Qurmetti Sher Ata, siz qazir bizdiń ústimizden jai ǵana baqylap, shermende bop «opasyzdar-ai...» dep otyrǵan shyǵarsyz?! Qudai Taǵalanyń oilap tapqan ómiri men baqiy, jazmyshy men ozmyshy bolmasa ortamyzǵa qaita tirilip kep «qyzyl jebe» bop atylyp, maily jilikti jaqsy kóretinderdi kókjelkeden uryp qustyrar edińiz. Oǵan esh kúmánim joq!
Kezinde shymbaiyńyzǵa batyp shymyrlatqan, júregińizdi janshyp jylatqan eldiń muńyn, myńmen jalǵyz alysyp júrip, minberdegilerge qoryqpai jetkizdińiz. Qutty kreslońyzdan qotaryp alyp tastaǵysy kelgenderge: «Qyzmet degen Tólegenniń kókjorǵasy. Erteń bir Bekejan shyǵyp minedi de kete barady. Alam deseńder, talaspaimyn!» degen kesimdi sózińiz de el esinde. Qazir sony uǵar sheneýnik joq. Oilary áli sol, ortaǵasyrlyq teńiz qaraqshylarynyń sanasy dárejesinde tur. Túk ózgermedi, Sher Ata. Jer men kókke kók tiynda paidasy joq jiyndarda, kókiregine myń salpynshaǵyn ilip alyp, sólkebailaryn súiretip júrgen atqaminerler kóbeidi. Kózderin kiiz shormen tańyp alǵan. Balapandaryn kólbegeilep júrgen analarǵa kólgirsip sóileidi. Bir aiaǵy tórde, bir aiaǵy kórde júrgen qariialar ákimderdiń esigin eńkeiip ashyp, ishine entelei kirip shyndyqty shyńǵyrtyp aityp jatsa «...esi aýysqaaaaaaan dep...» kúledi. Bul máseleni siz de Kamal atama jazǵan hatyńyzda aittyńyz. Biraq baiaǵy jartas sol jartas. Sher Ata-aý, qariiasyn qadir tutyp, anasyn ardaqtaǵan el edik qoi. Ez bop baramyz...
Erdiń jasy elýge kelgen aǵalarymyz qyz qyrqynnyń qyzyǵyn qyrshyp, saýnadan «saýmal» ishkenin mártebe kóredi. Bata ber deseń tilek aityp, tilek jaýdyr deseń qolyn jaiyp bata beredi.
Sher Ata, bata men tilekti ajyrata almaityn aǵalar kóbeidi. Olar erteń qandai qariia bolady?
Ata-babamyz aq bilektiń kúshimen, aq naizanyń ushymen saqtap qalǵan Jer Anamyzdyń kóilegi jyrtylyp, kóringen kóz súzip, omyraýy men baltyry aiǵyz-aiǵyz bolmaq túgili, jelpildegen jezóksheniń kúiin keship otyr. Kezinde bitin syǵyp, qanyn jalap otyrǵan qaraqytai uryǵyn shashyp jatyr. Jer Anamyzdyń jatyryna júz jyldyq emes, myń jyldyq jara tústi.
Sher Ata, ózińiz shet jaǵasyn kórip ketken áleýmettik jelini qadirsiz qarýǵa ainaldyryp, jelin shyǵaryp jatyr. Asyra dinshilder noqtalap minip aldy. Ulttyq nigilister bir oq shyǵarmai ult sanasyn ýlap, shyn imandaryn tonap jatyr. Qazaq degen halyqtyń túp qazyǵyn sýyryp, kindigin úzip tastaǵysy keledi. Aqylyn – airan, oiyn – oiran qyldy. Qazir siz ortamyzda bolyp oiyńyzdy, ishki sherińizdi shyǵaryp bárin jazsańyz ailap, jyldap paraqshańyz buǵattalyp turatyn shyǵar.
Sher Ata, ózińiz zarlap aityp ketken jemqorlyq, urlyq-qarlyq, paraqorlyqqa halyqtyń eti úirendi. Kamal atama jazǵan hatyńyzda Shekspirdiń myna bir danalyǵyn tilge tiek etip edińiz: «Qylmysty altynmen kómkerip qoisań, Zańnyń naizasy maiysyp qalady». Rasynda, zańnyń naizysy maiysqaq memlekettiń irgetasy bekem bola qoiar ma eken?! Myna bir qadap aitqan mysalyńyzdyń da til ushyna kelip turǵanyn qarańyzshy: «Órmekshiniń toryna tússe – shybyn-shirkei ǵana túsedi. Al ara, sona degender ol tordy eleń qylmai buzyp kete beredi». Sol tordy eleń qylmaityndar qara halyqty altyn sandyqtyń ústinde jalańbut otyrǵyzyp, kiltin bermei otyr. Al ózderi aiýdyń aýzynda júrip, búiirine aidahardyń tisi batyp jatqanyn sezbeidi.
Sher Ata, búginde Amerikaǵa aǵylyp, Eýropaǵa entelei kóship, Arabstanǵa asyǵyp júrgen qazaq kóbeidi. Shet memlekette júrip kóp nárseni baiqadym, oiǵa túidim. Olar aqshanyń zary, tamaqtyń qamymen ketip jatqany beseneden belgili ǵoi. Erteń osy qandastarymyz 30-40 jyldan soń eline óte parasatty, bilimdi, salt-dástúrin joǵaltpaǵan, bilikti maman bolyp oralatynyna bek senimdimin. «Olar qaita oralady!» degen senim myna bir oqiǵadan soń paida boldy. AQSh-ta júrgende 10-20 jyldan beri sol jerdi panalaǵan qazaq otbasylarymen tanystym. Balalaryna ana tilinen sabaq berdim. Ata-ana sábileriniń amerikalyq bolyp bara jatqanyna alańdaidy, qorqady. Kóbisi urpaǵymnyń bolashaǵy úshin túbinde elge oralamyz dep kesip aitty. Ishken sý, jutqan aýa, jegen as, basyp júrgen topyraq ta adamnyń fiziologiiasy men túr-sipatyna qatty áser etedi eken ǵoi. Balapandar qoi kózdi, bidai óńdi, qara domalaq qalyptan taiyp barady. Biraq meni alańdatanyny bul emes. Oilantatyny, shirek ǵasyrdan soń Qazaqstan qandastarymyzdyń úshinshi kóshin qarsy alýǵa qaýqary jete me? (Alǵashqy kósh keńes úkimetinde boldy. Ekinshi, Táýelsizdik alǵan soń Elbasynyń tikelei tapsyrmasymen bolǵan kósh) Álde, qazirgidei zar jylatyp qoia ma? Mine, Sher Ata, meniń ýaiymym osy.
Sher Ata, sizge jazǵan bul hatym sherli de zarly, muńdy da qaiǵyly boldy. Keshirim suraimyn. Aýrýymdy jasyrǵym kelmeidi. Qazir qazaq dalasy Shyńǵys hannyń joryǵy taptap ótkendei kóriniste tur. Ár qazaqstandyq moinyna qaryz qarǵybaýyn taǵyp aldy. Qaryz-qarǵybaýy tartylǵan saiyn túnshyǵyp jatyrmyz. Bilgishter bilik pen ekonomikaǵa reforma kerek deidi. Biraq ózińiz shegelep aityp ketkendei bizdiń sanamyzǵa reforma kerek.
Sher Ata, osy hatym sizge jetken bolsa Kamal atama da oqytyńyzshy. Kórsin. Ol kisige de hat jazyp jatqanymdy esine salyp qoiyńyzshy. Aldaǵy kúnderi jóneltemin.
Sher Ata, mende et pen súiekten jaralǵan janmyn ǵoi. Úmittenemin. Úmittenemiz. Óitkeni biz, Uly Táýelsizdiktiń qurdasymyz. Qazaqstannyń súiem-qarys jerinen altyn aǵyp, kúmis tamshylap oǵan tek bizder ǵana shomylyp rahattanyp jatqanymdy elestettemin. Túsimde Árbir túiir kókónisi men jideginen syńǵyr-syńǵyr teńge saýyldap jatqanyn kóremin.
Sher Ata, keleside kileń qasiretti emes, jarqyn-jarqyn jaqsylyqtardy jazýǵa ýáde berem.
Saý bolyńyz!
Sálemmen - balańyz Táýirbek,
Atyraý qalasy, Dender aýdany
