Táýelsizdikke qol jetkizgen kezeńde halqymyz ana tilimiz ben ata dinimizben qaýyshyp, ulttyq rýhaniiat salasynda ońdy ózgerister oryn alyp jatqan ýaqytta sol kezdegirýhani ashyqtyǵymyzdy óz maqsatyna paidalanǵan teris piǵyldy aǵymdar el aýmaǵyna kirip úlgerdi. Dinniń atyn búrkenip, saiasi maqsattarǵa qol jetkizýdi kózdeitin osyndai dini-saiasi ustanymdardyń biri bolyp tabylatyn -salafizmideologiiasy sodan bergi kezeńde bizdiń elimizde birshama boi kórsetip, qoǵamda týyndaǵan túsinispeýshilikter men janjaldarǵa túrtki bolyp úlgerdi.
Qazaq halqynyń ǵasyrlar boiy jinap kelgen rýhani murasy men mádenietin joqqa shyǵarýdy kózdeitin jalań qaǵidalarǵa negizdelgen bul aǵymnyń ideologiiasysan ǵasyrlar boiy halqymyzdyń turmysy men sanasyna sińip ketken musylmandyǵyn teriske shyǵarýdy jáne qazaqtyń salt-dástúri men ádet-ǵuryptaryn boiyna sińirgen dástúrli dinine qarsy qoiatyn ustanymdardy basshylyqqa alady.
Islamnyń bastapqy zamanyn tym idealdandyryp, sol kezeńde bolmaǵan dini dástúrler men túsinikterdi moiyndamaityn salafitter Quran men súnnette joq barlyq áreketterdi«jańashyldyq» dep sanai otyryp, islam qundylyqtarynyń damýyna úlesin tigizetin ózgeristerdi de teriske shyǵarady. Halyqty ishtei ydyratýdy kózdeitindikten ulttyń turmys-bolmysyna ábden sińisip ketken islam dininiń qaǵidalaryn kúrdelendire túsindirip, ulttyq qundylyqtar men salt-dástúrlerdi dinge engizilgen jańashyldyqqa (bidǵatqa) balap, olardyń bárin «haram»sanaidy.
Jalpy islam ǵalymdary kei kezderi dindegi jańashyldyqtyń mindetti bolatyn tustaryn da aitady. Máselen Muhammed paiǵambar ómirden ótkennen keiin qajettilikke orai Qurandy bir kitapqa jinaýdy, Quran aiattarynyń haraketterin qoiýdy islam ǵulamalary mindetti is-áreketke jatqyzady. Muhammed paiǵambardyń týǵan kúni bolyp sanalatyn máýlit merekesin atap ótýdi shariǵatpen quptalǵan is, al namazdan soń qol alysyp amandasýdy shariǵatpen ruqsat etilgen is dep sanaidy.
Salafitterdiń qisynyna júginsek, qazaq halqynyń dini ustanymyna dástúrli túrde enip ketken qabir basynda marqumdarǵa Quran baǵyshtap, Alladan keshirim tileý, duǵa etip, bet sipaý saýapty isterdiń barlyǵy dinge engizilgen jańashyldyqqa jatady. Al salafizmniń jańashyldyqty haram dep sanaityn ustanymyn eskerer bolsaq, olardyń kózdegeni anyq-elimizdegi birtutas musylman úmbetin ydyratý, azamattardy ásiredinshildikke tartý, óskeleń urpaqty ulttyq qundylyǵy men sanasynan aiyrý, jerinen, ata-anasynan, týystarynan, qorshaǵan ortasynan ajyratý. Ózimbilerlikpenmaksimalistik kóńil-kúige boi aldyryp, birjaqty dini kózqarasqa eliktegen salafizm ideiasyn ustanýshylardyńbirshama ýaqyt ótken soń ulttyq «menin»joǵaltqan máńgúrtke ainalatyny aitpasa da túsinikti.
Árbir ulttyń qundylyǵy onyń ózimen birge ǵasyrlardan-ǵasyrǵa jasasyp kele jatqan ózine tán tili, salt-dástúri men ádet-ǵurpynyń, jalpy aitqanda búkil bolmysynyń erekshe máni retinde kórinis tabatyn ulttyqmádenietine negizdeletini aqiqat. Osy turǵydan aitar bolsaq, qazaq halqy salafizm qaýpiniń aldynda óziniń rýhani-mádeni qundylyqtaryn saqtap qalýǵa múddelilik tanytýy tiis. Óitkeni kez-kelgen ulttyń tarihta ult retinde saqtap qalýynyń basty alǵysharttarynyń qatarynda óziniń ǵasyrlar boiy qalyptasqanana tilin, ulttyq dilinjáne mádenietimen tutastyqta kórinetin dástúrli dini túsinigin saqtap qalýy turady. Sondyqtan óz tarihynda «tar jol, taiǵaq keshýdiń» san túrli synynan ótip, memlekettiligin qaita qalpyna keltirgen qazaq halqynyń árbir azamaty rýhaniiatymyzǵa selkeý túsirýdi kózdeitin kez-kelgen ideologiialyq qyspaqqa «ortaq shep quryp» toitarys berip otyrýy tiis. Sonda ǵana «myń ólip, myń tirilgen» Qazaqty aldaǵy myńjyldyqtarǵa boi túzegen máńgilik el etemiz!
Ashat Ahmediiar
Dintanýshylar Kongresi
