«جانى اشىماستىڭ قاسىندا باسىڭ اۋىرماسىن» دەگەن سٶز بار. بيۋدجەت قارجىسىن قالاي-بولسا سولاي پايدالاناتىن كەيبٸر جاۋاپتى شەنەۋنٸكتەر تۋرالى سولاي دەمەسكە شارا جوق.
بٷگٸن سەناتقا كەلٸپ 2018 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپ بەرگەن ٷكٸمەتٸ پەن ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ ەسەپ-قيسابىنداعى كەيبٸر قيسىنسىز تۇستار سەناتورلاردىڭ سىنىنا ٸلٸكتٸ. سەنات دەپۋتاتى ەلٸمجان قۇرتاەۆ ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سٷيەنە وتىرىپ, 2018 جىلى جارىمجان بيۋدجەتتٸك شەشٸمدەردٸڭ كەسٸرٸنەن 138 ميلليارد تەڭگەنٸڭ تيٸمسٸز جۇمسالعانىن, ونىڭ ٸشٸندە 26 ميلليارد تەڭگە قارجىلىق بۇزۋشىلىقتارعا سوققانىن اشىق ايتتى. سەناتور ەڭ الدىمەن جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ كەشەندٸ جوسپارىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا كۆازيمەملەكەتتٸك سالانىڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمدەگٸ ٷلەسٸ ازايىپ بارا جاتقانىن ايتا كەلٸپ, بۇدان باسقا, ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە سەيكەس, كۆازيمەملەكەتتٸك سالا سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ بايقالاتىنىن, بۇل وسى سالانىڭ جالپى تازا كٸرٸسٸ 2018 جىلى 18 پايىزعا عانا ٶسٸپ, ال شىعىستارى 5 ەسەگە ارتقانىن اتاپ ايتتى.
«بٷگٸنگٸ كٷنٸ, كۆازيمەملەكەتتٸك سالا سۋبەكتٸلەرٸ قىزمەتٸندەگٸ نەتيجەنٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸنەن بيۋدجەتكە ديۆيندەنتتەردٸڭ تٷسٸمٸ دۇرىس قامتاماسىز ەتٸلمەي وتىر. وسىلايشا, سوڭعى 4 جىلدا ديۆيندەنتتەردٸڭ جەنە تازا كٸرٸس تٶلەمدەرٸنٸڭ كٶلەمدەرٸ 2 ەسەگە جۋىق قىسقاردى. ال جىلدان جىلعا وسى سالاعا مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتەن كٶلەمدٸ مٶلشەردە قارجىلار بٶلٸنٸپ كەلەدٸ. قازٸر بٸزگە ەكونوميكاداعى كۆازيمەملەكەتتٸك سالانىڭ رٶلٸ مەن ناقتى قاتىسۋ پارامەترلەرٸن انىقتاۋ قاجەت. ٷكٸمەتكە كۆازيمەملەكەتتٸك سالا سۋبەكتٸلەرٸنە بەرٸلٸپ وتىرعان رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋ جەنە ولاردى تيٸمدٸ باسقارۋعا قىزىقتىرۋ ماقساتىندا تيٸستٸ شارالاردى ەزٸرلەۋٸ جٶن»,- دەدٸ سەناتور.
ە.قۇرتاەۆ بيۋدجەت قاراجاتىن تيٸمسٸز پايدالانۋ جەنە بيۋدجەت باعدارلامالارىنداعى كەمشٸلٸكتەردٸڭ جىل سايىن قايتالانۋىنىڭ سەبەبٸ ونى جٸبەرگەن باسشىلاردىڭ تيٸستٸ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنٸڭ بولماۋىندا جاتقانىن, ياعني, كٸنەلٸلەر تەك تەرتٸپتٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلاتىنىندا ەكەنٸن اشىق ايتتى.
سوندىقتان بۇنداي كەلەڭسٸزدٸك جىل سايىن قايتالانباۋى ٷشٸن قولدانىستاعى زاڭناماعا قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار ٷشٸن, سونداي-اق مەملەكەتتٸك اكتيۆتەردٸ جەنە بيۋدجەتتٸك قاراجاتتاردى تيٸمسٸز جوسپارلاۋ جەنە تيٸمسٸز پايدالانۋ ٷشٸن لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ مەن تارتاتىن جازاسىن كٷشەيتۋدٸ ۇسىندى.
سونداي-اق سەناتور يندۋستريالدى ٷي قۇرىلىس كومبيناتتارى بويىنشا ناقتى باعدارلاما كەرەكتٸگٸن العا تارتتى .
«قازٸرگٸ ۋاقىتتا, قازاقستاندا زاماناۋي تەحنولوگييالارمەن تولىق تسيكلدى 16 زاۋىت بار. ولار تەك 30-40% جٷكتەلگەن. تولىق كٶلەمدە جۇمىس ٸستەمەۋدٸڭ نەتيجەسٸندە ٶندٸرٸس كٶلەمٸ تٶمەندەيدٸ, تۇرعىن ٷيدىڭ ٶزٸندٸك قۇنى كٶبەيەدٸ, نەسيەلەردٸ ۋاقتىلى تٶلەي الماۋ, جۇمىسشىلاردىڭ قىسقارتىلۋى جەنە تاعى دا باسقالارورىن الادى.
ٷكٸمەتكە ەربٸر ٶڭٸرگە قۇرىلىستىڭ يندۋستريالدى ٷي قۇرىلىس كومبيناتتارىن ٶندٸرٸسكە تارتا وتىرىپ, 5 جىلدىق جوسپار ەزٸرلەۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ كەرەك. بۇل يندۋستريالدى ٷي قۇرىلىس كومبيناتتارىن قاجەتتٸ جۇمىس كٶلەمٸمەن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, تۇرعىن-ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ مەن قولجەتٸمدٸ تۇرعىن-ٷي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە جول اشادى» ,- دەدٸ سەناتور.
بۇدان بٶلەك سەناتور قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەربٸر قازاقستاندىققا جاڭا سەبيلەردٸ قوسا ەسەپتەگەندە 330 مىڭ تەڭگە قارىزدان كەلەتٸنٸن, بانكتەرگە حالىقتىڭ قارىزى ولاردىڭ جالاقىلارىنان كٶرٸ 4 ەسە تەز ٶسٸپ بارا جاتقانىن اتاپ ٶتٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ٷشٸن بانكتەر ورتا جەنە شاعىن بيزنەستٸ كٶبٸرەك نەسيەلەندٸرۋٸ قاجەت ەكەنٸن, الايدا بٸزدە شاعىن بيزنەستٸ نەسيەلەندٸرۋ 18 پايىزدان عانا كەلەتٸنٸن سىنعا الدى.
وسى جەنە بۇدان دا باسقا بٸرشاما سىن پٸكٸر ايتقان سەناتور ە. قۇرتاەۆ ٷكٸمەت جوعارىدا اتالعان ٷردٸستەردٸ تٷزەتۋ بويىنشا اۋقىمدى شارالار قابىلداپ جەنە ايتىلعان ۇسىنىستاردى نازارعا الۋى كەرەكتٸگٸن ەسكەرتتٸ.
ەدٸلبەك قابا
