Pandemiia bilim salasyna qalai áser etti? Onlain oqytý elimizde jetkilikti dárejede retke keldi me? BTS Digital bilim jobalarynyń jetekshisi Saiasat Nurbek osy suraqtarǵa jaýap berdi. Sarapshynyń pikirine qulaq assaq, koronavirýs pandemiiasynyń bilim salasyna áserin «úreili tús» sekildi umyta sala almaimyz. «Tek bir amal bar – ol jańa jaǵdaiǵa beiimdelý» deidi sarapshy, dep habarlaidy QazAqparat.
«Ózderińiz biletindei, pandemiia bastalǵannan keiin álemdegi barlyq memleket mektepterdi onlain oqytýǵa aýystyra bastady. Menińshe, pandemiia jariialanǵan 193 memlekettiń birde-biri osynaý jańashyl tártipke daiyn bolǵan joq. Qazaqstan da týyndaǵan máseleden ainalyp ótpedi. Atap aitqanda, jyldar boiy qordalanyp kele jatqan infraqurylymdyq, kadrlyq, uiymdastyrýshylyq, basqarýshylyq problemalardyń betin pandemiia ashyp berdi. Onyń saldaryn Eýropanyń damyǵan memleketteri eńsere almady desek te, osy rette biz tańǵalarlyq keisti Qytaidan kórdik. Eseptep kórińiz, statistikaǵa sensek ol memlekette 180 million oqýshy bar. Olardyń bári de az ýaqyttyń ishinde ǵana onlain oqytýdyń qajetti quraldarymen qamtamasyz etildi. Álbette bul jyldam beiimdelý protsesine Qytaidyń basqarý modeli de áser etkenin atap ótý kerek», - dedi Saiasat Nurbek onlain rejimde «Bolashaq» qaýymdastyǵynyń uiymdastyrýymen ótken «Jastar jáne innovatsiialar» forýmynda.
Onyń aitýynsha, Qytaidaǵy IT salasyndaǵy úzdik mamandar men Hýavei sekildi iri kompaniialar, júz myńdaǵan injener birden kúsh biriktirip, elge kelgen tegeýrindi eńsere bilgen. Osylaisha resýrstardy úilestire bilý qabileti men basqarý modeliniń ereksheligi Qytaiǵa qashyqtan oqytý isin retke keltirýge kómektesken.
«Ókinishke qarai damyǵan memleketterdiń ózi de bul aýqymdy jumysty olai atqara almady. Osy rette biz mynadai aqiqatpen betpe-bet kelemiz: qazirgi jahandyq kommýnikatsiialyq infraqurylym, iaǵni málimetter taratý jelileri pandemiiadan kelgen júktemeni kótere almady. Ulttyq infraqurylymdyq júieler de, málimetterdi taratýdyń alyp bazalary da sol», - dedi ol.
Saiasat Nurbektiń sózine sensek, IT salasynyń osynaý qaýqarsyzdaý kúii osy salaǵa salynatyn investitsiianyń kólemin edáýir arttyrǵan. Osyny sezgen Ilon Mask «biz áli 2D deńgeiinde oilanyp júrmiz, damý kerek» dep IT salanyń investitsiialyq tartymdylyǵyn arttyra túsken.
«Pandemiia jaryq túsirgen taǵy bir ótkir problema – álbette kadr máselesi. Kenetten álemniń búkil muǵalimderi jańasha daǵdylar men talaptardy, tsifrlyq saýattylyqty meńgerýge mindetti boldy. Oilanyp qarasańyz, pandemiiadan alty ai buryn ǵana muǵalimderdiń bul talaptardy meńgerýi kerektigi úsh uiyqtasa túsine kirmeitin. Elestetip kórińiz, muǵalimderdi bir sátte ǵana qashyqtan oqytý formatyna «laqtyra saldyq». Oqý protsesin uiymdastyrýdan bólek qazir olarǵa qoiylatyn talaptar arta tústi», - dedi ol.
Saiasat Nurbek pandemiianyń bilim salasynda týyndatqan úshinshi problemasy – halyqtyń óziniń oǵan daiyn bolmaýy ekenin aitady.
«Máselen bizdiń elimizde otbasylar mektep oqityn balalaryna jeke bólmeni kabinet retinde jasaqtap, olardy qajetti tehnikalyq quraldarmen, internetpen qamtýǵa májbúr. Al kópbalaly otbasylar buǵan qanshalyqty qol jetkize aldy? Iaǵni otbasylarǵa qoiylǵan bul talaptardan bólek, oqytýshylarmen qatar oqýshylarǵa da tsifrlyq saýattylyq mindetke ainaldy. Iaǵni tsifrlyq saýattylyq máselesi bul kúnde búkil halyqtyń aldynda tur», - dedi Saiasat Nurbek.
Sarapshy pandemiia týyndatqan úsh máseleni aita kele Qazaqstanda qashyqtan oqytýdyń durys júiesi birden joiyla qoiyla ketpegenin aitady. Onyń pikirinshe eldegi onlain oqytýdy jolǵa qoiar ýaqytta otandyq mamandardyń búkil áleýetine paidalanylmai, basymdyqtar eskerilmei qalǵan.
«Osy máselege bailanysty halyq tarapynan da, oqýshylar men oqytýshylar tarapynan da týyndap jatqan narazylyqtardyń tolqyny ókinishke qarai onlain oqytýǵa degen jaǵymsyz pikirdi qalyptastyrdy. Qazirgi ýaqytta Bilim jáne ǵylym ministrligine Dúniejúzilik bank tezirek oflain oqýǵa qaitýǵa keńes berip otyr. Biraq onlain oqytýdyń máselelerin shetke ysyryp, pandemiianyń bul saldaryn bir ret kórgen «úreili tús» sekildi qabyldai almaimyz. Shyntýaitynda bul saldardy úreili tús sekildi umyta salý endi múmkin emes. Pandemiia tsifrlyq qoǵam modeline kóshý protsesin bastap berdi. Álbette biz munymen ómir súretindikten osy realige beiimdelýimiz kerek», - degen sarapshy qashyqtan oqytýdyń artyqshylyqtaryn da atap ótti.
Saiasat Nurbektiń sózine sensek, kez kelgen bilim protsesinde negizgi úsh komponent, iaǵni úsh qatysýshy bar. Olar: oqýshy, muǵalim jáne ata-ana. Bul rette ata-ana oqýshynyń bazalyq bilim fýnktsiasyn qalyptastyryp, balany jetildirip, qajetti resýrstarmen qamtamasyz etedi. Sózsiz, oqý protsesindegi ata-ananyń róli – eń mańyzdy ekenin atap ótý kerek.
«Ózim de ata-anamyn. Amalsyz qazir balalarymyzdyń bilim alý protsesiniń kúrdeliligin ózimiz de sezip, bilip otyrmyz. Uiymdastyrýshylyq niýanstar, basqarýshylyq qyr-syr deisiz be – «bilemiz» degen bizdiń ózimiz qazir balalarymyzdyń janynda basymyzdy qasyp otyratyn boldyq. Iaǵni, balalarǵa degen ata-ana nazary pandemiiaǵa deiingi kezeńge qaraǵanda edáýir kóp. Buryn ata-analar balalaryn mektepke jibere salatyn. Ol jaqta bala oqyp júr me, toqyp júr me – ekinshi sanattaǵy másele edi. Qazir olai emes. Mine, ata-analardyń balalarynyń bilimine degen nazarynyń artýy baiqalady. Osy nazardy joǵaltpaý kerek», - dedi ol.
