Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev tiimdi shaǵyn jáne orta biznes qala men aýyldyń damýynyń berik negizi bola alatynyn, onyń elimizdiń áleýmettik-ekonomikalyq jáne saiasi ómirinde mańyzdy ról atqaratynyn atap aitqan bolatyn. Prezident shaǵyn jáne orta biznesti qoldaýǵa erekshe kóńil bólip otyr, 2020 jyldan bastap onyń damýy ózgertildi, dep habarlaidy Úkimet basshysynyń resmi saity.
2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap úsh jyl merzimge shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine, onyń ishinde mikro kásipkerlik sýbektilerine barýmen tekserýge, profilaktikalyq baqylaýǵa jáne qadaǵalaýǵa jariialanǵan moratorii kúshine endi.
Ulttyq ekonomika ministrliginiń málimetinshe, moratorii kúshi turǵyndardyń ómiri men densaýlyǵyna, qorshaǵan ortaǵa, zańnamalyq pen qoǵamdyq tártipke qaýip tóndirýi múmkin zań buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa nemese olardy joiýǵa baǵyttalǵan tekserýlerge qatysty bolmaidy. Sonymen qatar konstitýtsiialyq qurylym men ulttyq qaýipsizdikke tikelei nemese janama qaýip tóndirgen jaǵdaida kúshi júrmeidi. Mundai jaǵdailarda tekserýler baqylaý jáne qadaǵalaý organynyń birinshi basshysynyń sheshiminiń negizinde júrgiziletin bolady.
Sonymen qatar, eger kásipker óz qyzmetine qatysty bastamashy bolsa, sondai-aq qylmystyq-protsessýaldyq kodekste qarastyrylǵan negizder boiynsha tekserýler júrgizile alady.
Moratorii prokýrorlyq, kedendik, qarsy salyq tekseristerine, salalyq tekseristerdiń keibir túrlerine, sondai-aq jer qoinaýlaryn paidalanýshylardy tekserýge, ónimge sanitariialyq-epidemiologiialyq saraptama júrgizýmen profilaktikalyq qadaǵalaýǵa, sáikestikti baǵalaý salasyndaǵy akkreditteý sýbektilerin profilaktikalyq baqylaý men tekserýge qatysty bolmaitynyn aita ketken jón.
Jarlyqta moratoriidiń 2019 jyly kásipkerlik sýbektisine barýmen bastalǵan profilaktikalyq baqylaý men qadaǵalaýǵa jáne tekserýge qatysty bolmaityny naqtylanǵan. Shaǵyn jáne mikro kásipkerlik sanattaryna jatatyn jekemenshik jáne memlekettik kásipkerlik sýbektileri moratorii júrgizýge jatady.
Óz jumysy barysynda kásipkerlik sýbektileri el zańnamasyn, jeke jáne zańdy tulǵalardyń quqyqtary men zańdy múddelerin saqtaýy, sondai-aq QR zańnamasyna sáikes taýarlardyń, jumystar men qyzmetterdiń qaýipsizdigi men sapasyn qamtamasyz etýi tiis. Bul mindettemelerdi kásipkerlik sýbektileri moratorii kezeńinde de saqtaýy kerek.
Sonymen qatar Memleket basshysynyń 2019 jylǵy 2 qyrkúiektegi Joldaýynda tek arnaiy salyq rejimderin qoldanatyn jáne mikro nemese shaǵyn kásipkerlik sýbektisi retinde tanylǵan salyq tóleýshilerdi ǵana úsh jyl merzimge tabys salyǵynan bosatý qarastyrylǵan.
Tabys salyǵy — bul korporativti tabys salyǵy, jeke tabys salyǵy, sharýa qojalyqtary men fermerlik sharýashylyqtar úshin biryńǵai jer salyǵy, sondai-aq jeńildetilgen deklaratsiia boiynsha jumys isteitin salyq tóleýshiler úshin áleýmettik salyq. Basqa barlyq salyqtar men tólemder mindettemeler týyndaǵan jaǵdaida tólenedi.
Anyqtama: Zańnama boiynsha mikrobiznes – bul jumyskerler sany 15 adamnan asatyn jáne jyldyq tabysy 30 myń eń tómengi eseptik kórsetkishti (TEK) quraityn (79 530 myń teńge) jeke kásipkerler, al shaǵyn biznes — bul jumyskerleriniń sany 100 adamǵa deiin bolatyn, jyldyq tabysy 300 myńǵa deiingi AEK quraityn (795 300 myń teńge) jeke kásipkerler jáne zańdy tulǵalar.
Qansha biznesmen salyqtan bosatylady?
Aldyn ala esepteýler boiynsha, tabys salyǵyn tóleýden 1,2 mln jýyq salyq tóleýshi 380 mlrd teńgeden astam somaǵa, úsh jyl merzimge bosatylady.
Qazaqstan Úkimeti elimizdegi biznes ahýaldy jaqsartý maqsatynda qoldanystaǵy zańnamany reformalaý, ruqsat berý júiesin jetildirý, biznesti qurý rásimderin jeńildetý, memlekettik baqylaý-qadaǵalaý qyzmetin ońtailandyrý boiynsha júieli jumystar júrgizip jatyr.
Resmi statistikalyq málimetterge sáikes, 2019 jyldyń 9 aiynda JIÓ-degi ShOK úlesi 29,5%-dy qurady, bul 2018 jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 0,6%-ǵa artyq (2018 jylǵy qańtar-qyrkúiekte – 28,9%).
Sonymen qatar 2019 jyldyń qańtar-maýsym ailarynda shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń ónim shyǵarýy 12 662,7 mlrd teńgeni qurap, 2018 jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 10,8%-ǵa artty (2018 jyldyń qańtar-maýsym ailarynda – 10 638 mlrd teńge).
2019 jyldyń 1 jeltoqsanyndaǵy jaǵdai boiynsha tirkelgen ShOK sýbektileriniń sany 1,6 mln birlikti qurady, bul kórsetkish 2018 jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 3,1%-ǵa joǵary, jumys istep turǵan sýbektilerdiń sany 7,8%-ǵa ósip, 1,3 mln birlikti qurady.
Qazaqstan «Doing Business» reitinginde álemniń 190 eliniń arasynda TOP-25 quramynda
Resmi statistikalyq derekterdegi kórsetkishterdiń ósýi, sondai-aq Qazaqstannyń Dúniejúzilik Banktiń «Doing Business» reitinginde álemniń 190 eli arasynda biznesti júrgizýde eń úzdik Top-25-ke kirýi biznesti damytý úshin qolaily jaǵdailar jasaýǵa baǵyttalǵan qabyldanatyn sharalardyń pármendiligin rastaidy.
Qazirgi tańda Qazaqstan Dúniejúzilik bank reitinginde 25-oryndy alyp qana qoimai, 2017 jyldan bastap 11 pozitsiiaǵa joǵary kóterilip, 2017-2018 jyldary biznesti júrgizý jeńildiginiń úsh indikatory bóliginde retteýshi reformalardy iske asyrǵan elderdiń qataryna endi (2017 j. – 36-oryn, 2018 j. – 28-oryn).
Qabyldanyp jatqan sharalar kásipkerlik áleýetti ashýǵa, shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń ósimin jaqsartýǵa múmkindik beredi, bul eldiń ekonomikalyq ósýi men ál-aýqatynyń jaqsarýyna yqpal etedi.
«Doing Business» reitingindegi eldiń jetistikteri atalǵan pozitsiiany nyǵaitýdyń áleýetiniń bar ekenin kýálandyrady, sonymen qatar kásipkerlikti júrgizý úshin eń jaqsy sharttary bar TOP-20 eldiń qataryna kirý mindetin belgileidi.
Osyǵan bailanysty, Úkimet qol jetkizilgen nátijelerdi jaqsartý maqsatynda «Doing Business» reitinginiń indikatorlary aiasynda biznes-ahýaldy jaqsartý máseleleri boiynsha zańnamalyq túzetýlerdiń 8-paketin ázirleý jumystaryn júrgizdi, ony qabyldaý biznesti damytýǵa oń áser etedi, elimizge qosymsha investitsiialar tartady.
Búgingi tańda «Keibir zańnamalyq aktilerge biznes ahýaldy jaqsartý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» QR zańynyń jobasy 30-dan astam normativtik-quqyqtyq aktilerge shamamen 200 túzetýdi qamtidy.
Biznesti jaqsartý jónindegi zańnamalyq normalardy engizýmen qatar, «Biznestiń jol kartasy-2025» memlekettik baǵdarlamasy jáne basym jobalardy nesieleý tetigi aiasynda bizneske qarjylyq qoldaý kórsetiledi.
Bul rette Baǵdarlamany júzege asyrý úshin aldaǵy 4 jylǵa 421 mlrd teńge mólsherinde biýdjet qarajaty bólindi, sondai-aq elimizdiń 2025 jylǵa deiingi strategiialyq damý josparyna sáikes keletin nysanaly indikatorlar belgilengen.
Baǵdarlamany iske asyrý qorytyndysy boiynsha JIÓ-degi ShOB úlesin keminde 35%-ǵa ulǵaitý, JIÓ qurylymyndaǵy óńdeýshi ónerkásiptiń úlesin keminde 13,4%-ǵa jetkizý kútilýde.
