بٷگٸن قر ۇلتتىق مۋزەيٸندە سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 25 جىل تولۋىنا وراي, "بەيبٸتشٸلٸك پەن قاۋٸپسٸزدٸك قاعيداسىن مۇرات تۇتقان ۇلى دالا ەلٸ" اتتى دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ. جيىنعا سپيكەرلٸك جاساعان مۋزەي ديرەكتورى دارxان مىڭباي پوليگوننىڭ زارداپتارىنا تولىعىراق توقتالىپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Baq.kz تٸلشٸسٸ.
«كەي دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, 18 ميلليونداي گەكتار جەردٸ سىناق الاڭىنا اينالدىرۋعا شەشٸم قابىلدانعان. سەمەي پوليگونى – سوۆەت وداعىنىڭ ٶتە ٷلكەن ستراتەگييالىق وبەكتٸسٸ بولعان. بۇل جوبا اياسىندا قانشاما عالىم جۇمىس ٸستەگەن. دامۋ جوسپارىن جاساعان. 40 جىل ٸشٸندە 450-دەن استام يادرولىق جارىلىس جاسالعان. سەمەي پوليگونىندا ەۋەدە جەنە جەر بەتٸندە سىناقتان ٶتكٸزٸلگەن يادرولىق زاريادتاردىڭ جالپى قۋاتى 1945 جىلى حيروسيماعا تاستالعان اتوم بومباسىنىڭ قۋاتىنان 2,5 مىڭ ەسە كٶپ بولدى. قازاق دالاسىنىڭ 300 مىڭ شاقىرىم جەرٸ يادرولىق جارىلىستان ۋلانىپ, 1,5 ميلليوننان استام ادام زارداپ شەككەن. مۇنىڭ بەرٸ جالاڭ فاكتٸلەر ەمەس. دەلەلدەنگەن, ەدەمٸ مويىنداعان دەرەكتەر. 25 جىل ۋاقىت ٶتسە دە, جارىلىستاردىڭ جاڭعىرىعى, 100 مىڭداعان ادامنىڭ تاعدىرى ەلٸ ەسٸمٸزدە. سىرقاتتارعا شالدىعىپ, تولىق ايىعا الماي جٷرگەن ازاماتتار ارامىزدا ەلٸ دە بار. مەملەكەت تاراپىنان قانشاما جاعداي جاسالعانىمەن, جازىلمايتىن جارا دەپ ايتۋعا بولادى. 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ سىناق الاڭىن جابۋ تۋرالى №409 جارلىققا قول قويدى. سول xالىقتىڭ باسىنا تٷسكەن قاسٸرەتتەن باس تارتقانىمىزعا بيىل 25 جىل تولدى. شيرەك عاسىردىڭ ٸشٸندە سىناقتارمەن كٷرەسۋ بٸزدٸڭ سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ نەگٸزگٸ بٸر باعىتىن ايقىندادى», - دەيدٸ دارxان مىڭباي.
ول ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸنٸڭ يادرولىق قارۋدان باس تارتۋىنىڭ باسىندا قازاقستاننىڭ تۇرعانىنا دا توقتالىپ ٶتتٸ.
«سەمەي سىناق الاڭىن جابۋ ارقىلى قازاقستان يادروسىز قارۋ ەلەمٸن قۇرۋدىڭ باستاماشىسى بولدى. وسى تاريxي شەشٸمنەن كەيٸن نەۆادا, حيروسيما, نوۆايا زەمليا سەكٸلدٸ ٸرٸ پوليگونداردا موراتوريي جارييالاندى. سەمەي سىناق الاڭى جابىلعان سەتتەن باستاپ, قازاقستان ادامزات تاريxىنداعى ەڭ زۇلمات يادرولىق قارۋمەن كٷرەستٸڭ ليدەرٸ بولدى. ەلەمنٸڭ كٶپ ەلدەرٸنٸڭ تانۋىنا دا وسى جاعداي سەبەپ بولدى دەپ ايتا الامىن», -دەيدٸ مۋزەي ديرەكتورى.
