قازاقستان – تاريحى تەرەڭ, رۋحاني مۇراسى باي مەملەكەت. ەلٸمٸزدٸڭ ەر ٶڭٸرٸندە عاسىرلار بويى حالىق ەرەكشە قاستەرلەپ كەلگەن كيەلٸ ورىندار بار. بۇل جەرلەرگە ادامدار تٷرلٸ ماقساتپەن بارادى: بٸرٸ ساۋىعۋدى تٸلەسە, ەندٸ بٸرٸ پەرزەنت, بەرەكە نەمەسە ٶمٸرٸندەگٸ قيىندىقتاردىڭ شەشٸمٸن سۇراپ دۇعا ەتەدٸ. ەرينە, تٸلەكتٸڭ ورىندالۋى دٸني تۇرعىدان تەك اللانىڭ قالاۋىنا بايلانىستى. دەگەنمەن حالىق اراسىندا عاسىرلار بويى قالىپتاسقان سەنٸم بويىنشا كەيبٸر كيەلٸ ورىنداردىڭ ەرەكشە رۋحاني ەسەرٸ بار دەپ ەسەپتەلەدٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
1. دومالاق انا كەسەنەسٸ (تٷركٸستان وبلىسى)
دومالاق انا – قازاق حالقىنىڭ ەڭ قۇرمەتتٸ انالارىنىڭ بٸرٸ. ونىڭ شىن ەسٸمٸ – نۇريلا. ەل اراسىندا دومالاق انانىڭ دانالىعى, كٶرەگەندٸگٸ مەن مەيٸرٸمٸ تۋرالى كٶپتەگەن اڭىز ساقتالعان.
كەسەنەگە جىل سايىن مىڭداعان ادام كەلەدٸ. كٶپشٸلٸك مۇندا وتباسىنىڭ اماندىعىن, ۇرپاق سٷيۋدٸ, دەنساۋلىق پەن بەرەكە تٸلەيدٸ. دومالاق انا قازاق ەيەلدەرٸنٸڭ پٸرٸ سانالادى.
2. قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسٸ (تٷركٸستان)
تٷركٸستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسٸ – قازاقستانداعى ەڭ قاسيەتتٸ ورىنداردىڭ بٸرٸ. XIV عاسىردا ەمٸر تەمٸردٸڭ بۇيرىعىمەن سالىنعان بۇل كەسەنە يۋنەسكو-نىڭ بٷكٸلەلەمدٸك مۇرالار تٸزٸمٸنە ەنگەن.
حالىق اراسىندا بۇل جەرگە بارىپ دۇعا ەتكەن ادامنىڭ جٷرەگٸ تىنىشتالىپ, تٸلەگٸ قابىل بولادى دەگەن سەنٸم كەڭ تاراعان. تٷركٸستاندى «ەكٸنشٸ مەككە» دەپ اتايتىندار دا از ەمەس.
3. ارىستان باب كەسەنەسٸ (تٷركٸستان وبلىسى)
اڭىز بويىنشا ارىستان باب – قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ ۇستازى بولعان ەۋليە.
قازاق اراسىندا «ارىستان بابقا تٷنە, قوجا احمەتتەن تٸلە» دەگەن سٶز كەڭ تارالعان. سوندىقتان كٶپتەگەن زيياراتشىلار الدىمەن ارىستان باب كەسەنەسٸنە بارىپ, كەيٸن تٷركٸستانداعى ياساۋي كەسەنەسٸنە زييارات ەتەدٸ.
4. بەكەت اتا جەراستى مەشٸتٸ (ماڭعىستاۋ وبلىسى)
بەكەت اتا – قازاق دالاسىنداعى ەڭ تانىمال ەۋليەلەردٸڭ بٸرٸ. ونىڭ جەراستى مەشٸتٸ ماڭعىستاۋدىڭ كيەلٸ ورىندارىنىڭ قاتارىنا كٸرەدٸ.
بۇل جەرگە ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن ادامدار كەلٸپ, دەنساۋلىق, وتباسى باقىتى, كەسٸپتٸڭ بەرەكەسٸ مەن تٷرلٸ قيىندىقتاردىڭ شەشٸلۋٸن تٸلەيدٸ.
5. شوپان اتا جەراستى مەشٸتٸ (ماڭعىستاۋ وبلىسى)
شوپان اتا بەكەت اتانىڭ رۋحاني ۇستازى سانالادى. كيەلٸ ورىن تابيعاتتىڭ ەرەكشە كٶرٸنٸسٸمەن دە ەرەكشەلەنەدٸ.
زيياراتشىلار بۇل جەرگە تىنىشتىق تاۋىپ, رۋحاني كٷش جيناۋ ٷشٸن كەلەدٸ.
6. اقمەشٸت ٷڭگٸرٸ (تٷركٸستان وبلىسى)
اقمەشٸت – تابيعي جولمەن پايدا بولعان الىپ ٷڭگٸر. ونىڭ بيٸكتٸگٸ بٸرنەشە قاباتتى ٷيمەن تەڭ.
جەرگٸلٸكتٸ حالىق بۇل جەردٸڭ ەرەكشە ەنەرگيياسى بار ەكەنٸنە سەنەدٸ. كەيبٸر ادامدار مۇندا دۇعا جاساپ, ٶمٸرٸندەگٸ قيىندىقتاردىڭ ازايعانىن ايتىپ جاتادى.
7. قوڭىر ەۋليە ٷڭگٸرٸ (اباي وبلىسى)
قوڭىر ەۋليە ٷڭگٸرٸ – قازاقستانداعى ەڭ جۇمباق ورىنداردىڭ بٸرٸ.
ٷڭگٸردٸڭ ٸشٸندە تابيعي كٶل ورنالاسقان. حالىق اراسىندا بۇل سۋعا تٷسٸپ, دۇعا جاساعان ادامنىڭ دەرتٸنە شيپا بولادى دەگەن سەنٸم بار.
8. ىبىرايىم اتا كەسەنەسٸ (تٷركٸستان وبلىسى)
ىبىرايىم اتا – قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ ەكەسٸ.
كەسەنەگە كەلۋشٸلەر ەۋلەتتٸڭ اماندىعىن, بالالاردىڭ بولاشاعىن جەنە وتباسىنداعى تاتۋلىقتى تٸلەيدٸ.
9. قاراشاش انا كەسەنەسٸ (تٷركٸستان)
قاراشاش انا – قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ اناسى. ول بٸلٸمدٸلٸگٸمەن سابىرلىلىعىمەن جەنە دانالىعىمەن تانىلعان.
ەسٸرەسە ەيەلدەر بۇل جەرگە كەلٸپ, وتباسىنىڭ باقىتى مەن بالالارىنىڭ اماندىعىن تٸلەيدٸ.
10. ماسات اتا جەراستى مەشٸتٸ (ماڭعىستاۋ وبلىسى)
ماڭعىستاۋداعى تاعى بٸر ەرەكشە رۋحاني ورىن – ماسات اتا جەراستى مەشٸتٸ.
بۇل جەرگە زييارات ەتۋشٸلەر قيىندىقتان شىعۋدىڭ جولىن, جان تىنىشتىعىن جەنە دەنساۋلىق تٸلەپ كەلەدٸ.
كيەلٸ ورىندارعا بارعاندا نەنٸ ەسكەرۋ كەرەك?
زييارات – ەڭ الدىمەن رۋحاني ساپار. ماماندار مەن دٸنتانۋشىلار كيەلٸ جەرلەرگە بارعان كەزدە يسلام ەدەبٸن ساقتاپ, ىرىمشىلدىققا جول بەرمەۋگە كەڭەس بەرەدٸ. سەبەبٸ يسلامدا دۇعا تەك اللاعا جاسالادى. ەۋليەلەردٸڭ قابٸرٸنە بارۋ – ولاردى قۇداي تۇتۋ ەمەس, ولاردىڭ ٶمٸرٸنەن تاعىلىم الىپ, اللادان تٸلەك تٸلەۋدٸڭ بٸر جولى رەتٸندە قاراستىرىلادى.
سونىمەن قاتار كيەلٸ ورىندارعا بارعان كەزدە تابيعاتتى قورعاۋ, تازالىق ساقتاۋ جەنە تاريحي ەسكەرتكٸشتەرگە قۇرمەتپەن قاراۋ – ەربٸر ازاماتتىڭ مٸندەتٸ.
قازاقستانداعى كيەلٸ ورىندار – حالقىمىزدىڭ رۋحاني تاريحىنىڭ اجىراماس بٶلٸگٸ. دومالاق انادان باستاپ بەكەت اتاعا دەيٸنگٸ ەۋليەلەر جاتقان مەكەندەر عاسىرلار بويى ادامداردىڭ ٷمٸت پەن سەنٸم ورنىنا اينالىپ كەلەدٸ. بۇل جەرلەرگە كەلۋشٸلەردٸڭ ماقساتى ەرتٷرلٸ بولعانىمەن, بەرٸن بٸرٸكتٸرەتٸن ورتاق نەرسە – جٷرەك تىنىشتىعىن تاۋىپ, اللادان جاقسىلىق تٸلەۋ.
كيەلٸ ورىنداردىڭ قۇندىلىعى تەك حالىق اراسىنداعى اڭىزداردا ەمەس, ولاردىڭ قازاق تاريحى مەن مەدەنيەتٸن ساقتاپ, كەيٸنگٸ ۇرپاققا جەتكٸزۋٸندە جاتىر. سوندىقتان بۇل مەكەندەر رۋحاني تۋريزمنٸڭ عانا ەمەس, ۇلتتىق مۇرامىزدىڭ دا ماڭىزدى بٶلٸگٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
