Telegramm KS - https://t.me/consot_kz
Balalardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiialyq Soty qyzmetinde erekshe oryn alady. Otbasylyq qatynastarǵa, alimenttik mindettemelerge, bala asyrap alýǵa, balanyń ultyn aiqyndaý máselelerine jáne ózge de salalarǵa qatysty isterdi qaraý barysynda Konstitýtsiialyq Sot árdaiym balanyń múddesin barynsha qamtamasyz etý jónindegi konstitýtsiialyq qaǵidatqa súienedi.
Konstitýtsiialyq Sottyń normativtik qaýlylary men qorytyndy sheshimderinde qalyptastyrylǵan quqyqtyq ustanymdar zańnamany jáne quqyq qoldaný praktikasyn jetildirýge, quqyqtyq aiqynsyzdyqty joiýǵa jáne balalar quqyqtaryn qorǵaý kepildikterin nyǵaitýǵa yqpal etedi. Qaralatyn quqyqtyq qatynastardyń ártúrliligine qaramastan, olardy ortaq bir tásil biriktiredi: balalardyń quqyqtary men zańdy múddelerine qatysty máselelerdi retteý kezinde balanyń ál-aýqatyn qamtamasyz etý men onyń múddelerin qorǵaýǵa basym mán berilýge tiis.
2023 jylǵy 1 maýsymdaǵy №18-NQ normativtik qaýlysynda Konstitýtsiialyq Sot azamattardyń sotqa júginýine deiin molekýlalyq-genetikalyq saraptama júrgizý talabyn zańsyz dep kórsetti. Atalǵan talap memlekettiń balanyń múddesin barynsha qamtamasyz etý mindetine sáikes kelmeidi dep tanylyp, keiinnen kúshin joidy.
2024 jylǵy 28 maýsymdaǵy №46-NQ qorytyndy sheshiminde Konstitýtsiialyq Sot jeke kásipkerler úshin aliment mólsherin esepteý kezinde quqyqtyq aiqynsyzdyq bar ekenin anyqtady. Sot aliment tóleýshiniń naqty tabystary eskerilýi qajettigin atap ótti, óitkeni aliment mólsherin aiqyndaýdaǵy qatelikter tikelei balanyń múddesine áser etedi. Sheshim qorytyndysy boiynsha kásipkerdiń kiristeri men shyǵystaryn eskere otyryp aliment esepteý tetigi bekitildi.
2024 jylǵy 23 shildedegi №49-NQ qorytyndy sheshiminde Konstitýtsiialyq Sot «Neke (erli-zaiyptylyq) jáne otbasy týraly» kodekstiń bala asyrap alýǵa qatysty normasyn konstitýtsiialyq emes dep tanydy. Sot zańnamalyq tetikter balany otbasynda tárbieleý men damytý úshin onyń múddeleri men qajettilikterine sai neǵurlym qolaily jaǵdailar jasaýǵa baǵyttalýy tiis ekenin kórsetti. Atalǵan quqyqtyq qatynastar Konstitýtsiiaǵa sáikestendirildi.
2024 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy №58-NQ qorytyndy sheshiminde Konstitýtsiialyq Sot birneshe sot aktileri boiynsha aliment óndirý máselelerin neǵurlym tolyq retteý qajettigine nazar aýdardy. Keiinnen Joǵarǵy Sot normativtik qaýlyǵa tiisti ózgerister engizdi, bul balalardyń múliktik múddelerin qorǵaý kepildikterin kúsheitýge múmkindik berdi.
2025 jylǵy 16 sáýirdegi №70-NQ normativtik qaýlysynda Konstitýtsiialyq Sot «Neke (erli-zaiyptylyq) jáne otbasy týraly» kodekstiń ata-analary belgisiz bolǵan ne olardyń ultyn anyqtaý múmkin bolmaǵan jaǵdailarda balanyń ultyn aiqyndaý jáne ózgertý tásilderiniń bolmaýyna qatysty normasyn Konstitýtsiiaǵa sáikes emes dep tanydy. Sot balanyń quqyqtary men zańdy múddelerine áser etetin ómirlik jaǵdailardy eskerý qajettigin atap ótti.
2026 jylǵy 18 mamyrdaǵy №80-NQ qorytyndy sheshiminde Konstitýtsiialyq Sot ata-analarǵa qatysty ákimshilik qamaq qoldanýdaǵy aiyrmashylyqtar jynys belgisine emes, ata-ananyń balaǵa úzdiksiz kútim jasaýdy qamtamasyz etýge naqty qatysý dárejesine bailanysty ekenin, sondyqtan bul kemsitýshilik bolyp tabylmaitynyn atap ótti. Sot zań shyǵarýshy qoldanatyn «on tórt jasqa deiingi bala» sanaty balanyń turaqty kútimge, tárbie men qamqorlyqqa joǵary táýeldiligin kórsetetinin atap kórsetti.
Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiialyq Sotynyń praktikasy balalardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý konstitýtsiialyq baqylaýdyń basym baǵyttarynyń biri ekenin dáiekti túrde rastaidy. Sottyń normativtik qaýlylary men qorytyndy sheshimderinde qalyptastyrylǵan quqyqtyq ustanymdar zańnamany jetildirýge, quqyqtyq aiqynsyzdyqty joiýǵa jáne bala quqyqtaryn iske asyrý kepildikterin nyǵaitýǵa yqpal etedi. Konstitýtsiialyq Sot qalyptastyrǵan tásilderdi zańnama men quqyq qoldaný praktikasyna dáiekti engizý balalar quqyqtaryn neǵurlym tiimdi qorǵaýdy qamtamasyz etip, ádilettilik, gýmanizm jáne quqyq ústemdigi qaǵidattaryn nyǵaitýdyń mańyzdy sharty bolyp qyzmet etedi.
