قازاقستان رەسپۋبليكاسى كەدەندٸك ەكٸمشٸلەندٸرۋ جۇمىستارىنىڭ جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸن بۇعان دەيٸن دە بٸرنەشە رەت كٶتەرگەن. بۇل تۋرالى بٷگٸن ەرەۆانداعى ەٷاك-نٸڭ كەزەكتٸ وتىرىسىندا قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«2016 جىلى كەدەندٸك وداققا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ كەدەندٸك قىزمەتتەرٸنٸڭ بٸرلەسكەن القاسىندا, ەۋرازييا ەكونوميكالىق كوميسسيياسى كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىندا جەنە ەۋرازييا ٷكٸمەتارالىق كەڭەسٸ اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ناقتى كەدەندٸك قۇندى انىقتاۋعا قاتىستى كەدەندٸك ەكٸمشٸلەندٸرۋدٸڭ جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸن بٸرنەشە رەت كٶتەردٸ. نەتيجەسٸندە, ەەك كەڭەسٸنٸڭ تاپسىرماسىمەن 2017 جىلدىڭ 3 ناۋرىزىندا ەاەو مٷشە مەملەكەتتەرگە قحر-دان جەتكٸزٸلەتٸن تاۋارلاردىڭ كەدەندٸك ماعلۇمدالۋىن باقىلاۋ بويىنشا جۇمىس توبى قۇرىلدى. سونداي-اق, كەدەندٸك وداققا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ كەدەندٸك قىزمەتتەرٸنٸڭ بٸرلەسكەن القاسىنىڭ شەشٸمٸ اياسىندا ەاەو كەدەندٸك اۋماعىنا كٸرگٸزٸلەتٸن تاۋارلاردىڭ كەدەندٸك قۇنىن باقىلاۋ تەجٸريبەسٸن بٸركەلكٸ ەتۋ تاپسىرىلدى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ پرەمەر-مينيستر.
ودان بٶلەك, ب. ساعىنتاەۆتىڭ حابارلاۋىنشا, قىرعىزستانعا جەنە قازاقستانعا قىتايدىڭ دۇرىس دەكلاراتسييالانباعان تاۋارلارىن جەتكٸزۋدٸڭ جولىن كەسۋ ماقساتىندا 2017 جىلدىڭ 5 ماۋسىمىندا قر قارجى مينيسترلٸگٸ مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸ مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸ جانىنداعى مەملەكەتتٸك كەدەندٸك قىزمەت اراسىندا جەدەل-الدىن الۋ شارالارىن جٷرگٸزۋ بويىنشا بٸرلەسكەن ٸس-ەرەكەت جوسپارىنا قول قويىلدى. الايدا, جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستاردان تيٸستٸ نەتيجە شىقپاعان, وعان سەبەپ - قىرعىز تاراپىنىڭ جوسپارلانعان شارالاردى اتقارماۋى.
سالدارىنان, قىرعىزستانعا قازاقستاننان, رەسەيدەن جەنە بەلارۋستەن تاۋار يمپورتى كٶلەمٸ بويىنشا, كەدەن سالىقتارى بويىنشا ەاەو 3 جىلداعى وداقتىق بيۋدجەتٸنٸڭ شىعىن سوماسى شامامەن 828 ميلليون اقش دوللارىن قۇرادى.
باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قىرعىزستانعا يمپورتتىق تاۋار اعىنىنان ەاەو ەلدەرٸ شىعىنعا باتىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, ٷش ەلدٸڭ ققس شىعىنىنىڭ جالپى كٶلەمٸ 1 ميلليارد 870 ميلليون اقش دوللارىن قۇراعان. ونىڭ ٸشٸندە, قازاقستان بويىنشا - 152 ميلليون, رف - 1 632 ميلليون, بەلارۋس بويىنشا - 85 ميلليون اقش دوللارى.
قوسىمشا قۇن سالىعىنا كەدەندٸك باج بويىنشا, ەاەو ەلدەرٸنٸڭ ٷش جىلداعى شىعىن كٶلەمٸ - 2 ميلليارد 687,7 ميلليون اقش دوللارىن قۇرادى. ونىڭ ٸشٸندە قازاقستان شىعىنى - 212 ميلليون, رف - 2,5 ميلليارد جەنە بەلارۋس - 123 ميلليون اقش دوللارى.
ساعىنتاەۆ قىرعىزستان مەن قحر-دىڭ ٶزارا ساۋدا-ساتتىعىنا قاتىستى مەلٸمەتتەر سەيكەس كەلمەيتٸنٸن ناقتى دەلەلدەرمەن كەلتٸرٸپ ٶتتٸ.
«قىتاي تاراپىنىڭ سىرتقى ساۋداعا قاتىستى ستاتيستيكا مەلٸمەتٸنە سٷيەنسەك, قىتايدان قىرعىزستانعا 2015 جىلى 4,3 ملرد اقش دوللارىنىڭ تاۋارى ەكپورتتالعان. ال قىرعىزستاننىڭ ستاتيستيكالىق مەلٸمەتٸ قىتايدان كەلگەن يمپورتتىڭ مٶلشەرٸن 1 ملرد اقش دوللارىنا تەڭ دەپ وتىر. ايىرماشىشىلىق - 3,3 ملرد اقش دوللارى. 2016 جىلى قىتايدىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا ەكسپورت 5,6 ملرد اقش دوللارىن كٶرسەتسە, قىرعىز تاراپى يمپورتتىڭ مٶلشەرٸن 1,5 ملرد اقش دوللارى دەگەن مەلٸمەتتٸ كەلتٸرەدٸ. ايىرماشىلىق, ٶزدەرٸڭٸز كٶرٸپ وتىرعانداي, 4,1 ملرد اقش دوللارى», - دەيدٸ قر پرەمەر-مينيسترٸ.
«جەكە تاۋارلار يمپورتىنىڭ ساراپتاماسى ادام باسىنا شاققانداعى تاۋار تاسىمالىنىڭ قىرعىزستانعا مٶلشەرسٸز ارتىپ كەتكەنٸن كٶرسەتەدٸ. مەسەلەن, قىتايدان 2016 جىلى قىرعىزستانعا 7710 توننا كيٸم ەكەلٸنگەن. سالىستىرىپ قاراساق, قىتايدان رەسەيگە 4260 توننا, قازاقستانعا 327 توننا كيٸم ەكسپورتتالعان. بۇعان قوسا, ادام سانىنا شاققانداعى سانات بويىنشا قىتايدان قىرعىزستانداعى 1 ادامعا 1,3 كەلٸ كيٸم, رەسەيدەگٸ 1 ادامعا 0,03 كەلٸ, قازاقستانداعى 1 ادامعا 0,02 كەلٸ كيٸم ەكەلٸنگەنٸن كٶرسەتٸپ وتىر. وسىلايشا, قىرعىزستانعا قىتايدان قازاقستانعا قاراعاندا 65 ەسە, رەسەيگە قاراعاندا 43 ەسە كٶپ كيٸم ەكەلٸنەدٸ», - دەدٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ ەرەۆاندا ٶتكەن ەۋرازييالىق ٷكٸمەتارالىق كەڭەستٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا.
قر پرەمەر-مينيسترٸ سونىمەن بٸرگە, قىرعىزستانعا قىتايدان ەكەلٸنەتٸن اياق كيٸمدەردٸڭ مٶلشەرٸ 46,6 مىڭ توننا نەمەسە قالىپتان 3 ەسەگە كٶپ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلى اسپاناستى ەلٸنەن قىرعىزستانعا اياق كيٸمدەردٸڭ 2015 جىلى 23 543 تونناسى, 2016 جىلى 70 144 تونناسى ەكەلٸنگەن.
«دەمەك, قىتايدان قىرعىزستانعا ەربٸر ادامعا شاققاندا (بالالاردى قوسقاندا) 15 جۇپ اياق كيٸمنەن جەتكٸزٸلگەن. سونىمەن قاتار, جەمٸس-جيدەكتەرگە قاتىستى اتالعان كٶرسەتكٸش 1-دەن 17 پايىزعا دەيٸنگٸ ٶسٸمدٸ كٶرسەتكەن. كەدەندٸك باعاعا قاتىستى سالىستىرۋ جۇمىستارى قىرعىزستاندا تاۋاردىڭ كەدەندٸك باعاسى قازاقستانمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي تٶمەندەتٸلگەنٸن كٶرسەتٸپ وتىر. مەسەلەن, ەيەلدەردٸڭ اياق كيٸمٸ بويىنشا كەدەندٸك باعا قىرعىزستاندا قازاقستانعا قاراعاندا 10,5 ەسەگە, ەيەلدەر جەيدەسٸ, جاپقىشتار بويىنشا كەدەندٸك باعا 7 ەسەگە از. بۇل تٸزٸمدٸ جالعاستىرا بەرۋگە بولادى», - دەيدٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ.
«بيىل 10 قازاندا قازىنالىق ەكٸمشٸلەندٸرۋدٸ كٷشەيتۋ بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قابىلداعان شارالار كەدەندٸك-سالىقتىق زاڭنامالاردىڭ بۇزىلعانىن دەلەلدەدٸ. بۇل تۋرالى استانادا ٶتكەن كەزدەسۋدە ساپار جۇماقادىرۇلىنا (قىرعىزستان پرەمەر-مينيسترٸ يساكوۆ - رەد.) ايتقان بولاتىنبىز. اتالعان كەزدەسۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا, ۆيتسە-پرەمەر جەتەكشٸلٸگٸمەن جۇمىس توبى قۇرىلدى. 19 قازان كٷنٸ 00:00-دە جەكە تۇلعالاردىڭ, كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ, تۇراقتى اۆتوبۋستاردىڭ ەركٸن قوزعالىسىنا رۇقسات بەرٸلدٸ. وسىلايشا, بٸز شەكارادا جٷرٸپ جاتقان جۇمىستاردىڭ قىرعىزستانعا ارنايى باعىتتالماعانىن ايتقىمىز كەلەدٸ. بۇل تۋرالى بۇرىننان ايتىپ كەلەمٸز جەنە تەكسەرۋ بارىسىندا بۇعان دەيٸن ايتىلعان زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا تولىق كٶز جەتكٸزدٸك», - دەپ, ٷكٸمەت باسشىسى ٶز سٶزٸن قورىتىندىلادى.
ايتا كەتەيٸك, بٷگٸن ەرەۆاندا قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ ارمەنييا, قىرعىزستان, رەسەي جەنە بەلارۋس ەلدەرٸنٸڭ ٷكٸمەت باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن ەۋرازييالىق ٷكٸمەتارالىق كەڭەستٸڭ وتىرىسىنا قاتىستى. وندا قر پرەمەر-مينيسترٸ قىرعىزستانمەن شەكاراداعى باقىلاۋدى كٷشەيتۋ شارالارىنا تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ.
