Sahna tynysyn sezingen jan

Foto: ticketon.kz

Ol 1971 jyldyń 27 tamyzynda Jambyl oblysy, Jambyl aýdany, Asy aýylynda dúniege keldi. Tabiǵaty tunyq, tirshiligi qarapaiym aýylda boiyna sińgen eńbekqorlyq pen jaýapkershilik keiin onyń búkil kásibi bolmysyna arqaý boldy. Bala kúninen ónerge, sahna álemine degen erekshe qyzyǵýshylyǵy ony taǵdyrly tańdaýǵa alyp keldi.

Teatr salasyndaǵy eńbek jolyn ol Qazaqstandaǵy eń irgeli shyǵarmashylyq ujymdardyń biri – M. Áýezov atyndaǵy Qazaq ulttyq drama teatry qabyrǵasynan bastady. Bul teatrda ol sahna dekoratsiiasy bóliminde qatardaǵy qyzmetker retinde jumysqa qabyldanyp, ýaqyt óte kele rejisserdiń kómekshisi dárejesine deiin kóterildi.

Kópshilikke kórinbeitin, biraq spektakldiń kórkemdik tutastyǵyn qalyptastyratyn sahna artyndaǵy tynymsyz eńbek – Jamanqul Talǵat Shyńǵysbaiulynyń shynaiy bolmysyn aiqyndaǵan negizgi mektep boldy. Ol sahna keńistigin qurý, jaryq pen mizanstsenanyń úilesimin tabý, kórkemdik sheshimniń rejisserlik oimen astasýyn qamtamasyz etý jolynda talai izdenis jasap, 40-tan astam qoiylymnyń sahnalanýyna belsene qatysty.

Foto: Jamanqul Talǵat Shyńǵysbaiuly

Ár spektakl – jeke taǵdyr. Ár dekoratsiia – sahnadaǵy oqiǵanyń kórkem tilmen sóileitin beinesi. Osy jaýapkershilikti ol árdaiym tereń sezinip, usaq-túiekke deiin mán berýdi ózine basty qaǵida etti.

Jamanqul Talǵat Shyńǵysbaiulynyń kásibi ereksheligin aiqyndaityn taǵy bir qyry – onyń sahnadaǵy tiri protsesti jan-tánimen sezine bilýi. 1998 jyly teatrda qyzmet atqaryp júrgen kezinde, óziniń tikelei mindetine kirmese de, qoiylym barysynda akterlerge sýflerlik jasap, mátindegi aýytqýlardy, sahnadaǵy usaq qatelikterdi der kezinde eskertip otyrǵan. Akterlermen birge alańdap, spektakldiń taǵdyryna shynaiy janashyrlyqpen qaraýy – onyń ónerge degen adal kózqarasynyń aiqyn kórinisi edi.

Ol áriptesterine aqyl-keńesin ashyq aityp, óz oi-pikirin batyl jetkize bildi. Rejisserlermen, sýretshilermen, tehnikalyq qyzmet mamandarymen bir deńgeide pikir almasyp, shyǵarmashylyq úderiste teń seriktes retinde jumys istedi. Ujym ishinde ádildikti talap etip, óner sapasyna nemquraily qaraýǵa jol bermeitin printsipshil minezimen de erekshelendi.
Bul – mansap qýǵan adamnyń emes, teatrdyń taǵdyryn óz taǵdyrymen teń kórgen shynaiy janashyrdyń bolmysy.
2016 jyldan bastap ol Alataý dástúrli óner teatry sahna dekoratsiiasy bólimin qalyptastyryp, ártúrli qyzmetter atqaryp keledi. Bul kezeń – onyń kásibi tájiribesi men uiymdastyrýshylyq qabileti tolyq ashylǵan jańa beles boldy. Bólim jumysyn júieleý, sahnalyq jabdyqtar men kórkemdik bezendirýdiń sapasyn arttyrý, jas mamandarǵa baǵyt-baǵdar berý – onyń kúndelikti jumysynyń ajyramas bóligine ainaldy.

Búginde ol úshin sahna – jai ǵana jumys orny emes. Bul – ómiriniń máni, ishki jan dúniesimen bite qainasqan rýhani keńistik. Ol teatrdy syrttai sán-saltanatymen emes, ishki tártibimen, kásibi mádenietimen, sahna artyndaǵy ózara syilastyqpen ólsheidi.

Jamanqul Talǵat Shyńǵysbaiuly – kórermenge tanys beine emes, biraq ár spektakldiń tabysty ótýine únsiz úles qosyp júrgen naǵyz teatr adamy. Onyń eńbek joly – adaldyqtyń, jaýapkershiliktiń jáne ónerge degen shynaiy mahabbattyń aiqyn úlgisi. Shynaiy eńbegi baǵalanyp «Mádeniet qairatkeri» jáne «Mádeniet salasynyń úzdigi» belgilerimen marapattalǵan. 

Sahna shymyldyǵy ashylǵan saiyn, kórermen kóz aldyna kelmeitin júzdegen qoldyń eńbegi qatar turady. Sol eńbektiń ishinde Jamanqul Talǵat Shyńǵysbaiulynyń qoltańbasy, talai qoiylymǵa sińgen mańdai teri men jan jylýy bar.

Óner men eńbek úndestigi

Dástúrli ánshi Raýan Abilbaev jáne sahna tynysyn kúzetken injener Nurǵazy Ýikasov

Qazaq mádenietiniń búgingi tynysy – tek sahna tórindegi án men kúiden ǵana turmaidy. Onyń ar jaǵynda tynymsyz eńbek, kózge kórinbeitin úlken jaýapkershilik pen kásibi adaldyq jatady. Osy bir ortaq rýhani keńistikte ónerge janyn arnaǵan ánshi de, sol óner ordasynyń qaýipsiz ári úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etip júrgen tehnik-maman da bir maqsatqa qyzmet etedi.

Solardyń qatarynda dástúrli án óneriniń ókili Raýan Abilbaev pen teatr tynysyn kúzetken bilikti injener Nurǵazy Ýikasovtyń orny airyqsha.

Dástúrli ánniń dara jolyn jalǵaǵan ónerpaz – Raýan Abilbaev

.

Foto: Raýan Abilbaev

Dástúrli ónerdiń qazynasyn búgingi urpaqqa amanat etip jetkizip júrgen ónerpazdardyń biri – Abilbaev Raýan Baýrjanuly. Ol 1988 jyldyń 23 shildesinde Almaty oblysy, Kóksý aýdany, Qabylisa aýylynda dúniege keldi. Bala kúninen-aq án men jyrǵa jaqyn bolyp ósken jas talapkerdiń júrek qalaýyna ainalǵan joly – qazaqtyń dástúrli án mektebi edi.

Alǵashqy bilimin aýyl mektebinde alǵan soń, 2004–2009 jyldary Taldyqorǵan qalasyndaǵy Q.Baiseitov atyndaǵy saz kolledjinde oqyp, kásibi óner jolyna nyq qadam basty. Bul kezeń onyń oryndaýshylyq mádenieti qalyptasyp, sahnalyq bolmysy aiqyndalǵan jyldar boldy.

2009 jyly ol Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatoriiasynyń dástúrli án bólimine oqýǵa túsip, 2013 jyly osy óner ordasyn támamdady. Ulttyq ónerdiń irgeli shańyraǵynda alǵan bilim jas ánshiniń sheberligin shyńdap, shyǵarmashylyq órisin keńeitti.

Eńbek jolyn 2013 jyly Eńbekshiqazaq aýdany, Esik qalasyndaǵy mádeniet úiiniń «Jibek joly» ansamblinde solist retinde bastaǵan Raýan Abilbaev 2016 jylǵa deiin kórermen júreginen jol tapqan talai kontsert pen mádeni sharalardyń bel ortasynda júrdi.

2017 jyldan beri Almaty qalasyndaǵy P.Chaikovskii atyndaǵy mýzykalyq kolledjinda ustazdyq etip, jas ánshilerge dástúrli oryndaýshylyqtyń qyr-syryn úiretip keledi.

Al 2018 jyldan bastap Alataý dástúrli óner teatrynyń dástúrli ánshisi retinde sahnalyq qyzmetin jalǵastyryp, ulttyq ónerdiń nasihatshysy bolyp keledi.

Óner jolyndaǵy tabandylyǵy men eńbegi kóptegen baiqaýlarda laiyqty baǵasyn tapty. 2013 jyly qazaqtyń áigili ánshi-aqyny Kenen Ázirbaev atyndaǵy VII respýblikalyq «Shyrqa daýsym» baiqaýynyń bas júldegeri atandy.

2014 jyly Almaty oblysy tilderdi damytý basqarmasy uiymdastyrǵan «Tolaǵai tilim tolǵasy» jyrshy-termeshiler baiqaýynda top jaryp, sol jyly Almaty qalasy ákimdigi men Maira prodiýserlik ortalyǵy birlesip ótkizgen «Kúmis kómei, jeztańdai» qalalyq baiqaýynda II dárejeli laýreat boldy. 

2015 jyly «Shabyt» halyqaralyq festivalinde, 2016 jyly «Tarihqa taǵzym» respýblikalyq jyrshylar baiqaýynda júldeli orynnan kórindi.

2017 jyly «Uly Dala Eli» halyqaralyq jyrshylar festivalinde Almaty qalasy ákiminiń arnaiy diplomymen marapattalyp, sol jyly «Án dariia dúldúlderi» respýblikalyq baiqaýynda laýreat atandy.

2018 jyly Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» maqalasyn qoldaý aiasynda Qazaqstan teleradiokorporatsiiasy uiymdastyrǵan «Men Qazaqpyn» halyqaralyq megajobasynda Gran-pri iegeri boldy.

Búginde Raýan Abilbaev – dástúrli ándi sahna tórinde ǵana emes, shákirt júreginde de jańǵyrtyp júrgen, óner men ustazdyqty qatar alyp kele jatqan talapty ánshi.

Sahna qaýipsizdiginiń qalqany – Nurǵazy Ýikasov

Óner ordasynyń tynysy tek oryndaýshylarmen ólshenbeidi. Sahnanyń artyndaǵy kórinbeitin qyzmet, úzdiksiz qaýipsizdik pen tehnikalyq turaqtylyq – teatr ómiriniń basty tiregi. Sol tirektiń biri – Ýikasov Nurǵazy Diqanbaiuly. Ol 1971 jylǵy 25 qarashada Ózbekstan quramyndaǵy Qaraqalpaqstan Respýblikasynyń Shomynai aýdany jerinde dúniege keldi. 

Foto: Nurǵazy Ýikasov

1979–1989 jyldary Gagarin atyndaǵy qazaq orta mektebin támamdap, jas kezinen eńbekke, tártipke beiim bolyp qalyptasty. 1989–1991 jyldary áskeri boryshyn ótep, azamattyq jaýapkershiliktiń, temirdei tártiptiń mańyzyn tereń túsindi.

1992–1994 jyldary Semei qalasyndaǵy Pýshno-mehovoi tehnikýmda bilim alyp, tehnikalyq saladaǵy kásibi baǵytyn aiqyndady.

Al 1994–1996 jyldary «Samǵaý» aktsionerlik qoǵamynda kúzetshi qyzmetin atqaryp, eńbek jolyn bastady.
1996 jyldan bastap Nurǵazy Diqanbaiuly Qazaqstan Respýblikasynyń azamattyq qorǵanys organdarynda taban aýdarmai 20 jyl qyzmet etti. Qaýiptiń aldyn alý, tótenshe jaǵdaidyń saldaryn azaitý, adamdar ómirin saqtaý – onyń kúndelikti kásibi mindetine ainaldy. Óz isine degen adaldyǵy men jaýapkershiliginiń arqasynda praporshik shenine deiin kóterildi.

Uzaq jyldar boiy órt qaýipsizdigi salasynda shyńdalǵan tájiribe ony óz isiniń naǵyz maitalmany deńgeiine jetkizdi.
2017 jyldyń qańtar aiynan bastap búgingi kúnge deiin ol «Alataý» dástúrli óner teatry» kommýnaldyq memlekettik qazynalyq kásipornynda injenerlik kommýnikatsiialardy qamtamasyz etý bóliminiń avtomatty órt sóndirý qondyrǵylary jónindegi qyzmet kórsetý tehnigi bolyp eńbek etip keledi. Teatr alǵash ashylǵan kúnnen bastap osy ujymnyń quramynda úzdiksiz jumys jasap kele jatqan bilikti maman retinde úlken senimge ie.

Nurǵazy Ýikasov úshin teatr – halyq rýhaniiatyna qyzmet etetin qasietti meken. Óner ieleri sahnaǵa alańsyz shyǵyp, kórermenmen erkin qaýyshýy úshin, ol kún saiyn únsiz eńbek etip, qaýipsizdiktiń qalqanyna ainalyp keledi. 
Biri – sahna tórinde dástúrli ánmen el júregin terbegen ónerpaz, ekinshisi – sol sahnanyń tynysyn kúzetken injener.
Raýan Abilbaev pen Nurǵazy Ýikasovtyń joldary ártúrli bolǵanymen, toǵysqan ortaq muraty – ulttyq ónerge adal qyzmet etý.

Ónerdi asqaqtatatyn da, ony qorǵaityn da – osyndai óz isine berik, el múddesin biik qoiatyn azamattar.