قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى - ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين يران يسلام رەسپۋبليكاسى جول جەنە قالانى دامىتۋ مينيسترٸ فارزانە سادەك باستاعان دەلەگاتسييامەن ەكٸجاقتى كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
تاراپتار يران پرەزيدەنتٸنٸڭ 2025 جىلعى جەلتوقسانداعى قازاقستانعا رەسمي ساپارى بارىسىندا مەملەكەت باسشىلارى قول جەتكٸزگەن ۋاعدالاستىقتى ٸسكە اسىرۋدى, «سولتٷستٸك-وڭتٷستٸك» حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸن دامىتۋدى, پورت ينفراقۇرىلىمىن كەڭەيتۋدٸ, ٶزارا ساۋدا كٶلەمٸن ۇلعايتىپ, ەكٸ ەل اراسىنداعى كٶلٸك-لوگيستيكالىق بايلانىستى جەتٸلدٸرۋدٸ تالقىلادى.
كەزدەسۋدٸ اشا وتىرىپ, قازاقستان ۆيتسە-پرەمەرٸ سەرٸك جۇمانعارين يران قازاقستاننىڭ ايماقتاعى ماڭىزدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ەرٸپتەسٸنٸڭ بٸرٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ – مەملەكەت باسشىلارى العا قويعان ستراتەگييالىق مٸندەت. 2025 جىلى قازاقستان مەن يران اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 26,4%-عا ارتىپ, $430,2 ملن-عا جەتكەن. بۇل ودان ارعى دامۋدى, ونىڭ ٸشٸندە ٶزارا ساۋدانى $3 ملرد-قا جەتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسى شەڭبەرٸندەگٸ جەنە يران مەن ەاەو اراسىندا قول قويىلعان ەركٸن ساۋدا تۋرالى كەلٸسٸمنٸڭ ارقاسىنداعى جوعارى ەلەۋەتتٸ كٶرسەتەدٸ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ سەرٸك جۇمانعارين.
فارزانە سادەك ٶز كەزەگٸندە بۇل ساپاردىڭ بۇرىن قول جەتكٸزٸلگەن ۋاعدالاستىقتى ٸس جٷزٸندە ورىنداۋعا, قازٸرگٸ گەوساياسي پروتسەسس كەزٸندە ەكٸ ەل ٷشٸن دە ەرەكشە ماڭىزعا يە بولىپ وتىرعان كٶلٸك-لوگيستيكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ نىعايتۋعا ارنالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
تاراپتار «سولتٷستٸك-وڭتٷستٸك» حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى. قازاقستان مەن يران «سولتٷستٸك-وڭتٷستٸك» جەنە «شىعىس-باتىس» باعىتىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسۋىمەن بٸرەگەي گەوگرافييالىق جاعدايعا يە بولىپ وتىر. بۇل ترانزيتتٸك تاسىمالدىڭ ٶسۋٸ ٷشٸن ەدەۋٸر ەلەۋەت.
2025 جىلى «سولتٷستٸك-وڭتٷستٸك» دەلٸزٸ بويىنشا تاسىمالداۋ كٶلەمٸ 12%-عا ارتىپ, 3,5 ملن تونناعا جەتتٸ. ەكٸ ەل اراسىنداعى تەمٸرجول تاسىمالى 69%-عا ٶسكەن.
سەرٸك جۇمانعارين مارشرۋت ەلەۋەتٸن ودان ەرٸ ارتتىرۋ ٷشٸن كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋدىڭ بٸرلەسكەن جول كارتاسىن ەزٸرلەۋدٸ ۇسىندى. كەشەندٸ شارانى ٸسكە اسىرۋ دەلٸزدٸڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن جىلىنا 20 ملن تونناعا دەيٸن جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرمەك.
تاراپتار سونداي-اق قىتاي, قازاقستان, تٷركٸمەنستان, يران مەن تٷركييا اراسىندا قول قويىلعان بەسجاقتى تەمٸرجول كەلٸسٸمٸنٸڭ, سونداي-اق قازاقستان, رەسەي, تٷركٸمەنستان مەن يران اراسىندا الداعى ۋاقىتتا ساۋدا مەن ترانزيتتٸڭ ٶسۋٸنە قوسىمشا جاعداي تۋعىزاتىن تٶرتجاقتى تاريفتٸك كەلٸسٸمگە قول قويۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
كەلٸسسٶزدەردٸڭ نەگٸزگٸ تاقىرىبىنىڭ بٸرٸ پورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ بولدى. يران تاراپى شاحيد رادجاي (بەندەر-ابباس) پورتىندا قازاقستانعا جەر تەلٸمٸن بٶلۋ مەسەلەسٸن كەلٸسۋ اياقتالعانىن حابارلادى. قاجەتتٸ رەسٸمنەن كەيٸن اۋماق قازاقستان تاراپىنا بەرٸلەدٸ.
سونىمەن قاتار يران قازاقستانعا وڭتٷستٸك جەنە وڭتٷستٸك-شىعىس ازييا نارىعىنا تٸكەلەي شىعۋدى قامتاماسىز ەتەتٸن چاباحار پورتىندا جۇمىس ٸستەۋ ٷشٸن مٷمكٸندٸك بەرۋگە دايىن ەكەنٸن حابارلادى. فارزانە سادەكتٸڭ ايتۋىنشا, زاحەدان-چاباحار تەمٸرجول جەلٸسٸ قۇرىلىسىنىڭ 90%-دان استامى اياقتالعان. نىساندى ٸسكە قوسۋ الداعى ايلارعا جوسپارلانىپ وتىر. جەلٸ ٸسكە قوسىلعاننان كەيٸن چاباحار پورتى ٷندٸ مۇحيتىن, ورتالىق ازييا مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن حالىقارالىق تەمٸرجول جەلٸسٸنە بٸرٸكتٸرٸلەدٸ.
بۇعان جاۋاپ رەتٸندە قازاقستان يران تاراپىنا كاسپييدەگٸ يراندىق كومپانييالاردىڭ لوگيستيكالىق قىزمەتٸن دامىتۋ ٷشٸن اقتاۋ مەن قۇرىق پورتتارىنداعى الاڭداردى, ايلاقتار مەن تەرمينالداردى ۇسىنۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋعا دايىن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا تاراپتار جوعارى دەڭگەيدە قول جەتكٸزٸلگەن ۋاعدالاستىقتى ٸسكە اسىرۋدى تەزدەتٸپ, ينۆەستور تارتۋ جۇمىسىن جەدەل ٷيلەستٸرۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ مەن كٶلٸك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى جانداندىرۋ نيەتٸن راستادى.
