سايلاۋ-2021: ەر سايلاۋشىنىڭ بٸلۋٸ تيٸس قۇقىقتارى مەن مٷمكٸندٸكتەرٸ

سايلاۋ-2021: ەر سايلاۋشىنىڭ بٸلۋٸ تيٸس قۇقىقتارى مەن مٷمكٸندٸكتەرٸ

ەندٸ تۋرا 2 ايدان كەيٸن ەلٸمٸزدٸڭ جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگانىنىڭ تٶمەنگٸ پالاتاسى - مەجٸلٸس دەپۋتاتتارىن سايلاۋ پارتييالىق تٸزٸم بويىنشا ٶتەتٸنٸ بەلگٸلٸ.

ال كٷنٸ كەشە عانا رەسپۋبليكانىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ ساياسي ناۋقانعا ارنالعان كٷنتٸزبەلٸك جوسپارىنا سەيكەس, ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندە كانديداتتاردى ۇسىنۋ جۇمىسى باستالىپ تا كەتتٸ. وسىعان وراي ەلٸمٸزدە داۋىس بەرۋ قۇقىعىنا يە ازاماتتار سانى, سايلاۋشىلار تٸزٸمٸ, وعان قوسىلۋ مٷمكٸندٸگٸ جايىنداعى مەلٸمەتتەردٸ وقىرمان نازارىنا ۇسىنباقپىز. 

سونىمەن, قازاقستاننىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى ۇسىنعان دەرەكتەرگە سەيكەس, مەجٸلٸس سايلاۋىندا سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنە كٸرگٸزٸلگەن ازاماتتاردىڭ سانى 11 820 318 ادامدى قۇرايدى.

«ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى الداعى ناۋقاننىڭ كەزەكتٸ سيپاتىن ەسكەرە وتىرىپ, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرگە 2020 جىلدىڭ 1 قازانىنداعى جاعداي بويىنشا سايلاۋشىلاردىڭ تٸزٸلٸمٸن ٶزەكتەندٸردٸ. اتالعان جۇمىس 1 قازانداعى جاعدايعا سەيكەس, سايلاۋشىلار تٸزٸلٸمٸنە 11 820 318 ادامدى تٸركەۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. ەرتەرەكتە, دەرەكٶزٸ ەرتٷرلٸ بولعان كەزدە كەيبٸر ازاماتتار ەكٸ تٷزٸلٸمدە نەمەسە بٸردە-بٸرٸندە بولماي شىعاتىن. قازٸر بۇل تەجٸريبە جويىلدى دەپ سانايمىز», - دەيدٸ قر وسك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين پەتروۆ.

ونىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, سايلاۋشىلاردىڭ تٸزٸلٸمٸن قالىپتاستىرۋ سايلاۋ پروتسەسٸنٸڭ ماڭىزدى ۇيىمداستىرۋشىلىق ەلەمەنتتەرٸنٸڭ بٸرٸ سانالادى. 

«سايلاۋشىلاردىڭ تٸزٸلٸمٸ نەگٸزٸندە ازاماتتار ٶزدەرٸنٸڭ ەل پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ جەنە مەسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا ارنالعان كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارىن جٷزەگە اسىرادى. وسىعان وراي سايلاۋشىلاردىڭ بارىنشا تولىققاندى ەرٸ ناقتى تٸزٸلٸمٸن تٷزۋ جەكە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ عانا ەمەس, ەكٸمدٸكتەردٸڭ, اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسييالارىنىڭ جەنە ەربٸر سايلاۋشىنىڭ بٸرلەسكەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸ رەتٸندە قاراستىرعان جٶن», - دەدٸ كونستانتين پەتروۆ.

راسىندا دا 18 جاسقا تولعان, ەرەكەتكە قابٸلەتتٸ, باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرمايتىن رەسپۋبليكانىڭ بەلسەندٸ سايلاۋ قۇقىعى بار سايلاۋشىلاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا تٸزٸمٸن تيٸستٸ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان جاسايدى. بۇل رەتتە ناقتى بٸر سايلاۋ ۋچاسكەسٸندە ازاماتتى سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ ٷشٸن ونىڭ سول سايلاۋ ۋچاسكەسٸنٸڭ اۋماعىنداعى تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا تٸركەلۋ فاكتٸسٸ نەگٸز بولىپ سانالادى. الايدا ەلٸمٸزدە ناقتى تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا تٸركەۋدە جٷرمەگەن ادامداردىڭ قاراسى قالىڭ سيياقتى. وعان قر ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى مارات قوجاەۆ دەرەكتەرٸ سەبەپ. 

ونىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدە 18 جاسقا تولعان 11 733 944 ازامات تٸركەلگەن. 

«ٸٸم مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا وسى جىلدىڭ 26 قازانىنداعى جاعدايعا سەيكەس, ەلٸمٸزدە 18 جاسقا تولعان 11 733 944 ازامات تٸركەلگەن. ونىڭ ٸشٸندە 11 099 923 تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا تۇراقتى تٸركەلگەن. 15 324 ادام تەك ۋاقىتشا تٸركەۋگە الىنعان. 618 مىڭنان استام ادام تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا تٸركەۋدەن شىعارىلعان. قازٸر مينيسترلٸك ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىمەن بٸرلەسٸپ, سايلاۋشىلار تٸزٸمٸن ٶزەكتەندٸرۋ بويىنشا ٶزارا ٸس-قيمىل الگوريتمدەرٸن پىسىقتاۋدا. سوعان سەيكەس, پارلامەنت مەجٸلٸسٸ دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا دايىندىق بويىنشا جۇمىس جالعاسادى», - دەدٸ مارات قوجاەۆ.

جوعارىداعى دەرەكتەردەن-اق ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى مەن ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتتەرٸندە 80 مىڭعا جۋىق سايلاۋشىعا قاتىستى اقپارات الشاقتىعىن بايقاۋعا بولادى. ال بۇل جايتقا قاتىستى تٷسٸنٸكتەمە بەرگەن قر ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ مٷشەسٸ ەرلان داۋىلباەۆ سايلاۋعا 20 كٷن قالعان ۋاقىتقا دەيٸن سايلاۋشىلار تٸزٸمٸندەگٸ سەيكەسسٸزدٸكتەر رەتكە كەلتٸرٸلەتٸندٸگٸن ايتتى. 

«ازاماتتاردىڭ بٸرٸ كٶشەدٸ, ەندٸ بٸرەۋٸ تٸركەۋدەن شىقسا, كەلەسٸسٸ تٸركەلٸپ جاتادى. سوندىقتان جەكە تۇلعالاردىڭ دەرەك بازاسى بويىنشا ونلاين جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. ساعات سايىن ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلٸپ وتىرادى. سول سەبەپتٸ قازٸردەن باستاپ سايلاۋشىلار تٸزٸمدەرٸنە مۇقييات قاراپ, مەلٸمەتتەردٸ تەكسەرٸپ وتىرمىز. سايلاۋعا 20 كٷن قالعان كەزدە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار سايلاۋشىلاردىڭ تٸزٸمٸن تاپسىرادى. سول ۋاقىتقا دەيٸن ولار تٸزٸمدٸ سەيكەستەندٸرٸپ, ناقتىلاۋى تيٸس. بٸراق بۇل تەك مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ عانا جۇمىسى ەمەس. بۇل - سايلاۋشىنىڭ دا مٸندەتٸ. سايلاۋشى call-ورتالىققا نەمەسە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانعا ٶتٸنٸشپەن جٷگٸنٸپ, تٸزٸمدە بار-جوعىن, مەلٸمەتتەرٸنٸڭ دۇرىس-بۇرىستىعىن تەكسەرۋگە قۇقىلى. سول سەبەپتٸ قازٸرگٸ تاڭدا ايىرماشىلىقتار بولعانىمەن, ۋاقىتىندا ورنىنا كەلەدٸ», - دەگەن ەرلان داۋىلباەۆ داۋىس بەرۋگە 5 كٷن قالعاندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى سايلاۋشىلاردىڭ مەلٸمەتتەرٸن قايتادان تەكسەرٸپ شىعاتىندىعىن ايتتى. 

قر ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين پەتروۆتىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, سايلاۋشىلاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا تٸزٸمٸن تيٸستٸ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان جاسايدى. 

«سايلاۋشىلاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا تٸزٸمٸن تيٸستٸ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان جاسايدى. وعان رەسپۋبليكانىڭ بەلسەندٸ سايلاۋ قۇقىعى بار 18 جاسقا تولعان, ەرەكەتكە قابٸلەتتٸ, باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرمايتىن ازاماتتار ەنگٸزٸلەدٸ. ناقتى بٸر سايلاۋ ۋچاسكەسٸندە ازاماتتى سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ ٷشٸن ونىڭ وسى سايلاۋ ۋچاسكەسٸنٸڭ اۋماعىنداعى تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا تٸركەلۋ فاكتٸسٸ نەگٸز بولىپ سانالادى», - دەدٸ ول.

ونىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, ۋاقىتشا تٸركەلگەن ازاماتتار سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنە ولاردىڭ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا بەرگەن ٶتٸنٸشٸ نەگٸزٸندە عانا ەنگٸزٸلۋٸ مٷمكٸن. 

«10 جەلتوقسانعا دەيٸن تٸركەۋ بولماعان جاعدايدا ازاماتتار داۋىس بەرۋگە ارنالعان ۋچاسكەنٸ تاڭداۋ تۋرالى جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانعا ٶتٸنٸش جاساۋعا قۇقىلى. ەگەر سايلاۋشىعا سايلاۋدان كەمٸندە 30 كٷن بۇرىن, ياعني 10 جەلتوقساننان كەشٸكتٸرمەي, سايلاۋ كٷنٸ ونىڭ تٸركەلگەن جەرٸ بويىنشا داۋىس بەرۋگە ارنالعان ٷي-جايعا كەلۋ مٷمكٸندٸگٸ بولمايتىنى بەلگٸلٸ بولعان جاعدايدا, ول ٶزٸنٸڭ بولاتىن جەرٸ بويىنشا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانعا ٶزٸن سايلاۋشىلاردىڭ تيٸستٸ تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ تۋرالى جازباشا ٶتٸنٸش جاساۋعا قۇقىلى. بۇل رەتتە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان ازاماتتى تٸركەلگەن جەرٸ بويىنشا سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنەن شىعارۋدى جەنە ونى ازامات داۋىس بەرەتٸن ۋچاسكەنٸڭ سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋدٸ ۇيىمداستىرادى», - دەدٸ كونستانتين پەتروۆ.

ايتا كەتەرلٸگٸ, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى ەر سايلاۋشى سايلاۋ تاعايىندالعان كەزدەن باستاپ تيٸستٸ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندا سايلاۋشى رەتٸندە تٸركەلۋگە قۇقىلى ەكەندٸگٸنە نازار اۋدارتىپ وتىر. 

«ەگەر سٸزگە 2020 جىلعى 10 جەلتوقسانعا دەيٸن سايلاۋ كٷنٸ تٸركەلگەن جەرٸڭٸز بويىنشا داۋىس بەرۋگە ارنالعان ٷي-جايعا كەلۋ مٷمكٸندٸگٸڭٸز بولمايتىنى بەلگٸلٸ بولعان جاعدايدا, باراتىن جەرٸڭٸزدەگٸ ەكٸمدٸككە سايلاۋشىلاردىڭ تيٸستٸ تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ تۋرالى جازباشا ٶتٸنٸشپەن جٷگٸنۋگە قۇقىلىسىز. ەگەر سٸز تۇراقتى تٸركەلگەن جەرٸڭٸزدەن تىس ەلدٸ مەكەندە بولساڭىز جەنە تۇرعىلىقتى جەرٸڭٸز بويىنشا ۋاقىتشا تٸركەلگەن بولساڭىز, وندا 2020 جىلعى 10 جەلتوقساننان كەشٸكتٸرمەي, سايلاۋ كٷنٸ داۋىس بەرەتٸن سايلاۋ ۋچاسكەسٸنٸڭ سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ تۋرالى جازباشا ٶتٸنٸشپەن ٶزٸڭٸز ۋاقىتشا بولاتىن جەردەگٸ ەكٸمدٸككە جٷگٸنۋگە قۇقىلىسىز. قۇرمەتتٸ سايلاۋشى! قۇقىقتىق ساۋاتتىلىق تانىتىڭىز جەنە ٶزٸڭٸزدٸڭ سايلاۋ قۇقىعىڭىزدى ٸسكە اسىرىڭىز! ٶزٸڭٸزدٸ سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ بويىنشا زاڭدى ەرٸ ماڭىزدى ەرەكەتتەردٸ ۋاقتىلى قابىلداۋىڭىز قاجەت. 2020 جىلعى 26 جەلتوقساننان باستاپ سٸزگە ٶز سايلاۋ ۋچاسكەڭٸزدەگٸ سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنەن ٶزٸڭٸز تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ تەكسەرۋ مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلەدٸ», - دەلٸنگەن وسك سايلاۋشىلارعا ارناعان ٷندەۋٸندە.