QR Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy Jarlyǵymen 2019 jyl Jastar jyly bolyp jariialandy. Jas talantty qazaqstandyqtardy qoldaý aiasynda memlekettik qyzmette de jekelegen jumystar júrgizilip jatyr. Prezident Q. Toqaevtyń sailaýaldy baǵdarlamasynda Prezidenttik jastar kadrlyq rezervin qalyptastyrý mindeti qoiyldy. Primeminister.kz-ke bergen ekskliýzivti suhbatynda Qazaqstan Respýblikasy Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasynyń orynbasary Marat Dáýeshev kadrlyq rezervtiń mańyzdy aspektileri týraly aityp berdi, dep jazady "Ult aqparat".
— Memlekettik apparat tiimdiligin arttyrý boiynsha qandai naqty qadamdar men júieli sharalar qabyldaý josparlanǵan?
— Elimizde tiimdi ári kásibi memlekettik apparat qalyptastyrý QR Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy N.Á. Nazarbaev 2015 jyly bastamashy bolǵan baǵdarlamalyq qujat — «100 naqty qadam» Ult jospary aiasynda júzege asyrylady.
Kadrlardy jaldaý, daiarlaý jáne ilgerletý júiesi jetildirildi, personaldy basqarýdyń zamanaýi quraldary engizildi, memlekettik qyzmetkerlerdiń sapalyq quramy artty.
Nátijesinde memlekettik qyzmette aýysýshylyq deńgeii 2 esege tómendedi (2015 jyly 11,2%-dan 2018 jyly 6,2%-ǵa). Konkýrstan tys taǵaiyndaýlar sany 18 esege qysqardy (2015 jyly 6,5 myńnan 2018 jyly 369-ke deiin).
Reforma memlekettik qyzmetke ashyq básekelestik jáne irikteý ashyqtyǵy qaǵidattary negizinde turý múmkindigin arttyrdy.
Búgingi tańda memlekettik qyzmetke qabyldaý tómengi satydaǵy laýazymdardan bastalady, al qyzmetkerler quzyretteri men kásibi daiarlyqtary negizinde kóteriledi. Reforma iske asyrylǵan sátten bastap mansabyn bastapqy satylardan bastaǵan tulǵalardyń úsh eseg kóterilgeni baiqalady (2 569 -dan 8 481-ge deiin).
Reformanyń arqasynda qyzmetkerlerdiń memlekettik organdar ishinde mansaptyq kóterilýi úshin jaǵdailar jasaldy. Ishki konkýrstar institýty arqyly qyzmeti boiynsha kóterilgen memlekettik qyzmetkerler sany 5 esege artty (2015 j. 1 348-den 2018 j. 6 826-ǵa deiin).
Atalǵan sharalar tek qana eńbegi boiynsha kóterilý múmkindigine degen senimdi nyǵaitty. Buǵan áleýmettik saýalnama nátijeleri dálel bola alady. Sońǵy júrgizilgen áleýmettik saýalnama memlekettik qyzmetkerlerdiń 80%-nyń irikteý úrdisiniń obektivtiligine joǵary baǵa bergenin kórsetti.
Memlekettik apparattyń tiimdiligin odan ári arttyrý boiynsha jumystar el Prezidentiniń sailaýaldy baǵdarlamasynda aitylǵan tásilderdi iske asyrý aiasynda jalǵastyrylýda.
Qazir bizdiń Agenttik meritokratiia qaǵidattaryn kúsheitý, strategiialyq kadrlyq josparlaýdy engizý jáne memlekettik qyzmetkerlerdi áleýmettik qamtamasyz etýdi keńeitý máseleleri pysyqtalýda. Sonymen qatar Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Prezidenttik jastar kadrlyq rezervin qalyptastyrý boiynsha jumystar bastaldy.
Barlyq qoiylǵan mindetterdi ýaqytyly ári sapaly júzege asyrý Agenttik tóraǵasy Anar Jaiylǵanovanyń turaqty baqylaýyna alynǵan.
— Prezidenttik jastar kadrlyq rezervine irikteýge qatysýǵa ótinimder qabyldaý bastaldy. Jobanyń mindetteri týraly aityp berseńiz? Kadrlyq rezervke alynǵan tulǵalar mindetti túrde memlekettik qyzmetke tura ala ma jáne qandai laýazymdarǵa tura alady?
— Prezidenttik jastar kadrlyq rezervin qurý qajettigin Prezident Qasym-Jomart Toqaev óziniń sailaýaldy baǵdarlamasynda atap ótken bolatyn.
Sol kezde Memleket basshysy rezervtiń jastar úshin tiimdi áleýmettik liftige ainalýy tiis ekenin aitqan edi. Irikteýge túrli salalardyń ókilderi, túrli kásip ieleri qatysa alady. Olar mindetti túrde memlekettik qyzmetker bolýy shart emes, kvazimemlekettik sektor, jekemenshik sektor, azamattyq qoǵam ókilderi bola alady.
Rezerv jedel sheshim qabyldaýǵa qabiletti, qubylmaly jumys jaǵdailaryna jyldam ikemdele alatyn “jańa formatsiia” basshylary bola alatyn memlekettiń joǵary basqarýshylyq qyzmetterine áleýetti úmitkerlerdi biriktiretin bolady.
Irikteýdiń barlyq satylarynan ótip, rezervtegiler tizimine enetinder taǵaiyndalýy múmkin basqarýshylyq laýazymdar spektri barynsha aýqymdy. Bul týraly bizdiń Agenttik azamattardy jetkilikti aqparattandyrdy. Bul aqparat arnaiy iske qosylǵan pkrezerv saitynda da jariialandy.
Rezervke ený faktisiniń ózi memlekettik laýazymǵa taǵaiyndalý kepidligin bermeidi.
Tiisti bos oryn bolǵan jaǵdaida bul qyzmetke Jastar kadrlyq rezevri jónindegi ulttyq komissiia Rezervte turǵan tulǵany usyna alady.
Taǵaiyndaýlar Rezervke engizilgen tulǵalar arasynan da, Qazaqstan Respýblikasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen basqa da tulǵalar arasynan da bolýy múmkin.
— Rezerv irikteýine qatysýshylardy tirkeý qalai júrgiziledi? Búgingi tańda qatysýǵa qansha adam ótinish bildirdi?
— Rezervke úmitkerlerdi tirkeý 1-30 qyrkúeik aralyǵynda júrgiziledi.
Tsifrlandyrý dáýirinde biz barynsha ashyqtyqty, aqparatqa ortalyqtandyrylǵan qoljetimdilikti qamtamasyz etý jáne azamattarǵa yńǵaily bolý úshin, arnaiy onlain-platformany — pkrezerv.kz iske qostyq. Platformanyń interfeisi kópshilik úshin óte uǵynyqty.
Saitta Rezervke irikteý boiynsha barlyq qajetti aqparat bar.
Búginde saitqa 4115 qatysýshy tirkelgen, onyń 457-si tirkeý protsesin aiaqtady. Áleýetti irikteý qatysýshylaryna tirkelýdi sońǵy kúnge qaldyrýǵa bolmaitynyn aita ketkim keledi, sebebi odan ótý úshin jeke profilin onlain toltyrý, qajetti qujattardy júkteý, onyń ishinde usynymhatty júkteý qajet bolady.
— Jasy jaǵynan shekteýler bar ǵoi? Jobaǵa qatysý kriteriileri men sharttary týraly tolyq aityp berseńiz?
— Prezidenttik jastar kadrlyq rezervine irikteýge qatysýshylarǵa qoiylatyn negizgi talaptardyń ishinde Qazaqstan Respýblikasynyń azamaty bolýy, jasy 35-ten aspaýy, bilimi men jalpy jumys ótiliniń 5 jyldan kem bolmaýy tárizdi talaptar bar.
Konkýrsqa qatysýǵa elimizdegi de, odan tysqary jerdegi de Qazaqstan Respýblikasynyń azamattary jiberile alady. Olar barlyǵymen qatar pkrezerv.kz onlain-platformasy arqyly irikteýden óte alady.
Rezervke irikteýge talaptarǵa sai keletin barlyq azamattar qatysa alady, tek Prezident taǵaiyndaityn saiasi memlekettik qyzmetkerlerge shekteý bar.
Sonymen qatar úmitkerler memlekettik qyzmetke turý sharttaryna sáikestigine tekseriletin bolady: is-áreketke qabiletsizdigine, belgili bir ýaqytqa memlekettik qyzmette bolý quqyǵynan aiyratyn sot sheshiminiń bolmaýyna, sybailas jemqorlyq qylmysyn jasamaýy, ótelmegen nemese alynbaǵan sottylyǵynyń bolmaýy, qylmystyq top quramynda qylmys jasamaýy t.b.
— Úmitkerler kadrlyq rezervke alynýy úshin qandai da bir emtihandar nemese test tapsyra ma?
— Irikteýge qatysý úshin ótinim bergen soń úmitkerlerge birneshe júieli kezeńderden ótý kerek, atap aitqanda:
Birinshi kezeń – joǵaryda men atap ótken qatysýshylardyń qujattaryn qabyldaý.
Ekinshi kezeń – úmitkerlerdi testileý. Test úmitkerdiń mátini jáne sandary kúrdeli aqparatpen jumys istei alý qabiletin anyqtaýǵa baǵyttalǵan.
Bul úmitkerlerdiń teoriialyq daiyndyǵyn, olardyń saraptamalyq jáne syndarly oilaý deńgeiin anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Úshinshi kezeń – úmitkerlerdiń kóshbasshylyq qasietterin, strategiialyq kóregendilik deńgeiin, yntalandyrylýy men qundylyǵyn baǵalaý.
Ol úshin úmitkerler esse jazyp, óziniń áleýmettik mańyzy bar jobalaryn tanystyrýy kerek.
Esse arqyly úmitkerlerdiń saýattylyǵy, erýditsiiasy, bilim deńgeii, syndarly oilaýy, oilaý qisyndylyǵy, qorytyndylarynyń dáleldiligi men negizdiligi baǵalanady.
Óz kezeginde, jobalardy tanystyrý úmitkerdiń tańdaǵan laýazymdar toptamasyna sáikes tiisti salanyń nemese qyzmet baǵyttarynyń damýyn boljaýyn baǵalaýǵa baǵyttalady.
Bul kezeń sondai-aq úmitkerlerdiń quzyretterin baǵalaýdy qamtidy.
Qatysýshylardyń quzyretterin baǵalaý arqyly olardyń jeke qasietteri, yntalandyrylý deńgeii, sondai-aq basqarýshylyq quzyretteriniń bolýy anyqtalady.
Tórtinshi kezeń – Sarapshylyq komissiiada qatysýshylardyń áńgimelesýi. Bul kezeńge balldar jinytyǵy boiynsha aldyńǵy kezeńderde joǵary nátijelerge qol jetkizgen qatysýshylar jiberiledi.
Bul rette aldyńǵy irikteý kezeńderinen sátti ótken árbir úmitkermen jeke áńgimelesý ótkizý shamalanady.
Áńgimelesý qorytyndysy boiynsha Sarapshylyq komissiia ashyq daýys berý arqyly Rezervke alý usynylatyn úmitkerler tizimin jasaidy da, ony qarastyrý úshin Ulttyq komissiiaǵa joldaidy.
Irikteýdiń sońǵy kezeńi – qatysýshylardyń kandidatýrasy kadrlyq rezerv jónindegi Ulttyq komissiiada qarastyrylady.
Bul kezeńge Sarapshylyq komissiia usynǵan joǵary ball jinaǵan qatysýshylar jiberiledi.
Komissiia otyrysynyń qorytyndysy boiynsha úmitkerlerdi Prezidenttik jastar rezervine qabyldaý týraly sheshim qabyldanady.
— Irikteý tetigi qanshalyqty aiqyn ári obektivti túrde ótedi?
— Sonymen qatar, irikteýdiń ár kezeńinen keiin biz avtomattandyrylǵan júiede jáne Agenttiktiń qyzmet.gov.kz saitynda kelesi kezeńge jiberilgen qatysýshylar tizimin jariialaimyz.
Sheshimder qabyldaýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin kandidattardy baǵalaý kezeńine salalyq sarapshylar tartylady. Olar tańdaý protsesteriniń obektivtiligin baqylai alady.
Kezeńderdiń biri — úmitkerlerdiń qundylyqtary men biliktilikterin baǵalaý.
Bul úshin biz adam resýrstaryn basqarý salasyndaǵy bilikti mamandardy tartamyz. Biliktilikti baǵalaýdy toptyq assesment quraldaryn qoldana otyryp, Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý akademiiasynyń bazasynda sarapshylar júrgizedi. Bul biliktilikti anyqtaý úshin ártúrli tapsyrmalardy qamtityn toptyq baǵalaý quraldaryn qoldaný arqyly júzege asyrylady.
Bul úshin adam resýrstaryn basqarý salasyndaǵy sarapshylar tartylady, olar kóptegen jyldar boiy baǵalaýdyń uqsas ádisterin qoldanyp kelgen bolýy tiis. Toptyq baǵalaýdyń aýdio jáne beine jazbasyn belgileý josparlanǵan.
Jalpy, irikteý kezeńinde biz ár kandidatty baǵalaý protsesine birneshe sarapshylardy, sonyń ishinde sala sarapshylaryn tartamyz.
Baǵalaý sarapshylary qatysýshylardyń jeke derekterin, atap aitqanda olardyń aty-jónderin kóre almaidy. Olar jasyryn bolady, shifrlanady. Sonyń nátijesinde olar tek sandar men áripter jiyntyǵyn ǵana kóredi. Ár kezeńde sarapshylar alǵan identifikator biregei bolady. Basqasha aitqanda, baǵalaýshylar, mysaly, kimniń essesin baǵalap otyrǵandaryn bilmeidi.
— Málim bolǵandai, Qazaqstanda basqarýshylyq deńgeidegi ákimshilik memlekettik laýazymdardy qamtityn «A» korpýsy zańdy túrde jumys isteidi, olar úshin kadr rezervine irikteý, konkýrstyq irikteý, memlekettik qyzmetke ótý jáne toqtatý, sondai-aq arnaiy biliktilik talaptary qarastyrylǵan. Prezidenttik jastar kadrlyq rezerviniń «A» korpýsyna irikteýden qandai aiyrmashylyǵy bar?
— 2013 jyldan bastap Qazaqstanda «A» korpýsy institýty jumys isteidi. Prezidenttik jastar kadrlyq rezervi jáne «A» korpýsynyń rezervi ártúrli maqsattardaǵy múldem ártúrli baǵdarlamalar. Birqatar aiyrmashylyqtaryn atap óteiin.
Birinshiden, jas sanaty. Prezidenttik jastar kadrlyq rezervi jastarǵa arnaiy áleýmettik lift jasaý úshin qurylady. Sondyqtan da Rezervke 35 jastan aspaǵan adamdar kire alady.
Ekinshiden, rezervke taǵaiyndalatyn laýazymdardyń aýqymy erekshe. «A» korpýsynyń laýazymdaryna jaýapty hatshylardyń, apparat jetekshileriniń jáne komitetter tóraǵalarynyń laýazymdary kiretini belgili. Sáikesinshe osy laýazymdarǵa «A» korpýsynyń rezervshileri taǵaiyndaldy. Al Prezidenttik jas kadrlyq rezervindegi laýazymdardyń aýqymy áldeqaida aýqymdyraq — atalǵan laýazymdardan basqa, ol ministrler, vitse-ministrler, oblystardyń, Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynyń ákimderiniń jáne olardyń orynbasarlarynyń, sondai-aq, qalalar, aýdandar ákimderiniń laýazymdarynan, ulttyq kompaniialardyń basqarmalarynyń tóraǵalary men basqarma múshelerinen turady.
Úshinshiden, rezervke tańdaý protsedýrasy da erekshelenedi.
Prezidenttik rezervke irikteý tásilderin qalyptastyrý kezinde biz qazaqstandyq qoǵamdaǵy barlyq úrdisterdi eskerýge tyrystyq.
Sonymen, sońǵy jyldary qazaqstandyqtardyń internet belsendiligi artyp, tsifrlyq tehnologiialar men elektrondyq qyzmetter damyp keledi. Sondyqtan qujattardy qabyldaý jáne irikteýdiń birneshe kezeńderi qashyqtan avtomatty rejimde júzege asyrylady.
Sonymen qatar, Prezidenttik rezervti qalyptastyrýdyń mindeti — shyǵarmashylyq jáne talantty jastardy irikteý. Osyǵan bailanysty, irikteý rásimderinde kandidattardyń zańnamany bilýi tekserilmeidi.
— Suhbatyńyzǵa raqmet!
.jpeg)