پاندەمييا بٸلٸم سالاسىنا قالاي ەسەر ەتتٸ? ونلاين وقىتۋ ەلٸمٸزدە جەتكٸلٸكتٸ دەرەجەدە رەتكە كەلدٸ مە? BTS Digital بٸلٸم جوبالارىنىڭ جەتەكشٸسٸ ساياسات نۇربەك وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردٸ. ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنە قۇلاق اسساق, كوروناۆيرۋس پاندەميياسىنىڭ بٸلٸم سالاسىنا ەسەرٸن «ٷرەيلٸ تٷس» سەكٸلدٸ ۇمىتا سالا المايمىز. «تەك بٸر امال بار – ول جاڭا جاعدايعا بەيٸمدەلۋ» دەيدٸ ساراپشى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«ٶزدەرٸڭٸز بٸلەتٸندەي, پاندەمييا باستالعاننان كەيٸن ەلەمدەگٸ بارلىق مەملەكەت مەكتەپتەردٸ ونلاين وقىتۋعا اۋىستىرا باستادى. مەنٸڭشە, پاندەمييا جارييالانعان 193 مەملەكەتتٸڭ بٸردە-بٸرٸ وسىناۋ جاڭاشىل تەرتٸپكە دايىن بولعان جوق. قازاقستان دا تۋىنداعان مەسەلەدەن اينالىپ ٶتپەدٸ. اتاپ ايتقاندا, جىلدار بويى قوردالانىپ كەلە جاتقان ينفراقۇرىلىمدىق, كادرلىق, ۇيىمداستىرۋشىلىق, باسقارۋشىلىق پروبلەمالاردىڭ بەتٸن پاندەمييا اشىپ بەردٸ. ونىڭ سالدارىن ەۋروپانىڭ دامىعان مەملەكەتتەرٸ ەڭسەرە المادى دەسەك تە, وسى رەتتە بٸز تاڭعالارلىق كەيستٸ قىتايدان كٶردٸك. ەسەپتەپ كٶرٸڭٸز, ستاتيستيكاعا سەنسەك ول مەملەكەتتە 180 ميلليون وقۋشى بار. ولاردىڭ بەرٸ دە از ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە عانا ونلاين وقىتۋدىڭ قاجەتتٸ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. ەلبەتتە بۇل جىلدام بەيٸمدەلۋ پروتسەسٸنە قىتايدىڭ باسقارۋ مودەلٸ دە ەسەر ەتكەنٸن اتاپ ٶتۋ كەرەك», - دەدٸ ساياسات نۇربەك ونلاين رەجيمدە «بولاشاق» قاۋىمداستىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ٶتكەن «جاستار جەنە يننوۆاتسييالار» فورۋمىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, قىتايداعى ٸت سالاسىنداعى ٷزدٸك ماماندار مەن حۋاۆەي سەكٸلدٸ ٸرٸ كومپانييالار, جٷز مىڭداعان ينجەنەر بٸردەن كٷش بٸرٸكتٸرٸپ, ەلگە كەلگەن تەگەۋرٸندٸ ەڭسەرە بٸلگەن. وسىلايشا رەسۋرستاردى ٷيلەستٸرە بٸلۋ قابٸلەتٸ مەن باسقارۋ مودەلٸنٸڭ ەرەكشەلٸگٸ قىتايعا قاشىقتان وقىتۋ ٸسٸن رەتكە كەلتٸرۋگە كٶمەكتەسكەن.
«ٶكٸنٸشكە قاراي دامىعان مەملەكەتتەردٸڭ ٶزٸ دە بۇل اۋقىمدى جۇمىستى ولاي اتقارا المادى. وسى رەتتە بٸز مىناداي اقيقاتپەن بەتپە-بەت كەلەمٸز: قازٸرگٸ جاھاندىق كوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىم, ياعني مەلٸمەتتەر تاراتۋ جەلٸلەرٸ پاندەمييادان كەلگەن جٷكتەمەنٸ كٶتەرە المادى. ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمدىق جٷيەلەر دە, مەلٸمەتتەردٸ تاراتۋدىڭ الىپ بازالارى دا سول», - دەدٸ ول.
ساياسات نۇربەكتٸڭ سٶزٸنە سەنسەك, ٸت سالاسىنىڭ وسىناۋ قاۋقارسىزداۋ كٷيٸ وسى سالاعا سالىناتىن ينۆەستيتسييانىڭ كٶلەمٸن ەدەۋٸر ارتتىرعان. وسىنى سەزگەن يلون ماسك «بٸز ەلٸ 2D دەڭگەيٸندە ويلانىپ جٷرمٸز, دامۋ كەرەك» دەپ ٸت سالانىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرا تٷسكەن.
«پاندەمييا جارىق تٷسٸرگەن تاعى بٸر ٶتكٸر پروبلەما – ەلبەتتە كادر مەسەلەسٸ. كەنەتتەن ەلەمنٸڭ بٷكٸل مۇعالٸمدەرٸ جاڭاشا داعدىلار مەن تالاپتاردى, تسيفرلىق ساۋاتتىلىقتى مەڭگەرۋگە مٸندەتتٸ بولدى. ويلانىپ قاراساڭىز, پاندەمييادان التى اي بۇرىن عانا مۇعالٸمدەردٸڭ بۇل تالاپتاردى مەڭگەرۋٸ كەرەكتٸگٸ ٷش ۇيىقتاسا تٷسٸنە كٸرمەيتٸن. ەلەستەتٸپ كٶرٸڭٸز, مۇعالٸمدەردٸ بٸر سەتتە عانا قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنا «لاقتىرا سالدىق». وقۋ پروتسەسٸن ۇيىمداستىرۋدان بٶلەك قازٸر ولارعا قويىلاتىن تالاپتار ارتا تٷستٸ», - دەدٸ ول.
ساياسات نۇربەك پاندەمييانىڭ بٸلٸم سالاسىندا تۋىنداتقان ٷشٸنشٸ پروبلەماسى – حالىقتىڭ ٶزٸنٸڭ وعان دايىن بولماۋى ەكەنٸن ايتادى.
«مەسەلەن بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە وتباسىلار مەكتەپ وقيتىن بالالارىنا جەكە بٶلمەنٸ كابينەت رەتٸندە جاساقتاپ, ولاردى قاجەتتٸ تەحنيكالىق قۇرالدارمەن, ينتەرنەتپەن قامتۋعا مەجبٷر. ال كٶپبالالى وتباسىلار بۇعان قانشالىقتى قول جەتكٸزە الدى? ياعني وتباسىلارعا قويىلعان بۇل تالاپتاردان بٶلەك, وقىتۋشىلارمەن قاتار وقۋشىلارعا دا تسيفرلىق ساۋاتتىلىق مٸندەتكە اينالدى. ياعني تسيفرلىق ساۋاتتىلىق مەسەلەسٸ بۇل كٷندە بٷكٸل حالىقتىڭ الدىندا تۇر», - دەدٸ ساياسات نۇربەك.
ساراپشى پاندەمييا تۋىنداتقان ٷش مەسەلەنٸ ايتا كەلە قازاقستاندا قاشىقتان وقىتۋدىڭ دۇرىس جٷيەسٸ بٸردەن جويىلا قويىلا كەتپەگەنٸن ايتادى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە ەلدەگٸ ونلاين وقىتۋدى جولعا قويار ۋاقىتتا وتاندىق مامانداردىڭ بٷكٸل ەلەۋەتٸنە پايدالانىلماي, باسىمدىقتار ەسكەرٸلمەي قالعان.
«وسى مەسەلەگە بايلانىستى حالىق تاراپىنان دا, وقۋشىلار مەن وقىتۋشىلار تاراپىنان دا تۋىنداپ جاتقان نارازىلىقتاردىڭ تولقىنى ٶكٸنٸشكە قاراي ونلاين وقىتۋعا دەگەن جاعىمسىز پٸكٸردٸ قالىپتاستىردى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنە دٷنيەجٷزٸلٸك بانك تەزٸرەك وفلاين وقۋعا قايتۋعا كەڭەس بەرٸپ وتىر. بٸراق ونلاين وقىتۋدىڭ مەسەلەلەرٸن شەتكە ىسىرىپ, پاندەمييانىڭ بۇل سالدارىن بٸر رەت كٶرگەن «ٷرەيلٸ تٷس» سەكٸلدٸ قابىلداي المايمىز. شىنتۋايتىندا بۇل سالداردى ٷرەيلٸ تٷس سەكٸلدٸ ۇمىتا سالۋ ەندٸ مٷمكٸن ەمەس. پاندەمييا تسيفرلىق قوعام مودەلٸنە كٶشۋ پروتسەسٸن باستاپ بەردٸ. ەلبەتتە بٸز مۇنىمەن ٶمٸر سٷرەتٸندٸكتەن وسى رەاليگە بەيٸمدەلۋٸمٸز كەرەك», - دەگەن ساراپشى قاشىقتان وقىتۋدىڭ ارتىقشىلىقتارىن دا اتاپ ٶتتٸ.
ساياسات نۇربەكتٸڭ سٶزٸنە سەنسەك, كەز كەلگەن بٸلٸم پروتسەسٸندە نەگٸزگٸ ٷش كومپونەنت, ياعني ٷش قاتىسۋشى بار. ولار: وقۋشى, مۇعالٸم جەنە اتا-انا. بۇل رەتتە اتا-انا وقۋشىنىڭ بازالىق بٸلٸم فۋنكتسياسىن قالىپتاستىرىپ, بالانى جەتٸلدٸرٸپ, قاجەتتٸ رەسۋرستارمەن قامتاماسىز ەتەدٸ. سٶزسٸز, وقۋ پروتسەسٸندەگٸ اتا-انانىڭ رٶلٸ – ەڭ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتۋ كەرەك.
«ٶزٸم دە اتا-انامىن. امالسىز قازٸر بالالارىمىزدىڭ بٸلٸم الۋ پروتسەسٸنٸڭ كٷردەلٸلٸگٸن ٶزٸمٸز دە سەزٸپ, بٸلٸپ وتىرمىز. ۇيىمداستىرۋشىلىق نيۋانستار, باسقارۋشىلىق قىر-سىر دەيسٸز بە – «بٸلەمٸز» دەگەن بٸزدٸڭ ٶزٸمٸز قازٸر بالالارىمىزدىڭ جانىندا باسىمىزدى قاسىپ وتىراتىن بولدىق. ياعني, بالالارعا دەگەن اتا-انا نازارى پاندەميياعا دەيٸنگٸ كەزەڭگە قاراعاندا ەدەۋٸر كٶپ. بۇرىن اتا-انالار بالالارىن مەكتەپكە جٸبەرە سالاتىن. ول جاقتا بالا وقىپ جٷر مە, توقىپ جٷر مە – ەكٸنشٸ ساناتتاعى مەسەلە ەدٸ. قازٸر ولاي ەمەس. مٸنە, اتا-انالاردىڭ بالالارىنىڭ بٸلٸمٸنە دەگەن نازارىنىڭ ارتۋى بايقالادى. وسى نازاردى جوعالتپاۋ كەرەك», - دەدٸ ول.
