Reuters پرەزيدەنت يسلام كاريموۆتٸڭ دەرتٸنەن ايىقپاعان كٷيٸ قايتىس بولعانىن حابارلادى. اۆتوكراتتىڭ 27 جىلعا سوزىلعان بيلٸگٸ كەزٸندە ەل نارىق ەكونوميكاسىنا ٶتٸپ ٷلگەرمەدٸ, ساياسي وپپوزيتسييا مەن تەۋەلسٸز باق جويىلدى.
قىركٷيەكتٸڭ 2-سٸ كٷنٸ تٷستەن كەيٸن Reuters اگەنتتٸگٸ "ٷش ديپلوماتييالىق دەرەك كٶزٸنە" سٸلتەمە جاساپ, پرەزيدەنت يسلام كاريموۆتٸڭ دٷنيە سالعانىن مەلٸمدەدٸ. بۇعان دەيٸن قازاقستان پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ "قىتايداعى رەسمي ساپارىن ٷزٸپ, ٶزبەكستانعا باراتىنى" حابارلانعان. 1989 جىلدان بەرٸ بيلٸگٸن رەفەرەندۋم ارقىلى, بالاماسىز, يا فورمالدى سايلاۋ جولىمەن سوزىپ كەلگەن كاريموۆ ٶزبەكستاندا باس-اياعى 27 جىل (تەۋەلسٸزدٸك كەزەڭٸندە 25 جىلدان استام) بيلٸك قۇردى. كاريموۆتٸڭ كەزٸندە ٶزبەكستان جوسپارلى ەكونوميكادان نارىق ەكونوميكاسىنا ٶتە باياۋ تٷردە ٶتۋمەن بولدى, ەلدەگٸ ساياسي-قوعامدىق وپپوزيتسييادان جۇرناق تا قالماي, تەۋەلسٸز باق-تار تٷگەل جابىلدى. ٶزبەكستانداعى بيلٸك جٷيەسٸنٸڭ جابىقتىعى سونشالىقتى پرەزيدەنت كاريموۆتٸڭ سىرقاتتانۋى مەن ٶلٸمٸ تۋرالى ٶتە جۇتاڭ مەلٸمەت بەرٸلدٸ.
ەۋەلٸ تامىزدىڭ 28-ٸ كٷنٸ ٶزبەكستان ٷكٸمەتٸ بٸرٸنشٸ رەت پرەزيدەنتتٸڭ دەنساۋلىعى ناشارلاعانىن رەسمي تٷردە حابارلاپ, ونىڭ ەمٸ "بٸرازعا سوزىلاتىنىن" راستاعان. تامىزدىڭ 29-ى كٷنٸ يسلام كاريموۆتٸڭ كٸشٸ قىزى لولا كاريموۆا-تيللياەۆا ەكەسٸنٸڭ "ينسۋلت الىپ, رەانيماتسيياعا تٷسكەنٸن, بولاشاعىنا قاتىستى بولجام جاساۋ ەرتە ەكەنٸن" مەلٸمدەگەن. تامىزدىڭ 31-ٸ كٷنٸ ٶزبەكستاننىڭ رەسمي باق-تارى كاريموۆتٸڭ تەۋەلسٸزدٸك كٷنٸمەن حالىقتى قۇتتىقتاۋ حاتىن تاراتقان. قىركٷيەكتٸڭ 1-ٸ كٷنگٸ تەۋەلسٸزدٸك مەيرامى قارساڭىنداعى كەيبٸر ٸس-شارالارعا پرەمەر-مينيستر شاۆكات ميرزيياەۆ قاتىسقان. قىركٷيەكتٸڭ 2-سٸ كٷنٸ تاڭەرتەڭ ٶزبەكستان ٷكٸمەتٸ "كاريموۆتٸڭ ەل ٷستٸندە جاتقانىن" حابارلاعان.
ميرزيياەۆتٸ كاريموۆتٸڭ مۇراگەرٸ دەپ ساناۋشىلار دا بار. "بولاشاق مۇراگەرلەر" قاتارىندا ٶزبەكستاننىڭ قاۋٸپسٸزدٸك قىزمەتٸنٸڭ باسشىسى رۋستام ينوياتوۆ پەن لولا كاريموۆا-تيللياەۆانىڭ ەسٸمدەرٸ دە اتالادى. ون شاقتى جىل بۇرىن كاريموۆتٸڭ ٷلكەن قىزى گٷلنارا ەكەسٸنٸڭ ورنىن باسادى دەگەن قاۋەسەت شىققان. بٸراق گٷلنارا كاريموۆا سوڭعى جىلدارى باتىستا جەنە ٶزبەكستان ٸشٸندە جەمقورلىق داۋىنا ٸلٸنٸپ, ٸستٸ بولىپ, ٷلكەن ساياساتتان شەتتەتٸلگەن بولاتىن.
1938 جىلى سامارقاندا تۋعان يسلام كاريموۆ 1960 جىلى ورتالىق ازييا پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىن "ينجەنەر-مەحانيك" ماماندىعى بويىنشا بٸتٸرگەن. ەڭبەك جولىن ينجەنەر-كونسترۋكتور بولىپ باستاپ, كەيٸن مەملەكەتتٸك جوسپارلاۋ مەكەمەسٸندە (گوسپلان) قىزمەت ساتىسىمەن ٶسكەن. سوۆەت كەزەڭٸندە كاريموۆ ٶزبەك سسر-ٸنٸڭ قارجى مينيسترٸ, مينيسترلەر كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, قاشقادارييا وبلىستىق كوميتەتٸنٸڭ بٸرٸنشٸ حاتشىسى قىزمەتتەرٸن اتقارعان. 1989 جىلى ٶزبەك سسر-ٸ ورتالىق كوميتەتٸنٸڭ بٸرٸنشٸ حاتشىسى, 1990 جىلى پرەزيدەنتٸ بولىپ سايلانعان. كاريموۆ ەۋەلٸ ٶزبەكستاننىڭ سسسر قۇرامىندا قالۋىن جاقتاپ شىعىپ, 1991 جىلعى "تامىز بٷلٸگٸ" كەزٸندە تەۋەلسٸزدٸك تالاپ ەتكەن.
تەۋەلسٸز اكادەمييالىق زەرتتەۋشٸلەر كاريموۆتٸڭ كەزٸندە ٶزبەكستاننىڭ جوسپارلى ەكونوميكادان رىنوك قاتىناستارىنا تىم باياۋ ٶتۋمەن بولعانىن جازادى. تاشكەنت, ەسٸرەسە, قارجىلىق رەتتەۋ سالاسىندا جەكەمەنشٸك سەكتورعا كٶپ ارالاسۋمەن بولدى. سول سەبەپتٸ پوست-سوۆەتتٸك ٶزبەكستان "قارا بازاردان" قۇتىلا المادى, شيكٸزات ەكسپورتىنا تەۋەلدٸ كٷيٸ قالدى. سوڭعى 20 شاقتى جىل ٸشٸندە جٷزدەگەن مىڭ ٶزبەكستاندىق ەڭبەك ميگرانتى رەسەي, قازاقستان مەن باتىس ەلدەرٸندە جۇمىس ٸزدەۋگە مەجبٷر بولدى.
كاريموۆتٸڭ ساياسي تۇرماق كەز-كەلگەن قوعامدىق-ەلەۋمەتتٸك وپپوزيتسيياعا تٶزبەيتٸنٸ 2005 جىلعى "ەندٸجان وقيعاسى" كەزٸندە كٶرٸندٸ. ەندٸجانداعى دەمونسترانتتارعا ٷكٸمەت ەسكەرٸ وق اتىپ, كەم دەگەندە 200-گە جۋىق ادام ٶلدٸ. ونىڭ نەگٸزگٸ ساياسي بەسەكەلەستەرٸ مەن سىنشىلارى نە شەتەلگە قاشىپ باس ساۋعالادى, نە تٷرلٸ ايىپتارمەن تٷرمەگە جابىلدى.
جاقتاستارى يسلام كاريموۆتٸڭ دٸني راديكاليزممەن قاتاڭ تٷردە كٷرەسكەنٸن ايتادى. كاريموۆتٸڭ تۇسىندا ورتاعاسىرلىق ورتالىق ازييا بيلەۋشٸسٸ ەمٸر تەمٸر "قازٸرگٸ ٶزبەك مەملەكەتٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى" رەتٸندە ناسيحاتتالىپ, ەتنيكالىق ۇلتشىلدىق كٷشەيدٸ. اۋعانستانمەن شەكارالاساتىن گەوساياسي تۇرعىدان ماڭىزدى ەل باسشىسى رەتٸندە كاريموۆ باتىسپەن جەنە رەسەيمەن قارىم-قاتىناسىنداعى ۆەكتورلاردى جيٸ ٶزگەرتٸپ وتىردى. مىسالى, رەسەي باستاعان ۇقشۇ-عا ٶزبەكستان كاريموۆتٸڭ كەزٸندە ەكٸ رەت كٸرٸپ, ەكٸ رەت شىعىپ كەتتٸ. تاشكەنتتٸڭ ۆاشينگتونمەن ارا-قاتىناسى دا وقتىن-وقتىن جاقسارىپ, يا سۋىپ تۇردى. 2011 جىلعى قىركٷيەكتٸڭ 11-ٸنەن كەيٸن تاشكەنت "حاناباد" ەۋە بازاسىن امەريكالىق ەسكەرگە جالعا بەرٸپ, "ەندٸجان وقيعاسى" ٷشٸن اقش ٶزٸن سىناپ شىققان سوڭ 2005 جىلى كەرٸ قايتارىپ الدى. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ٶزبەكستان استاناسىنان بار بولعانى قىرىق شاقتى شەت مەملەكەت ەلشٸلٸك اشقان, ونىڭ جەتەۋٸ عانا - باتىستان.
يسلام كاريموۆتٸڭ ارتىندا جەسٸرٸ تاتيانا كاريموۆا مەن ەكٸ قىزى, تٶرت جيەنٸ قالدى.
