Búgin QR Ulttyq mýzeiinde Semei poligonynyń jabylǵanyna 25 jyl tolýyna orai, "Beibitshilik pen qaýipsizdik qaǵidasyn murat tutqan Uly dala eli" atty dóńgelek ústel ótti. Jiynǵa spikerlik jasaǵan Mýzei direktory Darxan Myńbai poligonnyń zardaptaryna tolyǵyraq toqtalyp ótti, dep habarlaidy Baq.kz tilshisi.
«Kei derekterge súiensek, 18 milliondai gektar jerdi synaq alańyna ainaldyrýǵa sheshim qabyldanǵan. Semei poligony – Sovet Odaǵynyń óte úlken strategiialyq obektisi bolǵan. Bul joba aiasynda qanshama ǵalym jumys istegen. Damý josparyn jasaǵan. 40 jyl ishinde 450-den astam iadrolyq jarylys jasalǵan. Semei poligonynda áýede jáne jer betinde synaqtan ótkizilgen iadrolyq zariadtardyń jalpy qýaty 1945 jyly Hirosimaǵa tastalǵan atom bombasynyń qýatynan 2,5 myń ese kóp boldy. Qazaq dalasynyń 300 myń shaqyrym jeri iadrolyq jarylystan ýlanyp, 1,5 millionnan astam adam zardap shekken. Munyń bári jalań faktiler emes. Dáleldengen, ádemi moiyndaǵan derekter. 25 jyl ýaqyt ótse de, jarylystardyń jańǵyryǵy, 100 myńdaǵan adamnyń taǵdyry áli esimizde. Syrqattarǵa shaldyǵyp, tolyq aiyǵa almai júrgen azamattar aramyzda áli de bar. Memleket tarapynan qanshama jaǵdai jasalǵanymen, jazylmaityn jara dep aitýǵa bolady. 1991 jyldyń 29 tamyzynda Nursultan Nazarbaev synaq alańyn jabý týraly №409 Jarlyqqa qol qoidy. Sol xalyqtyń basyna túsken qasiretten bas tartqanymyzǵa biyl 25 jyl toldy. Shirek ǵasyrdyń ishinde synaqtarmen kúresý bizdiń syrtqy saiasatymyzdyń negizgi bir baǵytyn aiqyndady», - deidi Darxan Myńbai.
Ol álemniń kóptegen elderiniń iadrolyq qarýdan bas tartýynyń basynda Qazaqstannyń turǵanyna da toqtalyp ótti.
«Semei synaq alańyn jabý arqyly Qazaqstan iadrosyz qarý álemin qurýdyń bastamashysy boldy. Osy tarixi sheshimnen keiin Nevada, Hirosima, Novaia Zemlia sekildi iri poligondarda moratorii jariialandy. Semei synaq alańy jabylǵan sátten bastap, Qazaqstan adamzat tarixyndaǵy eń zulmat iadrolyq qarýmen kúrestiń lideri boldy. Álemniń kóp elderiniń tanýyna da osy jaǵdai sebep boldy dep aita alamyn», -deidi mýzei direktory.
