QR Premer-ministriniń orynbasary - ulttyq ekonomika ministri Serik Jumanǵarin Iran Islam Respýblikasy Jol jáne qalany damytý ministri Farzane Sadek bastaǵan delegatsiiamen ekijaqty kezdesý ótkizdi, dep habarlaidy ult.kz.
Taraptar Iran prezidentiniń 2025 jylǵy jeltoqsandaǵy Qazaqstanǵa resmi sapary barysynda memleket basshylary qol jetkizgen ýaǵdalastyqty iske asyrýdy, «Soltústik-Ońtústik» halyqaralyq kólik dálizin damytýdy, port infraqurylymyn keńeitýdi, ózara saýda kólemin ulǵaityp, eki el arasyndaǵy kólik-logistikalyq bailanysty jetildirýdi talqylady.
Kezdesýdi asha otyryp, Qazaqstan vitse-premeri Serik Jumanǵarin Iran Qazaqstannyń aimaqtaǵy mańyzdy saýda-ekonomikalyq áriptesiniń biri ekenin atap ótti.
«Yntymaqtastyqty nyǵaitý – memleket basshylary alǵa qoiǵan strategiialyq mindet. 2025 jyly Qazaqstan men Iran arasyndaǵy taýar ainalymy 26,4%-ǵa artyp, $430,2 mln-ǵa jetken. Bul odan arǵy damýdy, onyń ishinde Ózara saýdany $3 mlrd-qa jetkizý jónindegi jol kartasy sheńberindegi jáne Iran men EAEO arasynda qol qoiylǵan Erkin saýda týraly kelisimniń arqasyndaǵy joǵary áleýetti kórsetedi», — dep atap ótti Serik Jumanǵarin.
Farzane Sadek óz kezeginde bul sapardyń buryn qol jetkizilgen ýaǵdalastyqty is júzinde oryndaýǵa, qazirgi geosaiasi protsess kezinde eki el úshin de erekshe mańyzǵa ie bolyp otyrǵan kólik-logistikalyq yntymaqtastyqty odan ári nyǵaitýǵa arnalǵanyn atap ótti.
Taraptar «Soltústik-Ońtústik» halyqaralyq kólik dálizin damytýǵa erekshe nazar aýdardy. Qazaqstan men Iran «Soltústik-Ońtústik» jáne «Shyǵys-Batys» baǵytynyń qiylysynda ornalasýymen biregei geografiialyq jaǵdaiǵa ie bolyp otyr. Bul tranzittik tasymaldyń ósýi úshin edáýir áleýet.
2025 jyly «Soltústik-Ońtústik» dálizi boiynsha tasymaldaý kólemi 12%-ǵa artyp, 3,5 mln tonnaǵa jetti. Eki el arasyndaǵy temirjol tasymaly 69%-ǵa ósken.
Serik Jumanǵarin marshrýt áleýetin odan ári arttyrý úshin Kólik infraqurylymyn jańǵyrtýdyń birlesken jol kartasyn ázirleýdi usyndy. Keshendi sharany iske asyrý dálizdiń ótkizý qabiletin jylyna 20 mln tonnaǵa deiin jetkizýge múmkindik bermek.
Taraptar sondai-aq Qytai, Qazaqstan, Túrkimenstan, Iran men Túrkiia arasynda qol qoiylǵan besjaqty temirjol kelisiminiń, sondai-aq Qazaqstan, Resei, Túrkimenstan men Iran arasynda aldaǵy ýaqytta saýda men tranzittiń ósýine qosymsha jaǵdai týǵyzatyn tórtjaqty tariftik kelisimge qol qoiýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Kelissózderdiń negizgi taqyrybynyń biri port infraqurylymyn damytý boldy. Iran tarapy Shahid Radjai (Bender-Abbas) portynda Qazaqstanǵa jer telimin bólý máselesin kelisý aiaqtalǵanyn habarlady. Qajetti rásimnen keiin aýmaq Qazaqstan tarapyna beriledi.
Sonymen qatar Iran Qazaqstanǵa Ońtústik jáne Ońtústik-Shyǵys Aziia naryǵyna tikelei shyǵýdy qamtamasyz etetin Chabahar portynda jumys isteý úshin múmkindik berýge daiyn ekenin habarlady. Farzane Sadektiń aitýynsha, Zahedan-Chabahar temirjol jelisi qurylysynyń 90%-dan astamy aiaqtalǵan. Nysandy iske qosý aldaǵy ailarǵa josparlanyp otyr. Jeli iske qosylǵannan keiin Chabahar porty Úndi muhityn, Ortalyq Aziia men Eýropany bailanystyratyn halyqaralyq temirjol jelisine biriktiriledi.
Buǵan jaýap retinde Qazaqstan Iran tarapyna Kaspiidegi irandyq kompaniialardyń logistikalyq qyzmetin damytý úshin Aqtaý men Quryq porttaryndaǵy alańdardy, ailaqtar men terminaldardy usyný múmkindigin qarastyrýǵa daiyn ekenin jetkizdi.
Kezdesý qorytyndysynda taraptar joǵary deńgeide qol jetkizilgen ýaǵdalastyqty iske asyrýdy tezdetip, investor tartý jumysyn jedel úilestirýdi qamtamasyz etý men kólik-logistikalyq infraqurylymdy damytýdy jandandyrý nietin rastady.
