Qazaqstan – tarihy tereń, rýhani murasy bai memleket. Elimizdiń ár óńirinde ǵasyrlar boiy halyq erekshe qasterlep kelgen kieli oryndar bar. Bul jerlerge adamdar túrli maqsatpen barady: biri saýyǵýdy tilese, endi biri perzent, bereke nemese ómirindegi qiyndyqtardyń sheshimin surap duǵa etedi. Árine, tilektiń oryndalýy dini turǵydan tek Allanyń qalaýyna bailanysty. Degenmen halyq arasynda ǵasyrlar boiy qalyptasqan senim boiynsha keibir kieli oryndardyń erekshe rýhani áseri bar dep esepteledi, dep habarlaidy ult.kz.
1. Domalaq ana kesenesi (Túrkistan oblysy)
Domalaq ana – qazaq halqynyń eń qurmetti analarynyń biri. Onyń shyn esimi – Nurila. El arasynda Domalaq ananyń danalyǵy, kóregendigi men meiirimi týraly kóptegen ańyz saqtalǵan.
Kesenege jyl saiyn myńdaǵan adam keledi. Kópshilik munda otbasynyń amandyǵyn, urpaq súiýdi, densaýlyq pen bereke tileidi. Domalaq ana qazaq áielderiniń piri sanalady.
2. Qoja Ahmet Iasaýi kesenesi (Túrkistan)
Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iasaýi kesenesi – Qazaqstandaǵy eń qasietti oryndardyń biri. XIV ǵasyrda Ámir Temirdiń buiryǵymen salynǵan bul kesene IýNESKO-nyń Búkilálemdik muralar tizimine engen.
Halyq arasynda bul jerge baryp duǵa etken adamnyń júregi tynyshtalyp, tilegi qabyl bolady degen senim keń taraǵan. Túrkistandy «ekinshi Mekke» dep ataityndar da az emes.
3. Arystan bab kesenesi (Túrkistan oblysy)
Ańyz boiynsha Arystan bab – Qoja Ahmet Iasaýidiń ustazy bolǵan áýlie.
Qazaq arasynda «Arystan babqa túne, Qoja Ahmetten tile» degen sóz keń taralǵan. Sondyqtan kóptegen ziiaratshylar aldymen Arystan bab kesenesine baryp, keiin Túrkistandaǵy Iasaýi kesenesine ziiarat etedi.
4. Beket ata jerasty meshiti (Mańǵystaý oblysy)
Beket ata – qazaq dalasyndaǵy eń tanymal áýlielerdiń biri. Onyń jerasty meshiti Mańǵystaýdyń kieli oryndarynyń qataryna kiredi.
Bul jerge elimizdiń túkpir-túkpirinen adamdar kelip, densaýlyq, otbasy baqyty, kásiptiń berekesi men túrli qiyndyqtardyń sheshilýin tileidi.
5. Shopan ata jerasty meshiti (Mańǵystaý oblysy)
Shopan ata Beket atanyń rýhani ustazy sanalady. Kieli oryn tabiǵattyń erekshe kórinisimen de erekshelenedi.
Ziiaratshylar bul jerge tynyshtyq taýyp, rýhani kúsh jinaý úshin keledi.
6. Aqmeshit úńgiri (Túrkistan oblysy)
Aqmeshit – tabiǵi jolmen paida bolǵan alyp úńgir. Onyń biiktigi birneshe qabatty úimen teń.
Jergilikti halyq bul jerdiń erekshe energiiasy bar ekenine senedi. Keibir adamdar munda duǵa jasap, ómirindegi qiyndyqtardyń azaiǵanyn aityp jatady.
7. Qońyr áýlie úńgiri (Abai oblysy)
Qońyr áýlie úńgiri – Qazaqstandaǵy eń jumbaq oryndardyń biri.
Úńgirdiń ishinde tabiǵi kól ornalasqan. Halyq arasynda bul sýǵa túsip, duǵa jasaǵan adamnyń dertine shipa bolady degen senim bar.
8. Ybyraiym ata kesenesi (Túrkistan oblysy)
Ybyraiym ata – Qoja Ahmet Iasaýidiń ákesi.
Kesenege kelýshiler áýlettiń amandyǵyn, balalardyń bolashaǵyn jáne otbasyndaǵy tatýlyqty tileidi.
9. Qarashash ana kesenesi (Túrkistan)
Qarashash ana – Qoja Ahmet Iasaýidiń anasy. Ol bilimdiligimen sabyrlylyǵymen jáne danalyǵymen tanylǵan.
Ásirese áielder bul jerge kelip, otbasynyń baqyty men balalarynyń amandyǵyn tileidi.
10. Masat ata jerasty meshiti (Mańǵystaý oblysy)
Mańǵystaýdaǵy taǵy bir erekshe rýhani oryn – Masat ata jerasty meshiti.
Bul jerge ziiarat etýshiler qiyndyqtan shyǵýdyń jolyn, jan tynyshtyǵyn jáne densaýlyq tilep keledi.
Kieli oryndarǵa barǵanda neni eskerý kerek?
Ziiarat – eń aldymen rýhani sapar. Mamandar men dintanýshylar kieli jerlerge barǵan kezde islam ádebin saqtap, yrymshyldyqqa jol bermeýge keńes beredi. Sebebi islamda duǵa tek Allaǵa jasalady. Áýlielerdiń qabirine barý – olardy qudai tutý emes, olardyń ómirinen taǵylym alyp, Alladan tilek tileýdiń bir joly retinde qarastyrylady.
Sonymen qatar kieli oryndarǵa barǵan kezde tabiǵatty qorǵaý, tazalyq saqtaý jáne tarihi eskertkishterge qurmetpen qaraý – árbir azamattyń mindeti.
Qazaqstandaǵy kieli oryndar – halqymyzdyń rýhani tarihynyń ajyramas bóligi. Domalaq anadan bastap Beket ataǵa deiingi áýlieler jatqan mekender ǵasyrlar boiy adamdardyń úmit pen senim ornyna ainalyp keledi. Bul jerlerge kelýshilerdiń maqsaty ártúrli bolǵanymen, bárin biriktiretin ortaq nárse – júrek tynyshtyǵyn taýyp, Alladan jaqsylyq tileý.
Kieli oryndardyń qundylyǵy tek halyq arasyndaǵy ańyzdarda emes, olardyń qazaq tarihy men mádenietin saqtap, keiingi urpaqqa jetkizýinde jatyr. Sondyqtan bul mekender rýhani týrizmniń ǵana emes, ulttyq muramyzdyń da mańyzdy bóligi bolyp qala beredi.
