Foto: Aleksandr Pavskii / Kazinform
Almatyda halyqaralyq QAZAQ INVEST FORUM 2025 ótti. Forým barysynda Qazaqstanda 5 trillion teńge kapitaly bar investitsiialyq qor qurylatyny belgili boldy. Jańa qordyń qarajaty ekologiia, jasyl energetika, infraqurylym jáne ornyqty ónerkásip salalaryndaǵy iri jobalardy júzege asyrýǵa baǵyttalady, dep habarlaidy Ult.kz tilshisi.
Ekologiialyq óndirister – forýmnyń basty baǵyty
Tetra pakty qaita óńdeitin zaýyt, avtokólik bólshekteri, kún panelderi jáne elektromobilderge arnalǵan tejeý júielerin shyǵarý úshin jalpy somasy 220 milliard teńgeden asatyn investitsiialyq kelisimder men memorandýmdarǵa qol qoiyldy.
«Biz qazir Astanada erkin ekonomikalyq aimaq qurý máselesin pysyqtap jatyrmyz – bul kólik haby bolady. Bul joba buryn bastalǵan, biraq biýdjettik qarajattyń jetispeýshiligine bailanysty toqtap qalǵan. Endi ony qaita jandandyryp, iske qosýdy kózdep otyrmyz», – QAZAQ INVEST FORUM 2025 uiymdastyrýshysy Azamathan Ámirtaev.
Uiymdastyrýshylardyń biri Erlan Qydyrbaevtyń aitýynsha, eger óndiris bolsa, ol ekologiialyq turǵydan taza bolýy kerek. Tetra pakty qaita óńdeitin zaýyt ashylǵaly jatyr. Bul – Almaty oblysyndaǵy PAPER kompaniiasynyń jáne Qytailyq investordyń jobasy. Investitsiia kólemi shamamen 40 million dollar. Iaǵni, siz kórip júrgen, milliondaǵan tonna bolyp tastalatyn tetra paktar endi Qazaqstanda qaita óńdeletin bolady.
Almaty – investitsiialyq jáne saýda haby
Al Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Oljas Smaǵulovtyń sózinshe, Almatynyń syrtqy saýdasynyń úshten birine jýyǵy qytailyq seriktestermen júzege asady, jáne Qazaqstanda tirkelgen qytai kompaniialarynyń basym bóligi megapoliste jumys isteidi. Iaǵni Qazaqstanda tirkelgen barlyq qytai kompaniialarynyń 70%-y Almatyda. Al bul qala Qazaqstan JIÓ-niń 21%-dan astamyn jáne memlekettik biýdjettiń 26%-yn qalyptastyrady. Tek ótken jyly Almaty 8 milliard dollardan astam sheteldik investitsiia tartqan.
«Osyndai jaǵdaida bizdiń qalamyz qytailyq seriktester úshin negizgi investitsiialyq hab bolýǵa daiyn. Eki el basshylyǵy arasyndaǵy úlgili qarym-qatynas pen ákimdik tarapynan tolyq qoldaý uzaq merzimdi yntymaqtastyqtyń berik negizin qalaidy. Búginde Qazaqstanda tirkelgen barlyq qytai kompaniialarynyń shamamen 70%-y Almatyda sátti jumys istep jatyr. Almatynyń búkil saýda ainalymynyń úshten birinen astamy Qytaimen júzege asyrylady, ol 8 milliard dollardan asady. Biraq biz barlyq baǵyttar boiynsha, eń aldymen joǵary qosylǵan quny bar joǵary tehnologiialyq óndirister boiynsha yntymaqtastyqty keńeitýge zor áleýet kórip otyrmyz», – dedi Oljas Smaǵulov.
Ákim orynbasarynyń aitýynsha, Almatyda Chery, Haval jáne BYD avtosalondary salynǵan. Sondai-aq, Almaty elimizdiń týristik astanasy retinde damyp keledi – 2025 jyly qala 750 myńnan astam sheteldik týristi qabyldaýdy josparlap otyr. Taýly klasterdi damytý aiasynda 50-den astam jańa qonaqúi, sonyń ishinde bes juldyzdy qonaqúilerdiń qurylysy júrgizilip jatyr.
Almatyda ótken Qazaq Invest Forum atty alǵashqy halyqaralyq investitsiialyq eko-forým ekenin atap ótkenimiz jón. Forýmda jasyl ekonomika, aqyldy aýyl sharýashylyǵy, kólik jáne turaqty infraqurylym salalaryndaǵy iri jobalardy iske asyrý máseleleri talqylandy. Forýmnyń basty nátijesi – Kazakh-Asia Investment Fund halyqaralyq investitsiialyq qorynyń qurylýy boldy. Qordyń kapitaly 5,25 trln teńgeni (shamamen 10 mlrd dollar) quraidy. Onyń alǵashqy 1 milliard dollaryn aldaǵy bir jyl ishinde igerý josparlanǵan.
Jańa kólik dálizderi men infraqurylym
Sondai-aq qor Horgos – Aqtaý arasyndaǵy joǵary jyldamdyqty avtomagistraldy salý qarastyrylyp jatqany belgili boldy. Onyń uzyndyǵy qazirgi 3800 shaqyrymnan 2400 shaqyrymǵa deiin qysqartylmaq. Sonymen qatar, Aqtaýǵa deiin úsh jolaqty aýyr júk tasymaldaityn elektrlendirilgen temirjol salý josparda bar. Bul temirjol keiin Kaspii arqyly Bakýge shyǵýy tiis.
Qaita óńdeý jáne óndiris salalaryna 220 mlrd teńgeden astam investitsiia
Makaonyń valiýta birjasynyń sheteldik bóliminiń direktorynyń orynbasary Ma Sianlinniń aitýynsha, jańa temirjol jelisiniń jyldyq ótkizý qabileti 500 mln tonnaǵa deiin, al poiyz jyldamdyǵy 120 km/saǵ-qa deiin artady. Vagondar sany qazirgi 50–60-tan 300-ge deiin kóbeiedi.
Forým aiasynda jalpy somasy 224,7 mlrd teńgege teń birqatar investitsiialyq kelisimder men memorandýmdarǵa qol qoiyldy.
Naqty jobalar qatarynda:
– SUNNY PAPER kompaniiasynyń oraý qaǵazyn qaita óńdeitin zaýytyn salý (12,6 mlrd teńge);
– tetrapak qaldyqtaryn óńdeitin kásiporyn ashý (12,4 mlrd teńge);
– singapýrlyq seriktespen birge kún panelderin shyǵaratyn zaýyt salý jobasy (34,5 mlrd teńge);
Zichen Group kompaniiasymen birge elektromobilderge arnalǵan tejegish júielerin óndiretin zaýyt salý (41,8 mlrd teńge). Ónimniń 95%-y Eýropa men AQSh-qa eksporttalady, al jyldyq óndiris kólemi 200 mln dollar dep baǵalanýda.
Forým qorytyndysy
Qazaqstannyń ekologiia vitse-ministri Nurlan Qurmalaev «Jasyl ekonomikaǵa kóshý – bul jai trend emes, strategiialyq basymdyq» ekenin atap ótse, KAZAKH INVEST ulttyq kompaniiasy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Aibol Arǵynǵazinov indýstriialyq yntymaqtastyqty ekonomikalyq turaqtylyq pen tehnologiialyq ósýdiń negizi retinde qarastyratynyn aitty.
Aita keteiik, atalǵan forýmdy Green Kaz Invest Group jáne Everest Capital kompaniialary uiymdastyrǵan.
Aqbota Musabekqyzy
