سەمەيدە تاسقىن سۋدىڭ سالدارىنان ٷيلەرٸن تاستاپ شىققان وتباسىلار «سەمەي» قوناق ٷيٸن ەلٸ دە پانالاپ جاتىر. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ باسپانا مەسەلەسٸن نە بٷك, نە شٸك ەتە الماي, تاعاتتارىن تاۋىسقانىنا ىزالى جۇرتتىڭ بٸرقاتارىمەن ارنايى بارىپ تٸلدەسٸپ قايتقاندا, قالا ەكٸمٸ سەلٸموۆ باستاعان شەندٸلەردٸڭ ولاردىڭ ارى قارايعى تاعدىرىنا نەمقۇرايلى قارايتىنىنا كٶزٸمٸز جەتتٸ. راسىندا دا ەر-ازاماتى جۇمىسىنا ٶزٸنٸڭ وشاعىنان ەمەس, كٷندەلٸكتٸ قوناق ٷيدەن اتتانىپ جٷرگەنٸ قايبٸر جەتٸسكەن تٸرلٸك ەدٸ?! ودان قالسا, بٸرٸ ارباعا تاڭىلعان مٷگەدەك, ەندٸ بٸرٸ قىرقىنان جاڭا شىققان سەبيٸن قۇشاقتاپ ەربٸر كٷنٸنە الاڭداپ وتىرعاندا ەكٸمقارالارعا دەگەن نارازىلىقتارى كٷشەيمگەندە قايتسٸن?!
مەسەلەن, قوناقٷيدٸڭ ٷشٸنشٸ قاباتىندا تۇرىپ جاتقان جالعىزباستى انا زەۋرەش ەۋبەكٸروۆا بوبروۆكا كەنتٸندەگٸ ٷيٸنە ەندٸ قاشان ورالارىن بٸلمەي دال بولىپ وتىر.
- ٶزٸم ٸٸ توپتاعى مٷگەدەكپٸن. استانادا جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن قىزىمنان كٶرگەن ەكٸ نەمەرەمدٸ باعىپ, كٷنٸمە تەۋبا ايتىپ جٷرگەندە بٸر-اق سەتتە سۋ جايىلىپ, ٷيٸمٸزدٸڭ بىت-شىتى شىقتى. تٶتەنشەلٸكتەر وسىندا ەكەپ ٷلگەردٸ. بٸر نەمەرەمدٸ قىزىم الىپ كەتكەن, بٸرەۋٸ وسىنداعى مەكتەپتە ساباققا بارىپ كەلٸپ جٷر. ەندٸ مامىر ايىندا قىزىم جۇمىسىن تاستاپ, امالسىز كەلگەلٸ وتىر. بٸراق, قايدا بارىپ تۇرارىمىزدى بٸلمەيمٸز. ساياجايدى ساتىپ الىپ, كەدٸمگٸ ٷيگە اينالدىرعانىمىزعا ەكٸ-ٷش جىل ەندٸ بولدى. ەڭبەگٸمٸز ەش كەتتٸ, ٷيٸمٸز ەندٸ تۇرۋعا جارامايدى. كەزەكتە تۇرعان ٷيٸمە دە قولىم جەتەر تٷرٸ جوق. بٸزدٸڭ بوبروۆكا كەنتٸندەگٸلەردٸڭ بارلىعى ساياجايدان ٷي سالعاندار. قالانىڭ ەكٸمٸ بٸزگە كەلٸپ جيىن ٶتكٸزگەندە «داچنىي ماسسيۆ» بولىپ سانالاتىندىقتان, ٷي سالىپ بەرە المايتىندىقتارىن ايتتى. بٸز نە سوندا, ساياجايلى ايماقتا تۇراتىنىمىز ٷشٸن كٸنەلٸمٸز بە? ٷي سالىپ بەرمەسە دە زارداپ شەككەندٸكتەن بەلگٸلٸ مٶلشەردە قاراجات بەرۋگە تيٸس قوي. ەكٸمنٸڭ قۇرىلىس كومپانييالارى ارقىلى ٷيلەرٸڭدٸ جٶندەپ بەرەمٸز دەگەنٸ قاي ساسقانى? ٷيٸمٸز جٶندەۋگە كەلمەيتٸنٸن ايتساق, ۇعىپ تٷسٸنگٸسٸ كەلمەيدٸ. قارجى جوقتىعىن ايتىپ, ودان سايىن جانىمىزدى كٷيدٸرٸپ وتىر.
زەينەتكەر انانىڭ كٷيٸنٸپ ايتاتىن جٶنٸ بار. قالا ەكٸمٸ ەرماك سەلٸموۆ تاياۋدا بوبروۆكاداعى №44 مەكتەپتەگٸ تۇرعىندارمەن كەزدەسكەندە ساياجايدا تۇرۋى سەبەپتٸ جاڭا باسپانامەن قامتي المايتىندىعىن جاسىرماي ايتقان بولاتىن. ەكٸمنٸڭ ايتۋىنشا, ساياجاي قالا اۋماعىنا كٸرمەيدٸ ەكەن. قالا اۋماعىنا كٸرمەيتٸن بولسا, وندا ەكٸم نەسٸنە بارىپ جٷر? ەكٸمنٸڭ بوبروۆكا كٶز الدىندا باسقا اۋدانعا قاراپ كەتكەندەي سٶيلەگەنٸ تىعىرىققا تٸرەلگەن تۇرعىنداردىڭ ودان بەتەر اشۋ-ىزاسىن تۋدىرىپ وتىر.
«بٸز قورلار مەن بيزنەس ەسەبٸنەن سٸزدەردٸڭ تۇرعىن ٷيلەرٸڭٸزدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ مەن جٶندەۋ جۇمىستارىن جاساۋ ٷشٸن باسقا دا مٷمكٸندٸكتەردٸ تابامىز» دەگەن ە. سەلٸموۆتٸڭ بوبروۆكالىقتارعا ايتقان سٶزٸ دە (سەمەي قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە جارييالاعان ۆيدەوسىنان الىندى-اۆت) كٷندەرٸن قوناق ٷيدە ٶتكٸزٸپ جاتقان جۇرتتىڭ جانىنا جۇبانىش بولا الماي تۇر.
بوبروۆكانىڭ تاعى بٸر تۇرعىنى, جاستىق وتى الاۋلاپ تۇرعان شاعىندا قۇرىلىستا جاراقات الىپ, مٷگەدەكتٸك ارباسىنا وتىرۋعا مەجبٷر بولعان جاس ازامات دارحان ماقاشوۆتىڭ جانايقايىن ەستٸگەندە كٸرەرگە تەسٸك تاپپايسىڭ.
- سۋ باسقان كەزدە ەكٸمدٸكتٸڭ كٶرسەتكەن كٶمەگٸ – وسى قوناقۇيگە ورنالاستىرعانى. ال باسپانا تۋرالى ايتار بولسام... بوبروۆكانىڭ 2 ساياجايىنداعى بٸزدٸڭ ٷيدٸڭ جارامسىزدىعىن ەكە-شەشەمنٸڭ ەرٸپتەستەرٸن ايتپاعاندا, قالا ەكٸمٸنٸڭ ٶزٸ دە كەلٸپ كٶرگەن بولاتىن. العاشىندا قولۇشىن بەرەتٸندٸكتەرٸن ايتىپ سەندٸرٸپ كەتكەن. باسپانالى بولۋعا ٷمٸتٸمٸز بار ەدٸ. الايدا, ەكٸمنٸڭ تاياۋدا ٶتكٸزگەن جينالىسىنا قاتىسىپ قايتقان انامنان ساياجايدا تۇراتىندارعا ٷي بەرٸلمەيتٸندٸگٸن ەستٸگەنٸمٸزدە كٶڭٸلٸمٸز قۇلازىپ كەتتٸ. ٷش بٶلمەلٸ ٷيدە اعا-جەڭگەم بالالارىمەن, مەن, قارىنداسىم جەنە ەكە-شەشەم بەرٸمٸز بٸرگە تۇراتىنبىز. جاڭا باسپانا بەرٸلمەيتٸنٸ بەلگٸلٸ بولدى. «ٷيلەرٸڭدٸ سىلاپ, جاماپ-جاسقاپ بەرەمٸز» دەگەنٸنقالاي تٷسٸنەمٸز? تۇرۋعا كەلمەيتٸنٸن ٶزدەرٸ دە بٸلەدٸ عوي. ەكٸم سەلٸموۆ ٶز كٶزٸمەن كەلٸپ كٶردٸ. باسىندا ەكٸمدٸكتٸڭ ادامدارى «ٷيدٸڭ كەزەگٸندە بارسىڭدار» دەپتٸ اناما. كەيٸننەن «كەزەكتە جوقسىڭدار» دەپ شىقتى. مۇندا جاتقانىمىزعا بٸر اي بولدى. قوناق ٷي قانشا تەگٸن تۇرساڭ دا ٶز باسپاناڭداي بولمايدى عوي بەرٸبٸر,- دەيدٸ دارحان.
بوبروۆكالىقتاردى ساياجايدان ٷي سالۋىن جەلەۋ ەتٸپ, ٷيگە دەگەن ٷمٸتٸن ٷزگەن قالا ەكٸمٸنٸڭ كەدٸمگٸ ٷيلەردە تۇرىپ كەلگەندەردٸ جارىلقاپ جاتقانى دا شامالى. قانشاما وتباسىلاردى قولدان جارىلىس جاساپ, «استىنان سۋ شىعارعانىنا» مىسقالداي دا قىسىلمايتىن ەكٸمدٸكتٸڭ ەرەكەتٸنە ەرتٸستٸڭ وڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان پريستان اۋماعىنداعى كراەۆايا كٶشەسٸنٸڭ تۇرعىنى التىن ەڭباەۆا دا اشۋلى.
- سەبيٸمدٸ كەسارەۆو تٸلٸگٸمەن الدىرىپ, ەرەڭ دەپ جانىم قالىپ وتىرعاندا قٷنداقتاۋلى كٷيٸندە ٷيٸمنەن بەزٸپ شىعۋىمىزعا تۋرا كەلدٸ. ٸشٸمدەگٸ جٸپتەرٸم جانعا باتىپ, كٷتٸم قاجەت ەتٸپ وتىرعان مەنٸڭ كٷيٸمنٸڭ سول سەتتە قانداي بولعانىن بالاسىن كەسار تٸلٸگٸمەن الدىرعان انالار جاقسى بٸلەر. جٸپتەرٸم ەلٸ الىنعان جوق. پسيحولوگييالىق اۋىر سترەستٸ باستان كەشٸپ جٷرمٸن شىنىمدى ايتسام. مىنا قوناق ٷيدە قاشانعى وتىرماقپىز?! جىلۋدى كەشە اجىراتىپ تاستادى. ايزەرەمدٸ سالقىن بٶلمەدە ۇستاپ وتىرىپ ونىڭ دەنساۋلىعىنا الاڭدايمىن. وسىنداي جاعدايدا وتىرىپ, ٷيٸمنٸڭ ەندٸگٸ جايى قالاي بولماق? ونى ويلاعاندا كٷيەۋٸم ەكەۋٸمٸزدٸڭ كٷيٸسٸمٸز كەتەدٸ. وبلىس ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ بٸزدٸڭ ٷيگە كٸرگەندە پەشٸمٸز قۇلاپ جاتقان. قاسىندا تۇرعان ەرماك سەلٸموۆكە: «مىنا كٸسٸلەردٸڭ ٷيٸن جٶندەۋدٸ پەشٸنەن باستاڭدار» دەپ قاداپ تۇرىپ ايتتى. قالانىڭ ەكٸمٸ ەرتەڭ كٸسٸ جٸبەرەتٸنٸن ايتىپ باسىن يزەدٸ. ال سودان ٷش كٷن بويى تٸرٸ جان باس سۇقپاعان سوڭ, امال جوق, پەشتٸ ٶزٸمٸز سالىپ الۋعا تۋرا كەلدٸ. سوندا سەلٸموۆ احمەتوۆتٸ جٷرە تىڭدايتىن بولعانى ما?.. بٸزدٸ قانشاما باق ٶكٸلدەرٸ تٷسٸرٸپ تە, سۇحبات الىپ تا كەتكەن. نەگە ەكەنٸن بٸلمەيمٸن, بٸر باسىلىمعا باسپانامىزدىڭ سۋرەتٸ عانا شىقتى, بٸز تۋرالى بٸر اۋىز سٶز جوق. جەرگٸلٸكتٸ تەلەارنا تٷسٸرٸپ ەكەتتٸ, تاعى دا بٸزدٸڭ جايعا كەلگەندە سٶزٸمدٸ قيىپ تاستادى. جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتٸڭ جۇمىسىنداعى سالعىرتتىقتى ايتۋدان نەگە سەسكەنەدٸ?-دەيدٸ قۇنداقتاۋلى سەبيٸن قۇشاعىنا قىسىپ, جانارىنان جاس پارلاعان التىن.
بٸرٸنٸڭ پروبلەماسى بٸرٸنەن ٶتەتٸن سۋ باسقان اۋدان تۇرعىندارىنىڭ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلدٸكتەن كٶڭٸلٸ ەبدەن قالعانىن وسى كٶرٸنٸستەر ايعاقتاپ تۇر. شقو ەكٸمٸ د. احمەتوۆ باس سۇعىپ, ٷيٸن تازالاپ بەرٸپ كەتە جازداعان كرەۆايا كٶشەسٸنٸڭ تاعى بٸر تۇرعىنى ساندۋعاش زايكەنوۆا دا ەلٸ وسىندا پانالاپ جاتىر ەكەن. «جاعداي تٷك تە ٶزگەرگەن جوق. ەسكەريلەر كەلٸپ جيھازدارىمىزدى شىعارىپ بەردٸ. شاشىلىپ دالادا جاتىر. ٷيدٸڭ سىزى كٷننەن كٷنگە ۇلعايىپ, اقىرى باسپانامىز تۇرۋعا جارامايتىن بولىپ بارادى. بالالىرما ازىق-تٷلٸك سۇراپ №18 مەكتەپكە بارعانىمدا شتابتاعىلار «ەندٸ كٶمەك بولمايدى. بەرٸن دە زىريانعا بەرٸپ جٸبەردٸك» دەگەن سوڭ سالىم سۋعا كەتٸپ كەرٸ قايتتىم. باسشىلاردىكٸنٸڭ بەرٸ دە جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنبەيدٸ. قانداي كٷيدە, قايدا تۇرىپ جاتساڭ دا بەرٸبٸر» دەيدٸ نالىعان انا.
ايتا بەرسەڭ تاۋسىلمايتىن وسىناۋ تاۋقىمەت سەمەيلٸكتەردٸڭ باسىنان جاقىن ارادا ارىلمايتىن سىڭايلى. ال ارقا سٷيەگٸسٸ كەلەتٸن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸك ٶزدەرٸ بىت-شىتىن شىعارعان تۇرعىندارعا قول ۇشىن بەرۋدٸڭ ورنىنا ٶكتەمسي سٶيلەپ, مىسقىلداي قاعىتىپ بٸلگەنٸن ٸستەپ جٷر.
سەتجان قاسىمجانۇلى
