Qai zamanda da eldiń birligi men turaqtylyǵyna syzat tigizý úshin eldiń mádenietine, dinine, qundylyqtaryna ishtei iritki salyp otyrý qyzyǵýshy tarap úshin tiimdi bolǵan. Sebebi qoǵamnyń rýhani azǵyndaǵan, jutańdaǵan kezinde ekonomika, sharýashylyq, óndiris jáne t.b órkenietke aparatyn mańyzdy salalar nazardan tys qalyp, eldiń ekonomikalyq jáne naryqtyq deńgeiiniń quldyraýyna ákeledi.
Jalpy adamzat óz tarihynda qupiialardy ashýǵa, ómirdiń mánin túsinýge udaiy umtylyp otyrǵan. Uly dala kóshpendileriniń filosofiiasy da osyny baiqatady. Mysalǵa, Qorqyt atanyń ólimnen qashýynda, Asan qaiǵynyń jeruiyqty izdeýinde úlken filosofiialyq mán jatyr.
Al qazirgi tańda zaman aǵymynyń ilgeri basýynan halyq áleýmettik qamtylýdy birinshi orynǵa qoiyp, tirshilik qamyn oilap, jantalasa eńbektenýde. Árine, eńbek túbi – bereke ekeni ras. Alaida, adam rýhy azyqtanbasa, barlyǵy mardymsyz. Rýhani azyǵyn tolyqtyra almaǵan adam azǵyndap, ómirden túńilip ketýge deiin barady. Rýhani jutańdyqpen kúrestiń birden-bir joly danalyq shyǵarmalaryn oqyp, kókirek kózin ashý, únemi óz-ózin jetildirip otyrý. Rýhani bostyqty toltyrý jolynda qanshama jastar durys baǵytty taba almai, teris dinniń arbaýyna túsip ketti. Jat aǵymdardyń arbaýshylary sol adamdardyń psihologiialyq kúizelistegi sátin paidalanyp, qiyn sátterde qoldap, qol ushyn berdi.
Mine, bul aqsha tabýdyń qamynda júrgen, bala tárbiesine kóńil bólýge, balasymen syrlasýǵa ýaqyt tappaǵan ata-analardyń kórgen saldary. Otbasylyq institýttyń quldyraýy, áleýmettik jaǵdaidyń tómendigi, jastardyń kórse qyzyǵar instagramm paraqshalarynan aýqatty ómir súrýdi ańsap, sony birinshi orynǵa qoiýy, olardyń jeńil jolmen aqsha tabýǵa áýestenýi, urlyq pen arbaýdan quralǵan saýda-sattyqpen ainalysýy - mine osylar búgingi rýhani azǵyndaý kórinisteri. Munyń barlyǵyna qarsy immýnitet qalyptastyrý ata-ana nemese asyraýshynyń bala sanasynda qundylyqtar júiesi týraly durys túsinik ornyqtyrýyna bailanysty bolady jáne tálim alýshy urpaqqa ustazdardyń bilim berýde ómirdegi basty qundylyqtar júiesin túsindirýin qajet etedi.
Elimizdiń bolashaǵy – jastardy durys tárbieleýde,qajymai-talmai eńbek etýimiz qajet. Sebebi jarqyn bolashaqqa qadam basý men órkendeý salaýatty, sanaly urpaq tárbieleýden bastalady..
2017 jyldyń 14 sáýirindegi Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty maqalasynda ekonomikalyq damý men rýhani damý qatar aitylǵan. Ol ulttyq qundylyqtarǵa baýlityn túrli baǵdarlamalardan kórinis taýyp otyr. Ata-baba dástúrin, jádigerlerin saqtap, qundylyqtaryn jańǵyrtý – rýhani jańǵyrýdyń basty qadamy.
Rýhani jańǵyrý maqalasy rýhani jutańdyqqa tótep berer jańa qadamǵa ainaldy. Sebebi bul maqala jaryq kórgen kúnnen bastap bir jyl boiy tolassyz jumystar atqarylyp keledi. Halyqtyń ata-baba týyndylary men asyl muralarymen jaqyn tanysýyna keń jol ashylyp, rýhaniiatymyzǵa jańa tynys berilgendei boldy. Alda bul baǵdarlama boiynsha kóptegen mazmundy is-sharalar ótkizý josparlanǵan.
Ár qazaq shańyraǵy tórinen ulttyq muramyz oryn alsa, bolashaq urpaqtar sabaqtastyǵyna aitarlyqty úles qosatyny anyq. Bul óz kezeginde jastarymyzdy rýhani jańǵyrtyp,ulttyq tabiǵatymyzdan tys qasietter men áreketterden saqtary anyq. Ásirese, qazirgi tańnyń qasireti – jastardyń jat aǵymdarǵa ótip ketýinen berik qorǵanysh bolary aiqyn. Sebebi óz babalarynyń dini, saltyn bilgen jáne ony túsingen kemel urpaq basqa joldy tańdaý turmaq, tipti ondai kúdikti oiǵa da barmaidy.
Elimizdi órge bastyratyn urpaq tárbieleý ult moinyndaǵy amanat dep qabyldaý mańyzdy. Sol babalar amanatyna qiianat jasamai, júzege asyrý úshin urpaq sabaqtastyǵyn úzbei, keleshegi kelisti urpaqtyń tárbiesine ár qaisysymyz jaýap bere alýymyz kerek.
Rýhani jańǵyrý baǵdarlamasynyń qorytyndy sózinde Elbasymyz «Jańa jaǵdaida jańǵyrýǵa jegen ishki umtylys – bizdiń damýymyzdyń eń basty qaǵidasy. Ómir súrý úshin ózgere bilý kerek. Oǵan kónbegender tarihtyń shańyna kómilip qala beredi» dep túiindeýinde úlken sebep bar. Rýhani jańǵyrý ol ótken babalar zamanyna oralyp dál solar keshken zamandaǵydai aqparattyq tehnologiia nemese zamanaýi qurylǵylarsyz ómir súrip, jailaýǵa oralyp qala tynysynan, zamanaýi dúnielerden jyraqtaný emes. Kerisinshe, zaman aǵymyna sai bola otyryp, zamanaýi qazaqtyń ozyq beinesin qalyptastyrý qajet. Bul ultymyzǵa tán barlyq tarihi, ádebi t.b asyl jádigerlerimizdi baǵalap, ony túisinip, sanamyzǵa berik sińirý arqyly júzege aspaq.
G.Qalabai,
QR Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi Din isteri komiteti Din máseleleri jónindegi ǵylymi-zertteý jáne taldaý ortalyǵynyń aǵa ǵylymi qyzmetkeri
.jpg)