Semeide tasqyn sýdyń saldarynan úilerin tastap shyqqan otbasylar «Semei» qonaq úiin áli de panalap jatyr. Jergilikti atqarýshy biliktiń baspana máselesin ne búk, ne shik ete almai, taǵattaryn taýysqanyna yzaly jurttyń birqatarymen arnaiy baryp tildesip qaitqanda, qala ákimi Sálimov bastaǵan shendilerdiń olardyń ary qaraiǵy taǵdyryna nemquraily qaraitynyna kózimiz jetti. Rasynda da er-azamaty jumysyna óziniń oshaǵynan emes, kúndelikti qonaq úiden attanyp júrgeni qaibir jetisken tirlik edi?! Odan qalsa, biri arbaǵa tańylǵan múgedek, endi biri qyrqynan jańa shyqqan sábiin qushaqtap árbir kúnine alańdap otyrǵanda ákimqaralarǵa degen narazylyqtary kúsheimgende qaitsin?!
Máselen, qonaqúidiń úshinshi qabatynda turyp jatqan jalǵyzbasty ana Záýresh Áýbákirova Bobrovka kentindegi úiine endi qashan oralaryn bilmei dal bolyp otyr.
- Ózim II toptaǵy múgedekpin. Astanada jumys istep júrgen qyzymnan kórgen eki nemeremdi baǵyp, kúnime táýba aityp júrgende bir-aq sátte sý jaiylyp, úiimizdiń byt-shyty shyqty. Tótenshelikter osynda ákep úlgerdi. Bir nemeremdi qyzym alyp ketken, bireýi osyndaǵy mektepte sabaqqa baryp kelip júr. Endi mamyr aiynda qyzym jumysyn tastap, amalsyz kelgeli otyr. Biraq, qaida baryp turarymyzdy bilmeimiz. Saiajaidy satyp alyp, kádimgi úige ainaldyrǵanymyzǵa eki-úsh jyl endi boldy. Eńbegimiz esh ketti, úiimiz endi turýǵa jaramaidy. Kezekte turǵan úiime de qolym jeter túri joq. Bizdiń Bobrovka kentindegilerdiń barlyǵy saiajaidan úi salǵandar. Qalanyń ákimi bizge kelip jiyn ótkizgende «dachnyi massiv» bolyp sanalatyndyqtan, úi salyp bere almaityndyqtaryn aitty. Biz ne sonda, saiajaily aimaqta turatynymyz úshin kinálimiz be? Úi salyp bermese de zardap shekkendikten belgili mólsherde qarajat berýge tiis qoi. Ákimniń qurylys kompaniialary arqyly úilerińdi jóndep beremiz degeni qai sasqany? Úiimiz jóndeýge kelmeitinin aitsaq, uǵyp túsingisi kelmeidi. Qarjy joqtyǵyn aityp, odan saiyn janymyzdy kúidirip otyr.
Zeinetker ananyń kúiinip aitatyn jóni bar. Qala ákimi Ermak Sálimov taiaýda Bobrovkadaǵy №44 mekteptegi turǵyndarmen kezdeskende saiajaida turýy sebepti jańa baspanamen qamti almaityndyǵyn jasyrmai aitqan bolatyn. Ákimniń aitýynsha, saiajai qala aýmaǵyna kirmeidi eken. Qala aýmaǵyna kirmeitin bolsa, onda ákim nesine baryp júr? Ákimniń Bobrovka kóz aldynda basqa aýdanǵa qarap ketkendei sóilegeni tyǵyryqqa tirelgen turǵyndardyń odan beter ashý-yzasyn týdyryp otyr.
«Biz qorlar men biznes esebinen sizderdiń turǵyn úilerińizdi qalpyna keltirý men jóndeý jumystaryn jasaý úshin basqa da múmkindikterdi tabamyz» degen E. Sálimovtiń bobrovkalyqtarǵa aitqan sózi de (Semei qalasy ákimdiginiń áleýmettik jelide jariialaǵan videosynan alyndy-avt) kúnderin qonaq úide ótkizip jatqan jurttyń janyna jubanysh bola almai tur.
Bobrovkanyń taǵy bir turǵyny, jastyq oty alaýlap turǵan shaǵynda qurylysta jaraqat alyp, múgedektik arbasyna otyrýǵa májbúr bolǵan jas azamat Darhan Maqashovtyń janaiqaiyn estigende kirerge tesik tappaisyń.
- Sý basqan kezde ákimdiktiń kórsetken kómegi – osy qonaquige ornalastyrǵany. Al baspana týraly aitar bolsam... Bobrovkanyń 2 saiajaiyndaǵy bizdiń úidiń jaramsyzdyǵyn áke-sheshemniń áriptesterin aitpaǵanda, qala ákiminiń ózi de kelip kórgen bolatyn. Alǵashynda qolushyn beretindikterin aityp sendirip ketken. Baspanaly bolýǵa úmitimiz bar edi. Alaida, ákimniń taiaýda ótkizgen jinalysyna qatysyp qaitqan anamnan saiajaida turatyndarǵa úi berilmeitindigin estigenimizde kóńilimiz qulazyp ketti. Úsh bólmeli úide aǵa-jeńgem balalarymen, men, qaryndasym jáne áke-sheshem bárimiz birge turatynbyz. Jańa baspana berilmeitini belgili boldy. «Úilerińdi sylap, jamap-jasqap beremiz» degeninqalai túsinemiz? Turýǵa kelmeitinin ózderi de biledi ǵoi. Ákim Sálimov óz kózimen kelip kórdi. Basynda ákimdiktiń adamdary «úidiń kezeginde barsyńdar» depti anama. Keiinnen «kezekte joqsyńdar» dep shyqty. Munda jatqanymyzǵa bir ai boldy. Qonaq úi qansha tegin tursań da óz baspanańdai bolmaidy ǵoi báribir,- deidi Darhan.
Bobrovkalyqtardy saiajaidan úi salýyn jeleý etip, úige degen úmitin úzgen qala ákiminiń kádimgi úilerde turyp kelgenderdi jarylqap jatqany da shamaly. Qanshama otbasylardy qoldan jarylys jasap, «astynan sý shyǵarǵanyna» mysqaldai da qysylmaityn ákimdiktiń áreketine Ertistiń oń jaǵalaýynda ornalasqan Pristan aýmaǵyndaǵy Kraevaia kóshesiniń turǵyny Altyn Eńbaeva da ashýly.
- Sábiimdi kesarevo tiligimen aldyryp, áreń dep janym qalyp otyrǵanda qúndaqtaýly kúiinde úiimnen bezip shyǵýymyzǵa týra keldi. Ishimdegi jipterim janǵa batyp, kútim qajet etip otyrǵan meniń kúiimniń sol sátte qandai bolǵanyn balasyn kesar tiligimen aldyrǵan analar jaqsy biler. Jipterim áli alynǵan joq. Psihologiialyq aýyr stresti bastan keship júrmin shynymdy aitsam. Myna qonaq úide qashanǵy otyrmaqpyz?! Jylýdy keshe ajyratyp tastady. Aizeremdi salqyn bólmede ustap otyryp onyń densaýlyǵyna alańdaimyn. Osyndai jaǵdaida otyryp, úiimniń endigi jaiy qalai bolmaq? Ony oilaǵanda kúieýim ekeýimizdiń kúiisimiz ketedi. Oblys ákimi Danial Ahmetov bizdiń úige kirgende peshimiz qulap jatqan. Qasynda turǵan Ermak Sálimovke: «myna kisilerdiń úiin jóndeýdi peshinen bastańdar» dep qadap turyp aitty. Qalanyń ákimi erteń kisi jiberetinin aityp basyn izedi. Al sodan úsh kún boiy tiri jan bas suqpaǵan soń, amal joq, peshti ózimiz salyp alýǵa týra keldi. Sonda Sálimov Ahmetovti júre tyńdaityn bolǵany ma?.. Bizdi qanshama BAQ ókilderi túsirip te, suhbat alyp ta ketken. Nege ekenin bilmeimin, bir basylymǵa baspanamyzdyń sýreti ǵana shyqty, biz týraly bir aýyz sóz joq. Jergilikti telearna túsirip áketti, taǵy da bizdiń jaiǵa kelgende sózimdi qiyp tastady. Jergilikti ákimdiktiń jumysyndaǵy salǵyrttyqty aitýdan nege seskenedi?-deidi qundaqtaýly sábiin qushaǵyna qysyp, janarynan jas parlaǵan Altyn.
Biriniń problemasy birinen ótetin sý basqan aýdan turǵyndarynyń jergilikti atqarýshy bildikten kóńili ábden qalǵanyn osy kórinister aiǵaqtap tur. ShQO ákimi D. Ahmetov bas suǵyp, úiin tazalap berip kete jazdaǵan Krevaia kóshesiniń taǵy bir turǵyny Sandýǵash Zaikenova da áli osynda panalap jatyr eken. «Jaǵdai túk te ózgergen joq. Áskeriler kelip jihazdarymyzdy shyǵaryp berdi. Shashylyp dalada jatyr. Úidiń syzy kúnnen kúnge ulǵaiyp, aqyry baspanamyz turýǵa jaramaityn bolyp barady. Balalyrma azyq-túlik surap №18 mektepke barǵanymda shtabtaǵylar «endi kómek bolmaidy. Bárin de Zyrianǵa berip jiberdik» degen soń salym sýǵa ketip keri qaittym. Basshylardykiniń bári de jaýapkershilikti sezinbeidi. Qandai kúide, qaida turyp jatsań da báribir» deidi nalyǵan ana.
Aita berseń taýsylmaityn osynaý taýqymet semeilikterdiń basynan jaqyn arada arylmaityn syńaily. Al arqa súiegisi keletin jergilikti atqarýshy bilik ózderi byt-shytyn shyǵarǵan turǵyndarǵa qol ushyn berýdiń ornyna óktemsi sóilep, mysqyldai qaǵytyp bilgenin istep júr.
Sátjan QASYMJANULY
