Reuters prezident Islam Karimovtiń dertinen aiyqpaǵan kúii qaitys bolǵanyn habarlady. Avtokrattyń 27 jylǵa sozylǵan biligi kezinde el naryq ekonomikasyna ótip úlgermedi, saiasi oppozitsiia men táýelsiz BAQ joiyldy.
Qyrkúiektiń 2-si kúni tústen keiin Reuters agenttigi "úsh diplomatiialyq derek kózine" silteme jasap, prezident Islam Karimovtiń dúnie salǵanyn málimdedi. Buǵan deiin Qazaqstan prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń "Qytaidaǵy resmi saparyn úzip, Ózbekstanǵa baratyny" habarlanǵan. 1989 jyldan beri biligin referendým arqyly, balamasyz, ia formaldy sailaý jolymen sozyp kelgen Karimov Ózbekstanda bas-aiaǵy 27 jyl (táýelsizdik kezeńinde 25 jyldan astam) bilik qurdy. Karimovtiń kezinde Ózbekstan josparly ekonomikadan naryq ekonomikasyna óte baiaý túrde ótýmen boldy, eldegi saiasi-qoǵamdyq oppozitsiiadan jurnaq ta qalmai, táýelsiz BAQ-tar túgel jabyldy. Ózbekstandaǵy bilik júiesiniń jabyqtyǵy sonshalyqty prezident Karimovtiń syrqattanýy men ólimi týraly óte jutań málimet berildi.
Áýeli tamyzdyń 28-i kúni Ózbekstan úkimeti birinshi ret prezidenttiń densaýlyǵy nasharlaǵanyn resmi túrde habarlap, onyń emi "birazǵa sozylatynyn" rastaǵan. Tamyzdyń 29-y kúni Islam Karimovtiń kishi qyzy Lola Karimova-Tilliaeva ákesiniń "insýlt alyp, reanimatsiiaǵa túskenin, bolashaǵyna qatysty boljam jasaý erte ekenin" málimdegen. Tamyzdyń 31-i kúni Ózbekstannyń resmi BAQ-tary Karimovtiń táýelsizdik kúnimen halyqty quttyqtaý hatyn taratqan. Qyrkúiektiń 1-i kúngi Táýelsizdik meiramy qarsańyndaǵy keibir is-sharalarǵa premer-ministr Shavkat Mirziiaev qatysqan. Qyrkúiektiń 2-si kúni tańerteń Ózbekstan úkimeti "Karimovtiń ál ústinde jatqanyn" habarlaǵan.
Mirziiaevti Karimovtiń murageri dep sanaýshylar da bar. "Bolashaq muragerler" qatarynda Ózbekstannyń qaýipsizdik qyzmetiniń basshysy Rýstam Inoiatov pen Lola Karimova-Tilliaevanyń esimderi de atalady. On shaqty jyl buryn Karimovtiń úlken qyzy Gúlnara ákesiniń ornyn basady degen qaýeset shyqqan. Biraq Gúlnara Karimova sońǵy jyldary Batysta jáne Ózbekstan ishinde jemqorlyq daýyna ilinip, isti bolyp, úlken saiasattan shettetilgen bolatyn.
1938 jyly Samarqanda týǵan Islam Karimov 1960 jyly Ortalyq Aziia Politehnikalyq institýtyn "injener-mehanik" mamandyǵy boiynsha bitirgen. Eńbek jolyn injener-konstrýktor bolyp bastap, keiin memlekettik josparlaý mekemesinde (Gosplan) qyzmet satysymen ósken. Sovet kezeńinde Karimov Ózbek SSR-iniń qarjy ministri, Ministrler keńesi tóraǵasynyń orynbasary, Qashqadariia oblystyq komitetiniń birinshi hatshysy qyzmetterin atqarǵan. 1989 jyly Ózbek SSR-i Ortalyq komitetiniń birinshi hatshysy, 1990 jyly prezidenti bolyp sailanǵan. Karimov áýeli Ózbekstannyń SSSR quramynda qalýyn jaqtap shyǵyp, 1991 jylǵy "Tamyz búligi" kezinde táýelsizdik talap etken.
Táýelsiz akademiialyq zertteýshiler Karimovtiń kezinde Ózbekstannyń josparly ekonomikadan rynok qatynastaryna tym baiaý ótýmen bolǵanyn jazady. Tashkent, ásirese, qarjylyq retteý salasynda jekemenshik sektorǵa kóp aralasýmen boldy. Sol sebepti post-sovettik Ózbekstan "qara bazardan" qutyla almady, shikizat eksportyna táýeldi kúii qaldy. Sońǵy 20 shaqty jyl ishinde júzdegen myń ózbekstandyq eńbek migranty Resei, Qazaqstan men Batys elderinde jumys izdeýge májbúr boldy.
Karimovtiń saiasi turmaq kez-kelgen qoǵamdyq-áleýmettik oppozitsiiaǵa tózbeitini 2005 jylǵy "Ándijan oqiǵasy" kezinde kórindi. Ándijandaǵy demonstranttarǵa úkimet áskeri oq atyp, kem degende 200-ge jýyq adam óldi. Onyń negizgi saiasi básekelesteri men synshylary ne shetelge qashyp bas saýǵalady, ne túrli aiyptarmen túrmege jabyldy.
Jaqtastary Islam Karimovtiń dini radikalizmmen qatań túrde kúreskenin aitady. Karimovtiń tusynda ortaǵasyrlyq Ortalyq Aziia bileýshisi Ámir Temir "qazirgi ózbek memleketiniń negizin qalaýshy" retinde nasihattalyp, etnikalyq ultshyldyq kúsheidi. Aýǵanstanmen shekaralasatyn geosaiasi turǵydan mańyzdy el basshysy retinde Karimov Batyspen jáne Reseimen qarym-qatynasyndaǵy vektorlardy jii ózgertip otyrdy. Mysaly, Resei bastaǵan UQShU-ǵa Ózbekstan Karimovtiń kezinde eki ret kirip, eki ret shyǵyp ketti. Tashkenttiń Vashingtonmen ara-qatynasy da oqtyn-oqtyn jaqsaryp, ia sýyp turdy. 2011 jylǵy qyrkúiektiń 11-inen keiin Tashkent "Hanabad" áýe bazasyn amerikalyq áskerge jalǵa berip, "Ándijan oqiǵasy" úshin AQSh ózin synap shyqqan soń 2005 jyly keri qaitaryp aldy. Táýelsizdik jyldary Ózbekstan astanasynan bar bolǵany qyryq shaqty shet memleket elshilik ashqan, onyń jeteýi ǵana - Batystan.
Islam Karimovtiń artynda jesiri Tatiana Karimova men eki qyzy, tórt jieni qaldy.
