Qus tumaýynyń órshý sebepterine, tiisti veterinarlyq is-sharalardyń oryndalýyna jan-jaqty tekserý júrgizý qajet.
Bul týraly QR Premer-Ministri Asqar Maminge joldanǵan senator Dúisenǵazy Mýsinniń depýtattyq saýalynda aitylǵan, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Búginde Qazaqstanda beleń alyp otyrǵan qus tumaýynyń taralýy úlken alańdaýshylyq týdyryp otyr. Bul indettiń ekonomikalyq zalaly óte úlken. Onyń saldary tek úi qustarynyń ielerine ǵana emes, memleket tarapynan da qatań karantindik jáne veterinariialyq-sanitariialyq is-sharalardy júrgizýdi engizýge, sonyń ishinde aýrý qustardy joiýǵa jáne de olardy jappai vaktsinatsiialaýǵa májbúr etedi, qus ielerine ótemaqy berý máseleleri memlekettik biýdjetke qosymsha salmaq túsiretini anyq.
Aýl sharýashylyǵy ministrliginiń sońǵy málimetteri boiynsha, Qazaqstannyń birneshe óńiriniń 117 eldi mekeninde atalǵan indetten 576 myń bas ár túrli qustar qyrylǵan. Al, Qazaqstan qus ósirýshiler odaǵynyń málimetteri boiynsha, qus tumaýynyń saldarynan qustardyń ólimi Soltústik Qazaqstan oblysynda eki qus fabrikasynda 768,8 myń bas jáne Qostanai oblysynda bir qus fabrikasynda 360 myń basty quraidy. Iaǵni tek úsh qus fabrikasynda qyrylǵan qustyń sany 1 mln 128 myńnan asyp otyr», - dedi senator.
Bul rette ol arnaiy qurylǵan tiisti komissiialar kei sharýashylyqtarda qus shyǵynynyń tehnologiialyq, óndiristik sebepterin, sondai-aq, qus tumaýynan ólgen qustardyń naqty sanyndaǵy qatelikterdi anyqtaǵanyn aitady.
«Mundai keleńsiz jaǵdailar, elimizdegi qus sharýashylyǵy salasynyń damýyna keri áserin tigizý qaýipiniń óte joǵary ekenin kórsetedi. Statistikalyq derekterdiń júiesizdigi, qus ósirýshilerdiń jaýapsyzdyǵy, jaýapty memlekettik organdardyń qamsyz bolýy, iaǵni der kezinde indettiń aldyn alý sharalaryn júrgizýge qatysty jumystary da birshama suraqtardy týdyryp otyr. Elimizde qus etiniń 45 paiyzy importtalatynyn eskersek, endigi kezekte, qus tumaýy saldarynan bul kórsetkishtiń ósýi jáne de otandyq ónimder baǵasynyń qymbattaýy da ábden múmkin», - dedi D.Mýsin.
Senator Qazaqstandaǵy qus sharýashylyǵy salasyndaǵy selektsiialyq jáne asyl tuqymdyq jumystardyń tómen deńgeiiniń saldarynan inkýbatsiialyq jumyrtqa, táýliktik balapandar siiaqty asyl tuqymdyq ónimder negizinen jaqyn jáne alys shet elderden importtalatyndyǵyn alǵa tartady.
«Bul rette, otandyq qus óndirýshilerde óz krosstarynyń bolmaýy jaǵdaidy odan saiyn kúrdelendirýde. Sondyqtan da, elimizdiń qus sharýashylyǵy salasyna qoldaý kórsetý - ózekti máselelerdiń biri. Qazaqstan Respýblikasy Aýyl sharýashylyǵy ministriniń buiryǵymen «Asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytý, mal sharýashylyǵy óniminiń ónimdiligi men sapasyn arttyrý Erejelerine» sáikes naqty óndirisi 100 mln. danadan astam jumyrtqa óndiretin qus fabrikalary 1 dana úshin 1,2 teńge normativ boiynsha sýbsidiia ala alady. Qazirdiń ózinde, qus tumaýyna bailanysty, otandyq kásiporyndarda qus sanynyń aitarlyqtai mólsherde qysqarýyna bailanysty, olar jyl qorytyndysy boiynsha 100 mln. dana jumyrtqa shyǵara almaityny belgili bolyp otyr. Bul - óz retinde alynǵan sýbsidiialardy qaitarýǵa mindetteýge ákelip soqtyrady. Sondyqtan da, atalǵan másele qosymsha zerdelenýi tiis», - dedi ol.
D.Mýsin asa qaýipti aýrýlardyń órshýine jol bermeý maqsatynda uiymdastyrylǵan sharýashylyqtarda jáne jeke aýlalarda qustardy mindetti túrde vaktsinatsiialaýdy uiymdastyrý qajet ekendigin aitady.
«Joǵaryda baiandalǵandardyń negizinde sizden: qus tumaýynyń órshý sebepterine, tiisti veterinarlyq is-sharalardyń oryndalýyna jan-jaqty tekserý júrgizý; qustardyń qaýipti aýrýlaryna qarsy mindetti vaktsinatsiialaý úshin Qazaqstan Respýblikasynyń qoldanystaǵy zańnamasyna tiisti ózgerister men tolyqtyrýlar engizý; indet saldarynan (qus tumaýy) joiylǵan úi qustary úshin naryqtyq quny boiynsha ótemaqy tóleý; jumyrtqa óndirýdiń naqty kólemine qaramastan, barlyq qus fabrikalary úshin biryńǵai normativ belgilei otyryp, sýbsidiialaý erejelerine ózgerister engizý múmkindigin qarastyrý; veterinariialyq preparattardy memlekettik satyp alýdy ońtailandyrý jáne úi qustaryn saqtandyrý baǵdarlamasyn ázirleý usynylady», - dedi Dúisenǵazy Mýsin.
