فوتو: الەكساندر پاۆسكيي / Kazinform
الماتىدا حالىقارالىق QAZAQ INVEST FORUM 2025 ٶتتٸ. فورۋم بارىسىندا قازاقستاندا 5 تريلليون تەڭگە كاپيتالى بار ينۆەستيتسييالىق قور قۇرىلاتىنى بەلگٸلٸ بولدى. جاڭا قوردىڭ قاراجاتى ەكولوگييا, جاسىل ەنەرگەتيكا, ينفراقۇرىلىم جەنە ورنىقتى ٶنەركەسٸپ سالالارىنداعى ٸرٸ جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا باعىتتالادى, دەپ حابارلايدى Ult.kz تٸلشٸسٸ.
ەكولوگييالىق ٶندٸرٸستەر – فورۋمنىڭ باستى باعىتى
تەترا پاكتى قايتا ٶڭدەيتٸن زاۋىت, اۆتوكٶلٸك بٶلشەكتەرٸ, كٷن پانەلدەرٸ جەنە ەلەكتروموبيلدەرگە ارنالعان تەجەۋ جٷيەلەرٸن شىعارۋ ٷشٸن جالپى سوماسى 220 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸمدەر مەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى.
«بٸز قازٸر استانادا ەركٸن ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاپ جاتىرمىز – بۇل كٶلٸك حابى بولادى. بۇل جوبا بۇرىن باستالعان, بٸراق بيۋدجەتتٸك قاراجاتتىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنە بايلانىستى توقتاپ قالعان. ەندٸ ونى قايتا جانداندىرىپ, ٸسكە قوسۋدى كٶزدەپ وتىرمىز», – QAZAQ INVEST FORUM 2025 ۇيىمداستىرۋشىسى ازاماتحان ەمٸرتاەۆ.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ بٸرٸ ەرلان قىدىرباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەگەر ٶندٸرٸس بولسا, ول ەكولوگييالىق تۇرعىدان تازا بولۋى كەرەك. تەترا پاكتى قايتا ٶڭدەيتٸن زاۋىت اشىلعالى جاتىر. بۇل – الماتى وبلىسىنداعى PAPER كومپانيياسىنىڭ جەنە قىتايلىق ينۆەستوردىڭ جوباسى. ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ شامامەن 40 ميلليون دوللار. ياعني, سٸز كٶرٸپ جٷرگەن, ميلليونداعان توننا بولىپ تاستالاتىن تەترا پاكتار ەندٸ قازاقستاندا قايتا ٶڭدەلەتٸن بولادى.
الماتى – ينۆەستيتسييالىق جەنە ساۋدا حابى
ال الماتى قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ولجاس سماعۇلوۆتىڭ سٶزٸنشە, الماتىنىڭ سىرتقى ساۋداسىنىڭ ٷشتەن بٸرٸنە جۋىعى قىتايلىق سەرٸكتەستەرمەن جٷزەگە اسادى, جەنە قازاقستاندا تٸركەلگەن قىتاي كومپانييالارىنىڭ باسىم بٶلٸگٸ مەگاپوليستە جۇمىس ٸستەيدٸ. ياعني قازاقستاندا تٸركەلگەن بارلىق قىتاي كومپانييالارىنىڭ 70%-ى الماتىدا. ال بۇل قالا قازاقستان جٸٶ-نٸڭ 21%-دان استامىن جەنە مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتٸڭ 26%-ىن قالىپتاستىرادى. تەك ٶتكەن جىلى الماتى 8 ميلليارد دوللاردان استام شەتەلدٸك ينۆەستيتسييا تارتقان.
«وسىنداي جاعدايدا بٸزدٸڭ قالامىز قىتايلىق سەرٸكتەستەر ٷشٸن نەگٸزگٸ ينۆەستيتسييالىق حاب بولۋعا دايىن. ەكٸ ەل باسشىلىعى اراسىنداعى ٷلگٸلٸ قارىم-قاتىناس پەن ەكٸمدٸك تاراپىنان تولىق قولداۋ ۇزاق مەرزٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتىڭ بەرٸك نەگٸزٸن قالايدى. بٷگٸندە قازاقستاندا تٸركەلگەن بارلىق قىتاي كومپانييالارىنىڭ شامامەن 70%-ى الماتىدا سەتتٸ جۇمىس ٸستەپ جاتىر. الماتىنىڭ بٷكٸل ساۋدا اينالىمىنىڭ ٷشتەن بٸرٸنەن استامى قىتايمەن جٷزەگە اسىرىلادى, ول 8 ميلليارد دوللاردان اسادى. بٸراق بٸز بارلىق باعىتتار بويىنشا, ەڭ الدىمەن جوعارى قوسىلعان قۇنى بار جوعارى تەحنولوگييالىق ٶندٸرٸستەر بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە زور ەلەۋەت كٶرٸپ وتىرمىز», – دەدٸ ولجاس سماعۇلوۆ.
ەكٸم ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, الماتىدا Chery, Haval جەنە BYD اۆتوسالوندارى سالىنعان. سونداي-اق, الماتى ەلٸمٸزدٸڭ تۋريستٸك استاناسى رەتٸندە دامىپ كەلەدٸ – 2025 جىلى قالا 750 مىڭنان استام شەتەلدٸك تۋريستٸ قابىلداۋدى جوسپارلاپ وتىر. تاۋلى كلاستەردٸ دامىتۋ اياسىندا 50-دەن استام جاڭا قوناقٷي, سونىڭ ٸشٸندە بەس جۇلدىزدى قوناقٷيلەردٸڭ قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
الماتىدا ٶتكەن Qazaq Invest Forum اتتى العاشقى حالىقارالىق ينۆەستيتسييالىق ەكو-فورۋم ەكەنٸن اتاپ ٶتكەنٸمٸز جٶن. فورۋمدا جاسىل ەكونوميكا, اقىلدى اۋىل شارۋاشىلىعى, كٶلٸك جەنە تۇراقتى ينفراقۇرىلىم سالالارىنداعى ٸرٸ جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى. فورۋمنىڭ باستى نەتيجەسٸ – Kazakh-Asia Investment Fund حالىقارالىق ينۆەستيتسييالىق قورىنىڭ قۇرىلۋى بولدى. قوردىڭ كاپيتالى 5,25 ترلن تەڭگەنٸ (شامامەن 10 ملرد دوللار) قۇرايدى. ونىڭ العاشقى 1 ميلليارد دوللارىن الداعى بٸر جىل ٸشٸندە يگەرۋ جوسپارلانعان.
جاڭا كٶلٸك دەلٸزدەرٸ مەن ينفراقۇرىلىم
سونداي-اق قور حورگوس – اقتاۋ اراسىنداعى جوعارى جىلدامدىقتى اۆتوماگيسترالدى سالۋ قاراستىرىلىپ جاتقانى بەلگٸلٸ بولدى. ونىڭ ۇزىندىعى قازٸرگٸ 3800 شاقىرىمنان 2400 شاقىرىمعا دەيٸن قىسقارتىلماق. سونىمەن قاتار, اقتاۋعا دەيٸن ٷش جولاقتى اۋىر جٷك تاسىمالدايتىن ەلەكترلەندٸرٸلگەن تەمٸرجول سالۋ جوسپاردا بار. بۇل تەمٸرجول كەيٸن كاسپيي ارقىلى باكۋگە شىعۋى تيٸس.
قايتا ٶڭدەۋ جەنە ٶندٸرٸس سالالارىنا 220 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسييا
ماكاونىڭ ۆاليۋتا بيرجاسىنىڭ شەتەلدٸك بٶلٸمٸنٸڭ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ما سيانليننٸڭ ايتۋىنشا, جاڭا تەمٸرجول جەلٸسٸنٸڭ جىلدىق ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸ 500 ملن تونناعا دەيٸن, ال پويىز جىلدامدىعى 120 كم/ساع-قا دەيٸن ارتادى. ۆاگوندار سانى قازٸرگٸ 50–60-تان 300-گە دەيٸن كٶبەيەدٸ.
فورۋم اياسىندا جالپى سوماسى 224,7 ملرد تەڭگەگە تەڭ بٸرقاتار ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸمدەر مەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى.
ناقتى جوبالار قاتارىندا:
– SUNNY PAPER كومپانيياسىنىڭ وراۋ قاعازىن قايتا ٶڭدەيتٸن زاۋىتىن سالۋ (12,6 ملرد تەڭگە);
– تەتراپاك قالدىقتارىن ٶڭدەيتٸن كەسٸپورىن اشۋ (12,4 ملرد تەڭگە);
– سينگاپۋرلىق سەرٸكتەسپەن بٸرگە كٷن پانەلدەرٸن شىعاراتىن زاۋىت سالۋ جوباسى (34,5 ملرد تەڭگە);
Zichen Group كومپانيياسىمەن بٸرگە ەلەكتروموبيلدەرگە ارنالعان تەجەگٸش جٷيەلەرٸن ٶندٸرەتٸن زاۋىت سالۋ (41,8 ملرد تەڭگە). ٶنٸمنٸڭ 95%-ى ەۋروپا مەن اقش-قا ەكسپورتتالادى, ال جىلدىق ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 200 ملن دوللار دەپ باعالانۋدا.
فورۋم قورىتىندىسى
قازاقستاننىڭ ەكولوگييا ۆيتسە-مينيسترٸ نۇرلان قۇرمالاەۆ «جاسىل ەكونوميكاعا كٶشۋ – بۇل جاي ترەند ەمەس, ستراتەگييالىق باسىمدىق» ەكەنٸن اتاپ ٶتسە, KAZAKH INVEST ۇلتتىق كومپانيياسى باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ايبول ارعىنعازينوۆ يندۋسترييالىق ىنتىماقتاستىقتى ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق پەن تەحنولوگييالىق ٶسۋدٸڭ نەگٸزٸ رەتٸندە قاراستىراتىنىن ايتتى.
ايتا كەتەيٸك, اتالعان فورۋمدى Green Kaz Invest Group جەنە Everest Capital كومپانييالارى ۇيىمداستىرعان.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
