Búgin, iaǵni 28 naýryz kúni ótken Senat otyrysynda depýtat Rysqali ÁBDIKEROV Qazaqstan Respýblikasy Premer-Ministriniń orynbasary G.N. Ábdiqalyqovanyń atyna depýtattyq saýal joldady.
Qazaqstan Respýblikasy
Premer-Ministriniń orynbasary
G.N. ÁBDIQALYQOVAǴA
Qurmetti Gúlshara Naýshaqyzy!
Búgingi tańda elimizde Zańmen bekitilgen erejelerge qaramastan jumysshy men jumys berýshi arasyndaǵy eńbek daýlaryn jii kezdestirýge bolady. Eńbegi baǵalanbai, árkimniń jemtigi bolyp, tabanaqy, mańdai termen tapqan aqshasyn ala almai zar ilegen azamattarymyzdyń sany azaimaýda. Kóptegen jumys berýshiler adamdardyń qiyn jaǵdaiyn paidalana otyryp eńbek sharttaryn jasamai eńbek zańnamasynyń talaptaryn buza otyryp jumysshylardy jaldap, sońynan jalaqasyn bermeýdi ádetke ainaldyra bastaǵan.
Statitikalyq málimetter kórsetkendei, eńbek daýlaryna qatysty sot isteri de ósýde. Máselen, 2017 jyly sottarda eńbekke aqy tóleý talaptaryn buzylýyna qatysty 1 783 ákimshilik is, al 2018 jyly 1939 is qaralǵan, iaǵni mundai ister 1 jyldyń ishinde 8,7 paiyzǵa artqan.
Sondai-aq, Qazaqstan Respýblikasynyń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrliginiń málimetine sáikes 2019 jyldyń 1 qańtardaǵy jaǵdai boiynsha jalaqy bereshegi 139 kásiporyndaǵy 6 myń 200 jumyskerdiń aldynda 1 mlrd 940 mln teńgeni quraǵan, onyń 77 paiyzy iaǵni 105-i (1,5 mlrd teńge) bankrotqa ushyraǵan kásiporyndar.
Munyń syrtynda, ásirese búginde aýyl sharýashylyǵy salasynda jumys isteitin jumysshylar da kezinde shartqa otyrmaǵandyqtan jalaqylaryn ýaqytyly nemese múlde ala almai, al keibir jaǵdailarda jalaqynyń ornyna aýyl sharýashylyǵy ónimderin alý faktileri de kezdesedi (bidai, shóp, kókenis jáne t.b.). Al munyń saldary jumysshy kúshiniń jetispeýshiligin týǵyzyp, maman kadrlardyń turaqtamaýyna ákelip soqtyrýda.
Alaida, halyqaralyq tájribede álemniń birqatar elderi, máselen Qytai, Ispaniia, Iaponiia sekildi memleketterinde jumys berýshilerdiń eńbekaqyny tóleý talaptaryn buzý faktileri qylmys retinde tanylyp jazalaý sharalary qoldanylady.
Sonymen, Konstitýtsiia jáne Eńbek kodeksimen kepildik beretin jumysshylardyń quqyqtaryn qorǵaý máselesi búgingi tańda ózekti jáne bul máseleni sheshý Úkimet tarabynan tikelei aralasýdy qajet etedi.
Joǵaryda baiandalǵandy jáne qozǵalǵan máselelerdiń mańyzdylyǵyn eskere otyryp, Sizden:
- Birinshi kezekte jumysshylardyń jalaqysyn berý maqsatynda, sodan soń basqa da mindetti tólemderdi ótelýin qamtamasyz etý boiynsha «Bankrottyq jáne ońaltý týraly» Zańyna ózgeris engizýdi;
- «Mindetti áleýmettik saqtandyrý týraly» Zańynyń 4 babyn 7 tarmaqshamen, iaǵni “Jumys berýshiniń dármensizdigi (bankrottyǵy) saldarynan tabysyn joǵaltqan jaǵdai” degen mazmunmen tolyqtyrýdy;
- Beiresmi eńbek qatynastaryna jol bermeý jáne olardy anyqtap, azamattardyń eńbek salasyndaǵy óz quqyqtary jónindegi habardar bolý deńgeiin arttyrýdy;
- Eńbekke aqy tóleý jónindegi talaptardy buzǵany úshin jaýapqa tartý sharalaryn zańnamalyq turǵyda qatańdatý boiynsha baqylaýdy kúsheitý jáne sharýa qojalyqtaryndaǵy eńbek qatynastaryn bir júiege keltirý máselelerin qarastyrýyńyzdy suraimyn.
Depýtattyq saýaldy qaraý nátijesi týraly zańmen belgilengen merzimde jazbasha jaýap berýińizdi ótinemin.
Qurmetpen,
R. ÁBDIKEROV
