Foto: videodan skrinshot
Birneshe kúnnen beri áleýmettik jelide Semeide bolǵan oqiǵaǵa qatysty video qyzý talqylanyp jatyr. Túngi saǵat úsh shamasynda boijetken úiine kelgende 24 jastaǵy qyz podezge ere kirip, urys shyǵaryp, birinshi kirgenin talap etken. Oqiǵany Ult.kz tilshisi mamandarmen saralap kórdi.
Qorqynysh túni: belgisiz áieldiń áreketi
Áleýmettik jelide Arýjan esimdi boijetken tańǵy 04:00-te jumysynan qaityp kele jatyp, óz podezdiń esigin ashqan kezde belgisiz qyz sońynan ere kirgenin baiandaǵan.
«Túnde mundai jaǵdai bolady dep oilamadym. Qyz balasy bolǵan soń qoryqpaimyn dep te oiladym. Alaida onyń áreketi men agressiiasy shoshytty. Meniń videomdy túsirip turǵanymdy kórgende ol basqasha sóilei bastady. Baiqap júrińizder», – deidi boijetken.
Abai oblysynyń politsiia departamenti bul derekke qatysty tergeý júrgizip, qoǵamdyq tártipti buzǵan belgisiz azamatshaǵa aiyp salynǵanyn habarlady.
«2026 jylǵy 25 qańtar kúni saǵat 03:21 shamasynda Semei qalasynyń Qaraǵaily yqsham aýdanyndaǵy úilerdiń birinde eki azamatsha arasynda aýyzsha janjal shyqty. Janjal barysynda 24 jastaǵy boijetken beiádep sózder aityp, qoǵamdyq tártipti buzǵan. Oqiǵaǵa qatysqan barlyq tulǵalar anyqtalyp, túsinikteme alyndy. 24 jastaǵy azamatshaǵa qatysty usaq buzaqylyq jasaǵany úshin ákimshilik is qozǵaldy», – delingen habarlamada.
Bul stalking uǵymyna jatpaidy
Osy oraida, «atalǵan oqiǵa stalkingke jata ma?», «janjalǵa qatysqa azamatsha nelikten tek aiyppulmen qutylyp ketti?» degen suraq kópshiliktiń kókeiinde qaldy. Osy oraida zańger Qýat Aýǵanbek atalǵan oqiǵaǵa stalkingtiń qatysy joq ekenin atap ótti.
Foto: Qýat Aýǵanbektiń jeke muraǵatynan
«Qazaqstan Respýblikasynyń Qylmystyq kodeksine 2025 jyly 115-1-bap engizildi, ol – stalkingke qatysty. Alaida bul norma Semeide bolǵan oqiǵaǵa tikelei qatysy joq. Sebebi stalking dep tanylýy úshin áreket júieli túrde jasalýy kerek: bir ret emes, birneshe ret ańdý, videokamera ornatý, GPS qoiý, júieli túrde qońyraý shalý, tyńdaý qurylǵylaryn qoldaný siiaqty áreketter bolýy shart.
Al bul jaǵdaida kóshede aiaq astynan kelip, balaǵattaý faktisi oryn alǵan. Eger dene jaraqaty keltirilmese, uryp-soǵý nemese basqa da qylmystyq áreketter bolmasa, beinejazbada kórsetilgen boqtaý men balaǵattaý usaq buzaqylyq retinde baǵalanady. Mundai jaǵdaida Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 434-baby boiynsha ákimshilik hattama toltyrylady», – deidi zańger Qýat Aýǵanbek.
Jelide Qaraǵaily aýdanynyń turǵyndary qyzdyń túnde páterlerdi ańdap, qabattardy aralaitynyn aityp, basqa videolardy jariialaǵan. Keibir jazbalarda qyzdyń anasy onyń bilimdi, shetelde oqyǵanyn, eshbir aýytqý kórmegenin jetkizgen. Oqyrmandar qoǵamdy dúrliktirgen adamǵa psihikalyq saraptama júrgizý qajettigin aityp otyr. Bul pikirlermen zańger de kelisetinin jetkizdi.
«Degenmen, bul adamnyń psihikalyq aýytqýy bar ekeni baiqalady. Eger ol psihiatriialyq esepte tursa, oǵan mindetti túrde saraptama taǵaiyndalýy kerek. Saraptama qorytyndysy boiynsha ol óz is-áreketine jaýap bere almaidy dep tanylsa, ákimshilik jaýapkershilikten bosatylýy múmkin. Alaida sot sheshimimen ony májbúrli túrde psihiatriialyq meditsinalyq mekemege em qabyldaýǵa jiberý múmkindigi bar. Bul jaǵdai stalking uǵymyna jatpaidy», – deidi zańger Qýat Aýǵanbek.
Qaýip tek er adamnan kele me? Psihologtar qoǵamdaǵy stereotipti buzdy
Ádette qoǵamda mundai qaýipti jaǵdailar er adamdar tarapynan bolady degen túsinik qalyptasqan. Alaida mamandar bul stereotipti buzyp otyr. Psiholog Áliia Bazarbaidyń aitýynsha, ár adam óz oiyn, óz ómirin ózi baqylamasa, ishki agressiia syrtqa shyǵyp, minez-qulqynda kórine bastaidy.
Foto: Áliia Bazarbaidyń Instagram paraqshasynan
«Negizi erkek pen áiel dep bólingenimen, ekeýiniń de miy birdei. Áiel de, erkek te óz oiyn basqarmasa, baqylamasa, psihologiialyq turǵyda aýytqýlarǵa ushyraýy múmkin. Sondyqtan adamnyń miynda ne bolyp jatqanyn eshkim dóp basyp aita almaidy. Ár adam óz oiyn, óz ómirin ózi baqylamasa, ishki agressiia syrtqa shyǵyp, minez-qulqynda kórine bastaidy. Osy turǵydan alǵanda, áiel de qaýipti bolýy múmkin, erkek te qaýipti bolýy múmkin.
Kez kelgen adamnyń boiynda jaqsy da, jaman da oilar bar. Qandai oidy tańdaityny adamnyń ózine bailanysty. Keibir adamdar jaqsy oidy emes, jaman oidyń jeteginde ketedi. Sonyń saldarynan agressiiaǵa berilip, ony tek ózine emes, ainalasyndaǵylarǵa da baǵyttaidy. Sondyqtan kez kelgen adamnyń miynda ne bolyp jatqanyn naqty bilý múmkin emes. Eger adam óz oiyn basqara almasa, qaýipti jaǵdailar óte kóp bolýy múmkin», – deidi psiholog Áliia Bazarbai.
Onyń sózinshe, qoǵamda qaýip tóndirý uǵymyn tek er adamdarmen bailanystyrý qate túsinik. Psihologiia turǵysynan alǵanda, er men áieldiń mi qurylymy men emotsiiany óńdeý qabileti túbegeili aiyrmashylyqqa ie emes.
«Qaýip tóndiretin faktor jynysqa emes, adamnyń psihoemotsiialyq jaǵdaiyna, ishki agressiiany basqarý deńgeiine jáne óz áreketine jaýapkershilik alý qabiletine bailanysty.
Eger adam óz oiy men emotsiiasyn baqylai almasa, ishki agressiia jinalyp, ol syrtqy ortaǵa qaýip tóndiretin minez-qulyqqa ainalýy múmkin. Mundai jaǵdaida jynysyna qaramastan áiel de, er adam da qoǵam úshin qaýipti áreketterge barýy yqtimal. Sondyqtan qaýiptiń aldyn alý úshin máseleni jynysqa telimei, adamnyń psihikalyq saýlyǵyna, emotsiialyq turaqtylyǵyna jáne der kezinde kórsetiletin psihologiialyq kómekke mán berý mańyzdy», – deidi psiholog Áliia Bazarbai.
Kez kelgen janjal tek fizikalyq kúshke emes, psihologiialyq turǵydan da qaýipti bolýy múmkin. Áleýmettik jelide tarap jatqan videolar adamdardyń qorqynyshyn kúsheitip, qoǵamda úrei týǵyzady. Sondyqtan mundai jaǵdailardy teris nasihattamaý, quqyq qorǵaý organdaryna habar berý jáne psihologiialyq saraptamany qarastyrý mańyzdy. Qaýip tek jynysqa emes, adamnyń óz is-áreketi men emotsiiasyn basqarý qabiletine bailanysty týyndaitynyn umytpaý qajet.
Aqbota Musabekqyzy
