Qazaqstan Respýblikasy kedendik ákimshilendirý jumystarynyń jetkiliksiz ekenin buǵan deiin de birneshe ret kótergen. Bul týraly búgin Erevandaǵy EÚAK-niń kezekti otyrysynda QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaev málim etti, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«2016 jyly Kedendik odaqqa múshe memleketterdiń kedendik qyzmetteriniń birlesken alqasynda, Eýraziia ekonomikalyq komissiiasy keńesiniń otyrysynda jáne Eýraziia úkimetaralyq keńesi aiasynda Qazaqstan Respýblikasy naqty kedendik qundy anyqtaýǵa qatysty kedendik ákimshilendirýdiń jetkiliksiz ekenin birneshe ret kóterdi. Nátijesinde, EEK keńesiniń tapsyrmasymen 2017 jyldyń 3 naýryzynda EAEO múshe memleketterge QHR-dan jetkiziletin taýarlardyń kedendik maǵlumdalýyn baqylaý boiynsha jumys toby quryldy. Sondai-aq, Kedendik odaqqa múshe memleketterdiń kedendik qyzmetteriniń birlesken alqasynyń sheshimi aiasynda EAEO kedendik aýmaǵyna kirgiziletin taýarlardyń kedendik qunyn baqylaý tájiribesin birkelki etý tapsyryldy», - dep atap ótti Premer-Ministr.
Odan bólek, B. Saǵyntaevtyń habarlaýynsha, Qyrǵyzstanǵa jáne Qazaqstanǵa Qytaidyń durys deklaratsiialanbaǵan taýarlaryn jetkizýdiń jolyn kesý maqsatynda 2017 jyldyń 5 maýsymynda QR Qarjy ministrligi memlekettik kirister komiteti men Qyrǵyz Respýblikasy úkimeti janyndaǵy memlekettik kedendik qyzmet arasynda jedel-aldyn alý sharalaryn júrgizý boiynsha birlesken is-áreket josparyna qol qoiyldy. Alaida, júrgizilgen jumystardan tiisti nátije shyqpaǵan, oǵan sebep - qyrǵyz tarapynyń josparlanǵan sharalardy atqarmaýy.
Saldarynan, Qyrǵyzstanǵa Qazaqstannan, Reseiden jáne Belarýsten taýar importy kólemi boiynsha, keden salyqtary boiynsha EAEO 3 jyldaǵy odaqtyq biýdjetiniń shyǵyn somasy shamamen 828 million AQSh dollaryn qurady.
Baqytjan Saǵyntaevtyń aitýynsha, Qyrǵyzstanǵa importtyq taýar aǵynynan EAEO elderi shyǵynǵa batyp otyr. Atap aitqanda, úsh eldiń QQS shyǵynynyń jalpy kólemi 1 milliard 870 million AQSh dollaryn quraǵan. Onyń ishinde, Qazaqstan boiynsha - 152 million, RF - 1 632 million, Belarýs boiynsha - 85 million AQSh dollary.
Qosymsha qun salyǵyna kedendik baj boiynsha, EAEO elderiniń úsh jyldaǵy shyǵyn kólemi - 2 milliard 687,7 million AQSh dollaryn qurady. Onyń ishinde Qazaqstan shyǵyny - 212 million, RF - 2,5 milliard jáne Belarýs - 123 million AQSh dollary.
Saǵyntaev Qyrǵyzstan men QHR-dyń ózara saýda-sattyǵyna qatysty málimetter sáikes kelmeitinin naqty dáleldermen keltirip ótti.
«Qytai tarapynyń syrtqy saýdaǵa qatysty statistika málimetine súiensek, Qytaidan Qyrǵyzstanǵa 2015 jyly 4,3 mlrd AQSh dollarynyń taýary ekporttalǵan. Al Qyrǵyzstannyń statistikalyq málimeti Qytaidan kelgen importtyń mólsherin 1 mlrd AQSh dollaryna teń dep otyr. Aiyrmashyshylyq - 3,3 mlrd AQSh dollary. 2016 jyly Qytaidyń málimeti boiynsha eksport 5,6 mlrd AQSh dollaryn kórsetse, qyrǵyz tarapy importtyń mólsherin 1,5 mlrd AQSh dollary degen málimetti keltiredi. Aiyrmashylyq, ózderińiz kórip otyrǵandai, 4,1 mlrd AQSh dollary», - deidi QR Premer-Ministri.
«Jeke taýarlar importynyń saraptamasy adam basyna shaqqandaǵy taýar tasymalynyń Qyrǵyzstanǵa mólshersiz artyp ketkenin kórsetedi. Máselen, Qytaidan 2016 jyly Qyrǵyzstanǵa 7710 tonna kiim ákelingen. Salystyryp qarasaq, Qytaidan Reseige 4260 tonna, Qazaqstanǵa 327 tonna kiim eksporttalǵan. Buǵan qosa, adam sanyna shaqqandaǵy sanat boiynsha Qytaidan Qyrǵyzstandaǵy 1 adamǵa 1,3 keli kiim, Reseidegi 1 adamǵa 0,03 keli, Qazaqstandaǵy 1 adamǵa 0,02 keli kiim ákelingenin kórsetip otyr. Osylaisha, Qyrǵyzstanǵa Qytaidan Qazaqstanǵa qaraǵanda 65 ese, Reseige qaraǵanda 43 ese kóp kiim ákelinedi», - dedi Baqytjan Saǵyntaev Erevanda ótken Eýraziialyq úkimetaralyq keńestiń keńeitilgen otyrysynda.
QR Premer-ministri sonymen birge, Qyrǵyzstanǵa Qytaidan ákelinetin aiaq kiimderdiń mólsheri 46,6 myń tonna nemese qalyptan 3 esege kóp ekenin jetkizdi. Onyń aitýynsha, 2016 jyly Aspanasty elinen Qyrǵyzstanǵa aiaq kiimderdiń 2015 jyly 23 543 tonnasy, 2016 jyly 70 144 tonnasy ákelingen.
«Demek, Qytaidan Qyrǵyzstanǵa árbir adamǵa shaqqanda (balalardy qosqanda) 15 jup aiaq kiimnen jetkizilgen. Sonymen qatar, jemis-jidekterge qatysty atalǵan kórsetkish 1-den 17 paiyzǵa deiingi ósimdi kórsetken. Kedendik baǵaǵa qatysty salystyrý jumystary Qyrǵyzstanda taýardyń kedendik baǵasy Qazaqstanmen salystyrǵanda aitarlyqtai tómendetilgenin kórsetip otyr. Máselen, áielderdiń aiaq kiimi boiynsha kedendik baǵa Qyrǵyzstanda Qazaqstanǵa qaraǵanda 10,5 esege, áielder jeidesi, japqyshtar boiynsha kedendik baǵa 7 esege az. Bul tizimdi jalǵastyra berýge bolady», - deidi Baqytjan Saǵyntaev.
«Biyl 10 qazanda qazynalyq ákimshilendirýdi kúsheitý boiynsha Qazaqstan Respýblikasy qabyldaǵan sharalar kedendik-salyqtyq zańnamalardyń buzylǵanyn dáleldedi. Bul týraly Astanada ótken kezdesýde Sapar Jumaqadyrulyna (Qyrǵyzstan Premer-Ministri Isakov - red.) aitqan bolatynbyz. Atalǵan kezdesý nátijeleri boiynsha, vitse-premer jetekshiligimen jumys toby quryldy. 19 qazan kúni 00:00-de jeke tulǵalardyń, kólik quraldarynyń, turaqty avtobýstardyń erkin qozǵalysyna ruqsat berildi. Osylaisha, biz shekarada júrip jatqan jumystardyń Qyrǵyzstanǵa arnaiy baǵyttalmaǵanyn aitqymyz keledi. Bul týraly burynnan aityp kelemiz jáne tekserý barysynda buǵan deiin aitylǵan zań buzýshylyqtarǵa tolyq kóz jetkizdik», - dep, Úkimet basshysy óz sózin qorytyndylady.
Aita keteiik, búgin Erevanda QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaev Armeniia, Qyrǵyzstan, Resei jáne Belarýs elderiniń úkimet basshylarynyń qatysýymen ótken Eýraziialyq úkimetaralyq keńestiń otyrysyna qatysty. Onda QR Premer-Ministri Qyrǵyzstanmen shekaradaǵy baqylaýdy kúsheitý sharalaryna túsinikteme berdi.
