Beisenbi kúni álemniń júzdegen sarapshylary men jýrnalisteri Sochide ótken «Valdai» halyqaralyq pikirtalas klýbynda Resei prezidenti Pýtinniń álemdik saiasatta bolyp jatqan oqiǵalarǵa qatysty pikirin estidi. Bul dialog alańynda, sonymen qatar, Avstriia men Finliandiianyń burynǵy basshylary da suraqtarǵa jaýap berdi. Alaida negizgi áńgime Pýtinmen órbidi.
«Biz AQSh-taǵy sailaý barysyna aralasyp otyrǵan joqpyz. Aralasa da almaimyz. Resei AQSh-ta ótetin prezidenttik sailaýǵa yqpal jasai alady degen pikir bul qisynsyz. Bul – mif, -dedi Resei prezidenti. – AQSh-tyń óz problemasy jetkilikti. Olardyń syrtqy elderge qaryzynan bastap, ishki problemasy, tipti erkinsigen politseilerine deiingi aralyqtaǵy máselesi jeterlik. Amerika - «banan» eli emes. Sondyqtan AQSh-tyń prezidenttik sailaýyna Resei yqpal ete alady deý salmaqty oi emes. AQSh –uly derjava. Eger durys aitpasam, meniń sózimdi túzeýge bolady».
Amerikalyq jýrnalistiń bul saýaldy qoiýy da beker emes. Hillari Klintonmen básekege túsip jatqan Donald Tramp «eger prezidenttik sailaýda jeńiske jetetin bolsam, eń aldymen shielenisken halyqaralyq jaǵdaidy rettep, Reseimen qarym-qatynasty jaqsartýǵa tyrysamyn» degeni belgili. Demek, Tramptyń artynda Resei tur ma, joq pa? Árine, resmi Máskeýge AQSh-pen qatynastyń jaqsarǵany kerek. Tramp ta eki jaq arasyndaǵy salqyndyqty jylytqysy keledi. Odan shoshýdyń qajeti bar ma? Demokratiialyq partiianyń ókilderi Trampty osy sózi úshin de jaqtyryp otyrǵan joq. «Resei sekildi agressormen, agressorsha sóilesý kerek» deidi olar. Al bul máselege Pýtinniń kózqarasy qandai?
Resei prezidentiniń oiynsha, Donald Tramp qarapaiym azamattardyń muńyn kóterip otyr. Al qara halyq AQSh biliginde ondaǵan jyldar boiy ózderin biik sanap kele jatqan joǵary eshelondaǵy elitalyq sheneýnikterdiń astamshylyq áńgimesinen ábden sharshaǵan.
Al Tramp eń qarapaiym joldy tapty. Ol – ár sailaýshynyń júreginen shyǵatyn kókeikesti máseleni kóterýde. Sondyqtan Aq úidegilerge mundai kózqaras unai qoimaidy. AQSh-ta ótip jatqan prezidenttik sailaýda biz kelisýge bolmaityn eń úlken másele, ol – Reseidi adamzattyń jaýy etip kórsetý. Shyn máninde olai emes. Tipti «Resei NATO uiymyna enetin elderge qaýip tóndirip otyr» degen kózqarastyń ózi kúlkili. Eýropada - 300 million, AQSh-ta - 600 million, al Reseide 146 million adam turady. Biz eshkimge shabýyl jasaiyn dep otyrǵanymyz joq. Bulai oilaýdyń ózi kúlkili, - dedi Pýtin.
Sonymen qatar, «Valdai» pikirtalas klýbynda Resei prezidenti «NATO uiymy qazirgi jańa zamanǵa beiimdelip otyrǵan joq. Ýkrainadaǵy jaǵdaiǵa jaýap retinde olar Shyǵys Eýropa elderi men Polshaǵa, Estoniia, Latviia jáne Litvaǵa qaýipsizdik sharalaryn kúsheitý maqsatynda tórt batalon kirgizdi. Bul qadam ne úshin jasaldy, kimnen qorqady, kim qaýip tóndirip otyr? Túsiniksiz. Qaýip-qaterdiń aldyn alý degen maqsatta oidan shyǵarylǵan bul áreket shyn máninde alańdatarlyq» ,- dep atap kórsetti.
Pýtinniń oiynsha, bárin Reseiden kórýge bolmaidy. Eger sońǵy ondaǵan jyldardaǵy tarihqa kóz júgirter bolsaq, Belgradqa bomba tastaǵan kim? Irakqa shabýyl jasaǵan, Aýǵanstandy alasapyran etken, Liviiaǵa ádiletsiz soǵys ashqan derjavanyń qadamyn Resei ǵana aiyptap, ashyq aita alady. BUU Qaýipsizdik keńesiniń kelisiminsiz óz qolaiyna jaqpaǵan elge soǵys asha beretin derjavanyń áreketin quptaýǵa bolmaidy.
Resei prezidentiniń bul kózqarasy árine qýaty kúshti, joǵary derjavaly ekinshi elge jaqpaityny anyq. Biraq saiasatta árkim óz pikirinde qala beredi ǵoi. «Valdaidaǵy» pikirtalas minberinde janynda otyrǵan tórt sarapshyǵa emes, jýrnalister tarapynan saýaldyń 90 paiyzy Vladimir Pýtinge qoiyldy. Bul túsinikti de. Qazirgi álemdik saiasatta «qyryq kisi bir jaq, qyńyr kisi bir jaq» sekildi «qyrǵi-qabaq» kórinis oryn alyp otyr. Sondyqtan, NATO men AQSh-pen aradaǵy qatynasta jalǵyz el bolyp qarsy qadam jasap, arpalysyp kele jatsa da, kez kelgen máselege Reseidiń óz ustanymy bar.
...Jaqtaý emes, maqtaý emes bul. Elińdi qorǵar áskeri qýatyń kúshti bolsa, Seniń de sóziń óktem shyǵady.
Berik BEISENULY
