بٷگٸن, ياعني 28 ناۋرىز كٷنٸ ٶتكەن سەنات وتىرىسىندا دەپۋتات رىسقالي ەبدٸكەروۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى گ.ن. ەبدٸقالىقوۆانىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى
پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى
گ.ن. ەبدٸقالىقوۆاعا
قۇرمەتتٸ گٷلشارا ناۋشاقىزى!
بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە زاڭمەن بەكٸتٸلگەن ەرەجەلەرگە قاراماستان جۇمىسشى مەن جۇمىس بەرۋشٸ اراسىنداعى ەڭبەك داۋلارىن جيٸ كەزدەستٸرۋگە بولادى. ەڭبەگٸ باعالانباي, ەركٸمنٸڭ جەمتٸگٸ بولىپ, تاباناقى, ماڭداي تەرمەن تاپقان اقشاسىن الا الماي زار يلەگەن ازاماتتارىمىزدىڭ سانى ازايماۋدا. كٶپتەگەن جۇمىس بەرۋشٸلەر ادامداردىڭ قيىن جاعدايىن پايدالانا وتىرىپ ەڭبەك شارتتارىن جاساماي ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن بۇزا وتىرىپ جۇمىسشىلاردى جالداپ, سوڭىنان جالاقاسىن بەرمەۋدٸ ەدەتكە اينالدىرا باستاعان.
ستاتيتيكالىق مەلٸمەتتەر كٶرسەتكەندەي, ەڭبەك داۋلارىنا قاتىستى سوت ٸستەرٸ دە ٶسۋدە. مەسەلەن, 2017 جىلى سوتتاردا ەڭبەككە اقى تٶلەۋ تالاپتارىن بۇزىلۋىنا قاتىستى 1 783 ەكٸمشٸلٸك ٸس, ال 2018 جىلى 1939 ٸس قارالعان, ياعني مۇنداي ٸستەر 1 جىلدىڭ ٸشٸندە 8,7 پايىزعا ارتقان.
سونداي-اق, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە سەيكەس 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا جالاقى بەرەشەگٸ 139 كەسٸپورىنداعى 6 مىڭ 200 جۇمىسكەردٸڭ الدىندا 1 ملرد 940 ملن تەڭگەنٸ قۇراعان, ونىڭ 77 پايىزى ياعني 105-ٸ (1,5 ملرد تەڭگە) بانكروتقا ۇشىراعان كەسٸپورىندار.
مۇنىڭ سىرتىندا, ەسٸرەسە بٷگٸندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن جۇمىسشىلار دا كەزٸندە شارتقا وتىرماعاندىقتان جالاقىلارىن ۋاقىتىلى نەمەسە مٷلدە الا الماي, ال كەيبٸر جاعدايلاردا جالاقىنىڭ ورنىنا اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن الۋ فاكتٸلەرٸ دە كەزدەسەدٸ (بيداي, شٶپ, كٶكەنٸس جەنە ت.ب.). ال مۇنىڭ سالدارى جۇمىسشى كٷشٸنٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸن تۋعىزىپ, مامان كادرلاردىڭ تۇراقتاماۋىنا ەكەلٸپ سوقتىرۋدا.
الايدا, حالىقارالىق تەجريبەدە ەلەمنٸڭ بٸرقاتار ەلدەرٸ, مەسەلەن قىتاي, يسپانييا, ياپونييا سەكٸلدٸ مەملەكەتتەرٸندە جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ ەڭبەكاقىنى تٶلەۋ تالاپتارىن بۇزۋ فاكتٸلەرٸ قىلمىس رەتٸندە تانىلىپ جازالاۋ شارالارى قولدانىلادى.
سونىمەن, كونستيتۋتسييا جەنە ەڭبەك كودەكسٸمەن كەپٸلدٸك بەرەتٸن جۇمىسشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەسەلەسٸ بٷگٸنگٸ تاڭدا ٶزەكتٸ جەنە بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ ٷكٸمەت تارابىنان تٸكەلەي ارالاسۋدى قاجەت ەتەدٸ.
جوعارىدا باياندالعاندى جەنە قوزعالعان مەسەلەلەردٸڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, سٸزدەن:
- بٸرٸنشٸ كەزەكتە جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىن بەرۋ ماقساتىندا, سودان سوڭ باسقا دا مٸندەتتٸ تٶلەمدەردٸ ٶتەلۋٸن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا «بانكروتتىق جەنە وڭالتۋ تۋرالى» زاڭىنا ٶزگەرٸس ەنگٸزۋدٸ;
- «مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 4 بابىن 7 تارماقشامەن, ياعني “جۇمىس بەرۋشٸنٸڭ دەرمەنسٸزدٸگٸ (بانكروتتىعى) سالدارىنان تابىسىن جوعالتقان جاعداي” دەگەن مازمۇنمەن تولىقتىرۋدى;
- بەيرەسمي ەڭبەك قاتىناستارىنا جول بەرمەۋ جەنە ولاردى انىقتاپ, ازاماتتاردىڭ ەڭبەك سالاسىنداعى ٶز قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ حاباردار بولۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋدى;
- ەڭبەككە اقى تٶلەۋ جٶنٸندەگٸ تالاپتاردى بۇزعانى ٷشٸن جاۋاپقا تارتۋ شارالارىن زاڭنامالىق تۇرعىدا قاتاڭداتۋ بويىنشا باقىلاۋدى كٷشەيتۋ جەنە شارۋا قوجالىقتارىنداعى ەڭبەك قاتىناستارىن بٸر جٷيەگە كەلتٸرۋ مەسەلەلەرٸن قاراستىرۋىڭىزدى سۇرايمىن.
دەپۋتاتتىق ساۋالدى قاراۋ نەتيجەسٸ تۋرالى زاڭمەن بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە جازباشا جاۋاپ بەرۋٸڭٸزدٸ ٶتٸنەمٸن.
قۇرمەتپەن,
ر. ەبدٸكەروۆ
