Qazaqstan BUU Damý baǵdarlamasynyń (BUUDB) 2025 jylǵy Adam damýy týraly baiandamasynda TMD jáne Ortalyq Aziia elderi arasynda birinshi orynǵa shyqty. El 193 memleket pen aýmaqtyń ishinde 60-orynǵa turaqtap, adamnyń damý deńgeii «óte joǵary» elder sanatyna endi, dep habarlaidy ult.kz.
Baiandama 2023 jylǵy derekter negizinde ázirlengen. Onda elderdiń damýy úsh negizgi kórsetkish arqyly baǵalanady: halyqtyń ómir súrý uzaqtyǵy, bilimge qoljetimdiligi jáne ómir súrý deńgeii.
Qazaqstannyń Adam damýy indeksi (HDI) 0,837-ni qurady. Bul kórsetkish boiynsha elimiz TMD jáne Ortalyq Aziiadaǵy barlyq memleketterdi basyp ozdy. Kelesi oryndarda Resei (0,832), Belarýs (0,824) jáne Armeniia (0,811) tur.
Qazaqstandaǵy kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy 74,4 jasqa jetken. Al bilim alý uzaqtyǵy 14 jyldy, ortasha bilim alý merzimi 12,5 jyldy qurady. Satyp alý qabiletiniń pariteti boiynsha jan basyna shaqqandaǵy jalpy ulttyq tabys 30,9 myń AQSh dollaryna baǵalanǵan.
BUUDB málimetinshe, Qazaqstannyń kórsetkishi álemdik ortasha deńgeiden (0,756) de, Eýropa men Ortalyq Aziia óńiriniń ortasha deńgeiinen (0,818) de joǵary.
Sarapshylardyń aitýynsha, Qazaqstannyń nátijesine bilim berý júiesiniń damýy, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy oń ózgerister jáne halyqtyń ál-aýqatynyń artýy yqpal etken. Buǵan qosa, jaqynda jariialanǵan QS Best Student Cities 2027 reitinginde Almaty men Astananyń pozitsiiasyn jaqsartýy elimizdiń joǵary bilim salasynyń halyqaralyq deńgeide básekege qabiletti ekenin taǵy bir márte kórsetti.
BUUDB-nyń biylǵy baiandamasy «Tańdaý máselesi: jasandy intellekt dáýirindegi adamdar men múmkindikter» taqyrybyna arnalǵan. Qujatta jasandy intellektiniń qoǵam damýyna yqpaly men ony tiimdi paidalaný memleketterdiń qabyldaityn sheshimderine bailanysty ekeni aitylǵan.
Qazaqstanda da tsifrlyq transformatsiia memlekettik saiasattyń basym baǵyttarynyń biri sanalady. Elde jasandy intellektini memlekettik basqarý, densaýlyq saqtaý, salyq ákimshilendirý, kólik jáne qurylys salalaryna engizý jumystary júrgizilip jatyr. Sarapshylardyń pikirinshe, tsifrlandyrýdy damytý Qazaqstannyń adam damýy kórsetkishin odan ári jaqsartýǵa múmkindik beredi.
