Sailaý-2021: Ár sailaýshynyń bilýi tiis quqyqtary men múmkindikteri

Sailaý-2021: Ár sailaýshynyń bilýi tiis quqyqtary men múmkindikteri

Endi týra 2 aidan keiin elimizdiń joǵary zań shyǵarýshy organynyń tómengi palatasy - Májilis depýtattaryn sailaý partiialyq tizim boiynsha ótetini belgili.

Al kúni keshe ǵana respýblikanyń Ortalyq sailaý komissiiasynyń saiasi naýqanǵa arnalǵan kúntizbelik josparyna sáikes, elimizdiń túkpir-túkpirinde kandidattardy usyný jumysy bastalyp ta ketti. Osyǵan orai elimizde daýys berý quqyǵyna ie azamattar sany, sailaýshylar tizimi, oǵan qosylý múmkindigi jaiyndaǵy málimetterdi oqyrman nazaryna usynbaqpyz. 

Sonymen, Qazaqstannyń Ortalyq sailaý komissiiasy usynǵan derekterge sáikes, Májilis sailaýynda sailaýshylar tizimine kirgizilgen azamattardyń sany 11 820 318 adamdy quraidy.

«Ortalyq sailaý komissiiasy aldaǵy naýqannyń kezekti sipatyn eskere otyryp, jergilikti atqarýshy organdarmen birge 2020 jyldyń 1 qazanyndaǵy jaǵdai boiynsha sailaýshylardyń tizilimin ózektendirdi. Atalǵan jumys 1 qazandaǵy jaǵdaiǵa sáikes, sailaýshylar tizilimine 11 820 318 adamdy tirkeýge múmkindik berdi. Erterekte, derekózi ártúrli bolǵan kezde keibir azamattar eki túzilimde nemese birde-birinde bolmai shyǵatyn. Qazir bul tájiribe joiyldy dep sanaimyz», - deidi QR OSK tóraǵasynyń orynbasary Konstantin Petrov.

Onyń atap ótýinshe, sailaýshylardyń tizilimin qalyptastyrý sailaý protsesiniń mańyzdy uiymdastyrýshylyq elementteriniń biri sanalady. 

«Sailaýshylardyń tizilimi negizinde azamattar ózderiniń el Parlamenti Májilisi jáne máslihattar depýtattaryn sailaýǵa arnalǵan konstitýtsiialyq quqyqtaryn júzege asyrady. Osyǵan orai sailaýshylardyń barynsha tolyqqandy ári naqty tizilimin túzý jeke jergilikti atqarýshy organdardyń ǵana emes, ákimdikterdiń, aýmaqtyq sailaý komissiialarynyń jáne árbir sailaýshynyń birlesken jaýapkershiligi retinde qarastyrǵan jón», - dedi Konstantin Petrov.

Rasynda da 18 jasqa tolǵan, áreketke qabiletti, bas bostandyǵynan aiyrý oryndarynda otyrmaityn respýblikanyń belsendi sailaý quqyǵy bar sailaýshylardyń turǵylyqty jeri boiynsha tizimin tiisti jergilikti atqarýshy organ jasaidy. Bul rette naqty bir sailaý ýchaskesinde azamatty sailaýshylar tizimine engizý úshin onyń sol sailaý ýchaskesiniń aýmaǵyndaǵy turǵylyqty jeri boiynsha tirkelý faktisi negiz bolyp sanalady. Alaida elimizde naqty turǵylyqty jeri boiynsha tirkeýde júrmegen adamdardyń qarasy qalyń siiaqty. Oǵan QR Ishki ister ministriniń birinshi orynbasary Marat Qojaev derekteri sebep. 

Onyń aitýynsha, elimizde 18 jasqa tolǵan 11 733 944 azamat tirkelgen. 

«IIM málimetteri boiynsha osy jyldyń 26 qazanyndaǵy jaǵdaiǵa sáikes, elimizde 18 jasqa tolǵan 11 733 944 azamat tirkelgen. Onyń ishinde 11 099 923 turǵylyqty jeri boiynsha turaqty tirkelgen. 15 324 adam tek ýaqytsha tirkeýge alynǵan. 618 myńnan astam adam turǵylyqty jeri boiynsha tirkeýden shyǵarylǵan. Qazir ministrlik Ortalyq sailaý komissiiasymen birlesip, sailaýshylar tizimin ózektendirý boiynsha ózara is-qimyl algoritmderin pysyqtaýda. Soǵan sáikes, Parlament Májilisi depýtattaryn sailaýǵa daiyndyq boiynsha jumys jalǵasady», - dedi Marat Qojaev.

Joǵarydaǵy derekterden-aq Ortalyq sailaý komissiiasy men Ishki ister ministrliginiń málimetterinde 80 myńǵa jýyq sailaýshyǵa qatysty aqparat alshaqtyǵyn baiqaýǵa bolady. Al bul jaitqa qatysty túsinikteme bergen QR Ortalyq sailaý komissiiasynyń múshesi Erlan Daýylbaev sailaýǵa 20 kún qalǵan ýaqytqa deiin sailaýshylar tizimindegi sáikessizdikter retke keltiriletindigin aitty. 

«Azamattardyń biri kóshedi, endi bireýi tirkeýden shyqsa, kelesisi tirkelip jatady. Sondyqtan jeke tulǵalardyń derek bazasy boiynsha onlain jumys júrgizilip jatyr. Saǵat saiyn ózgerister engizilip otyrady. Sol sebepti qazirden bastap sailaýshylar tizimderine muqiiat qarap, málimetterdi tekserip otyrmyz. Sailaýǵa 20 kún qalǵan kezde jergilikti atqarýshy organdar sailaýshylardyń tizimin tapsyrady. Sol ýaqytqa deiin olar tizimdi sáikestendirip, naqtylaýy tiis. Biraq bul tek memlekettik organdardyń ǵana jumysy emes. Bul - sailaýshynyń da mindeti. Sailaýshy call-ortalyqqa nemese jergilikti atqarýshy organǵa ótinishpen júginip, tizimde bar-joǵyn, málimetteriniń durys-burystyǵyn tekserýge quqyly. Sol sebepti qazirgi tańda aiyrmashylyqtar bolǵanymen, ýaqytynda ornyna keledi», - degen Erlan Daýylbaev daýys berýge 5 kún qalǵanda Ortalyq sailaý komissiiasy sailaýshylardyń málimetterin qaitadan tekserip shyǵatyndyǵyn aitty. 

QR Ortalyq sailaý komissiiasy tóraǵasynyń orynbasary Konstantin Petrovtyń málimeti boiynsha, sailaýshylardyń turǵylyqty jeri boiynsha tizimin tiisti jergilikti atqarýshy organ jasaidy. 

«Sailaýshylardyń turǵylyqty jeri boiynsha tizimin tiisti jergilikti atqarýshy organ jasaidy. Oǵan respýblikanyń belsendi sailaý quqyǵy bar 18 jasqa tolǵan, áreketke qabiletti, bas bostandyǵynan aiyrý oryndarynda otyrmaityn azamattar engiziledi. Naqty bir sailaý ýchaskesinde azamatty sailaýshylar tizimine engizý úshin onyń osy sailaý ýchaskesiniń aýmaǵyndaǵy turǵylyqty jeri boiynsha tirkelý faktisi negiz bolyp sanalady», - dedi ol.

Onyń atap ótýinshe, ýaqytsha tirkelgen azamattar sailaýshylar tizimine olardyń jergilikti atqarýshy organdarǵa bergen ótinishi negizinde ǵana engizilýi múmkin. 

«10 jeltoqsanǵa deiin tirkeý bolmaǵan jaǵdaida azamattar daýys berýge arnalǵan ýchaskeni tańdaý týraly jergilikti atqarýshy organǵa ótinish jasaýǵa quqyly. Eger sailaýshyǵa sailaýdan keminde 30 kún buryn, iaǵni 10 jeltoqsannan keshiktirmei, sailaý kúni onyń tirkelgen jeri boiynsha daýys berýge arnalǵan úi-jaiǵa kelý múmkindigi bolmaityny belgili bolǵan jaǵdaida, ol óziniń bolatyn jeri boiynsha jergilikti atqarýshy organǵa ózin sailaýshylardyń tiisti tizimine engizý týraly jazbasha ótinish jasaýǵa quqyly. Bul rette jergilikti atqarýshy organ azamatty tirkelgen jeri boiynsha sailaýshylar tiziminen shyǵarýdy jáne ony azamat daýys beretin ýchaskeniń sailaýshylar tizimine engizýdi uiymdastyrady», - dedi Konstantin Petrov.

Aita keterligi, Ortalyq sailaý komissiiasy ár sailaýshy sailaý taǵaiyndalǵan kezden bastap tiisti jergilikti atqarýshy organda sailaýshy retinde tirkelýge quqyly ekendigine nazar aýdartyp otyr. 

«Eger sizge 2020 jylǵy 10 jeltoqsanǵa deiin sailaý kúni tirkelgen jerińiz boiynsha daýys berýge arnalǵan úi-jaiǵa kelý múmkindigińiz bolmaityny belgili bolǵan jaǵdaida, baratyn jerińizdegi ákimdikke sailaýshylardyń tiisti tizimine engizý týraly jazbasha ótinishpen júginýge quqylysyz. Eger siz turaqty tirkelgen jerińizden tys eldi mekende bolsańyz jáne turǵylyqty jerińiz boiynsha ýaqytsha tirkelgen bolsańyz, onda 2020 jylǵy 10 jeltoqsannan keshiktirmei, sailaý kúni daýys beretin sailaý ýchaskesiniń sailaýshylar tizimine engizý týraly jazbasha ótinishpen ózińiz ýaqytsha bolatyn jerdegi ákimdikke júginýge quqylysyz. Qurmetti sailaýshy! Quqyqtyq saýattylyq tanytyńyz jáne ózińizdiń sailaý quqyǵyńyzdy iske asyryńyz! Ózińizdi sailaýshylar tizimine engizý boiynsha zańdy ári mańyzdy áreketterdi ýaqtyly qabyldaýyńyz qajet. 2020 jylǵy 26 jeltoqsannan bastap sizge óz sailaý ýchaskeńizdegi sailaýshylar tiziminen ózińiz týraly málimetterdi tekserý múmkindigi beriledi», - delingen OSK sailaýshylarǵa arnaǵan úndeýinde.