەپ, سٷت بەرمەيتٸن سيىر سيياقتى.
***
جان-جاقتان تورىعان اجالدى جولاتپاي قورقىت اتا قوبىزىن كٷندٸز-تٷنٸ تەبٸرەنتٸپ-اق كەلٸپ ەدٸ... ەتتەڭ-اي, بٸر سەتكە قالعىپ كەتٸپ, قوبىزدىڭ ٷنٸ ٶشٸپ قالعاندا, قاسيەتتٸ بابانى جىلان شاعىپ ٶلتٸردٸ.
سول قوبىزدىڭ شىن اتى – رۋحانييات.
***
گازەت جۇمىسى – بٸر جاعىنان, جازۋشىنىڭ دوسى. ەل كٶرەسٸڭ, جەر كٶرەسٸڭ, سان تٷرلٸ ادامدارمەن كەزدەسەسٸڭ. شىعارماعا جەم تابىلادى.
گازەت – بٸر جاعىنان, جازۋشىنىڭ جاۋى. ويىڭدا جٷرگەن, كٶكٸرەگٸڭدٸ كەرنەگەن دٷنيەنٸ الاڭسىز وتىرىپ جازا المايسىڭ. ۇدايى وتتىڭ ٸشٸندە جٷرەسٸڭ. تٷندە دە تىنىم جوق. گازەت كەش شىعادى. «حالىققا بٸر تيىن پايداسى جوق, كٷندە باس قوسقان جيىن بولادى». ٶل-تٸرٸل, سونداعى باياندامانى, باستىقتاردىڭ كٶپٸرمە سٶزدەرٸ تاڭەرتەڭ گازەتتٸڭ بەتٸندە بولۋى كەرەك. ەيتپەسە, باسىڭ كەتەدٸ. سٶيتٸپ جٷرٸپ مەن باستاپ قويعان پوۆەسٸمدٸ اياقتاي المادىم.
ال ورالحان سول ساپاردان بٸراز جىل كەيٸن «قۇم مٸنەزٸ» دەگەن پوۆەست جازدى. مٸنە, جازۋ! جازساڭ – وسىلاي جاز...
***
اي مەن جۇلدىز بولماسا, قاراڭعى تٷندە ادامدار اداسار ەدٸ.
ٶنەر دٷلدٷلدەرٸ بولماسا, مىنا كٷيبەڭ تٸرشٸلٸكتە ادامداردىڭ كٶڭٸلٸن كٸر باسار ەدٸ.
ادامداردىڭ جانىن ىستانعان كٸردەن تازالاپ جٷرگەن ۇلى ۇستا – نۇرعيسا – تاڭ الدىندا جۇلدىزدارمەن بٸرگە سٶندٸ.
ەندٸ بٸز نۇرعيسانى ىلعي دا اسپاندا تاڭشولپاننىڭ جانىنان كٶرەتٸن بولامىز.
***
شىندىقتى اقتارىلىپ ايتۋ ٶتە قيىن. بەلكٸم, دٷنيەدە ەڭ قيىنى وسى شىعار. دٷنيە – دٷنيە بولعالى بۇل تٷيٸن ەلٸ شەشٸلگەن جوق. ادام شىندىقتى ايتپايىن دەمەيدٸ. ايتايىن دەسە قورقادى. بٸراق قۇدايدى قايتەدٸ? قۇداي بەرٸن كٶرٸپ تۇر عوي! ادام قۇدايدى دا الداۋدى ٷيرەندٸ.
***
باي جىلدار. بايلىقتى بەيشارا جاندار دٷنيە¬قوڭىزبەن, اقشامەن ٶلشەيدٸ. كٶلدٸڭ تاقىرعا اينالۋى وڭاي. بايدىڭ پاقىرعا اينالۋى وڭاي.
ال تاۋسىلمايتىن بايلىق, ول – قۇداي و باستا پەشەنەگە بەرگەن دارىن. سول دارىن ەڭبەك ەتسەڭ عانا بايلىققا اينالادى.
تالانت پەن دارىن تانا سٷتٸنەن ەمەس, انا سٷتٸنەن داريدى.
***
نوسترادامۋستىڭ بٸر ايتقانى كەلسە, بٸر ايتقانى كەلمەيدٸ. ال باياعى مٶڭكە بيدٸڭ ايتقانىنىڭ بەرٸ كەلٸپ تۇر.
الا-شۇبار تٸلدەن ارىلا المادىق. دٷدەمالداۋ دٸن دەگەن قاپتاپ كەتتٸ...
***
شىن جازۋشىنىڭ كٶزٸ كٶكٸرەگٸندە بولادى.
***
بٸزدٸڭ اۋىلدا, مىنا جۋالى دەگەن جەردە قالىڭ ەگٸندٸ شٶپ باسىپ كەتكەن كەيبٸر جىلدارى. ارام شٶپ. سول قالىڭ شٶپتٸڭ اراسىنان اندا-ساندا بٸر بيداي, بٸر ارپا قىلتيىپ-قىلتيىپ كٶرٸنەتٸن. جازۋشىلار وداعى دا سونداي ما, سانى كٶپ… سول ساپاعا اينالسا دەيسٸڭ.
***
بٷكٸل قازاققا تەن اتاقتى ادامداردىڭ تويلارى تەك سول ادامنىڭ تۋعان جەرٸندە عانا تويلاناتىن ەدەت پايدا بولدى...
***
ايتۋعا – ۇيات, ايتپاساڭ – قييانات.
***
زاڭ – مەملەكەتتٸڭ توعىز قابات, تور كٶزدٸ ساۋىتى.
***
اقيقات ادال ايتىستان تۋادى.
***
دەموكراتييا – جٷگەنسٸزدٸك ەمەس.
بوستاندىق – جٷيەسٸزدٸك ەمەس.
سەكەن سىبانباي,
("الماتى اقشامى", 27.09.2018)
