«Jany ashymastyń qasynda basyń aýyrmasyn» degen sóz bar. Biýdjet qarjysyn qalai-bolsa solai paidalanatyn keibir jaýapty sheneýnikter týraly solai demeske shara joq.
Búgin Senatqa kelip 2018 jylǵy respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy týraly esep bergen Úkimeti pen Esep komitetiniń esep-qisabyndaǵy keibir qisynsyz tustar senatorlardyń synyna ilikti. Senat depýtaty Álimjan Qurtaev Esep Komitetiniń derekterine súiene otyryp, 2018 jyly jarymjan biýdjettik sheshimderdiń kesirinen 138 milliard teńgeniń tiimsiz jumsalǵanyn, onyń ishinde 26 milliard teńge qarjylyq buzýshylyqtarǵa soqqanyn ashyq aitty. Senator eń aldymen jekeshelendirýdiń Keshendi Josparyn iske asyrý aiasynda kvazimemlekettik salanyń jalpy ishki ónimdegi úlesi azaiyp bara jatqanyn aita kelip, budan basqa, esep Komitetiniń málimetine sáikes, kvazimemlekettik sala sýbektileriniń tiimdiliginiń tómendigi baiqalatynyn, bul osy salanyń jalpy taza kirisi 2018 jyly 18 paiyzǵa ǵana ósip, al shyǵystary 5 esege artqanyn atap aitty.
«Búgingi kúni, kvazimemlekettik sala sýbektileri qyzmetindegi nátijeniń jetkiliksizdiginen biýdjetke divindentterdiń túsimi durys qamtamasyz etilmei otyr. Osylaisha, sońǵy 4 jylda divindentterdiń jáne taza kiris tólemderiniń kólemderi 2 esege jýyq qysqardy. Al jyldan jylǵa osy salaǵa memlekettik biýdjetten kólemdi mólsherde qarjylar bólinip keledi. Qazir bizge ekonomikadaǵy kvazimemlekettik salanyń róli men naqty qatysý parametrlerin anyqtaý qajet. Úkimetke kvazimemlekettik sala sýbektilerine berilip otyrǵan resýrstardy utymdy paidalaný jáne olardy tiimdi basqarýǵa qyzyqtyrý maqsatynda tiisti sharalardy ázirleýi jón»,- dedi senator.
Á.Qurtaev biýdjet qarajatyn tiimsiz paidalaný jáne biýdjet baǵdarlamalaryndaǵy kemshilikterdiń jyl saiyn qaitalanýynyń sebebi ony jibergen basshylardyń tiisti jaýapkershiliginiń bolmaýynda jatqanyn, iaǵni, kináliler tek tártiptik jaýapkershilikke tartylatynynda ekenin ashyq aitty.
Sondyqtan bundai keleńsizdik jyl saiyn qaitalanbaýy úshin qoldanystaǵy zańnamaǵa qarjylyq buzýshylyqtar úshin, sondai-aq memlekettik aktivterdi jáne biýdjettik qarajattardy tiimsiz josparlaý jáne tiimsiz paidalaný úshin laýazymdy tulǵalardyń jaýapkershiligi men tartatyn jazasyn kúsheitýdi usyndy.
Sondai-aq senator Indýstrialdy úi qurylys kombinattary boiynsha naqty baǵdarlama kerektigin alǵa tartty .
«Qazirgi ýaqytta, Qazaqstanda zamanaýi tehnologiialarmen tolyq tsikldy 16 zaýyt bar. Olar tek 30-40% júktelgen. Tolyq kólemde jumys istemeýdiń nátijesinde óndiris kólemi tómendeidi, turǵyn úidyń ózindik quny kóbeiedi, nesielerdi ýaqtyly tólei almaý, jumysshylardyń qysqartylýy jáne taǵy da basqalaroryn alady.
Úkimetke árbir óńirge qurylystyń indýstrialdy úi qurylys kombinattaryn óndiriske tarta otyryp, 5 jyldyq jospar ázirleý múmkindigin qarastyrý kerek. Bul indýstrialdy úi qurylys kombinattaryn qajetti jumys kólemimen qamtamasyz ete otyryp, turǵyn-úidi paidalanýǵa berý men qoljetimdi turǵyn-úi baǵasynyń tómendeýine jol ashady» ,- dedi senator.
Budan bólek senator qazirgi ýaqytta árbir qazaqstandyqqa jańa sábilerdi qosa eseptegende 330 myń teńge qaryzdan keletinin, bankterge halyqtyń qaryzy olardyń jalaqylarynan kóri 4 ese tez ósip bara jatqanyn atap ótip, elimizdiń ekonomikasyn damytý úshin bankter orta jáne shaǵyn biznesti kóbirek nesielendirýi qajet ekenin, alaida bizde shaǵyn biznesti nesielendirý 18 paiyzdan ǵana keletinin synǵa aldy.
Osy jáne budan da basqa birshama syn pikir aitqan senator Á. Qurtaev Úkimet joǵaryda atalǵan úrdisterdi túzetý boiynsha aýqymdy sharalar qabyldap jáne aitylǵan usynystardy nazarǵa alýy kerektigin eskertti.
Ádilbek Qaba
