QR Bas prokýratýrasy áleýmettik jelilerde taraǵan aqparatty joqqa shyǵardy. Atalǵan aqparat 5 myń adamdy túrmeden bosatý máselesine qatysty, dep xabarlaidy QazAqparat tilshisi.
«Búginde áleýmettik jelilerde shyndyqqa janaspaityn aqparattar taralýda. Aýyr qylmys jasaǵan 5 myń adam shyǵady deidi. Olar zorlyq jasaǵan, adam óltirgen, qaraqshylyq jasaǵan deidi. Buqaralyq aqparat quraldaryna da jańalyqtar shyqty. Bunyń barlyǵy shyndyqqa janaspaidy. Bireýler máseleniń anyq-qanyǵyna mán bermedi, endi bireýler sensatsiia jasaimyz dep, solai berdi. Sonyń saldarynan qoǵam ol jańalyqty durys túsinbei qaldy», - dedi Bas prokýrordyń orynbasary Marat Axmetjanov Astanada ótken baspasóz máslixatynda.
Onyń aitýynsha, 5 myń adamnyń ishinde qaraqshylar, pedofilder, zorlyq jasaǵandar, adam óltirgen basbuzarlar joq.
«Ondai adamdardy eshkim bosatpaǵan, bosatpaidy da. Negizi, qylmystyq saiasatty gýmanizatsiialaý qoǵamdyq qaýipsizdikke keri áserin tigizbeidi. Sebebi sol 5 myń adamnyń ishinde qaýipti qylmys jasaǵandar joq. Biz pedofilder, qaraqshylar, ekstremister men terroristrdiń jazasyn jeńildetip otyrǵan joqpyz, kerisinshe, olarǵa qatysty zań qatty. Ondai adamdardy aqtaýǵa bolmaidy. Zardap shekkendermen ymyraǵa kelse de, jazany jeńildetýge ruqsat joq. Pedofilder, ekstremister men terroristerdi de shartty túrde bosatýǵa bolmaidy», - dep atap kórsetti M.Axmetjanov.
Onyń sózine qaraǵanda, qylmystyq saiasatty gýmanizatsiialaý sharalary 2012 jyldan beri atqarylyp keledi. Sodan beri túrmede otyrǵandardyń sany 19 myń adamǵa azaidy. Olardyń barlyǵy únemi baqylaýda bolady. Tiisti organdar osy sanattaǵy azamattardy qoǵam ómirine beiimdeý sharalaryn atqaryp keledi. Resmi málimetke sáikes, bes jyldyń ishinde aýyr jáne asa aýyr qylmystardyń sany 22 protsentke, al zorlyq jasaý 43 protsentke tómendedi.
Aita keteiik, Qazaqstandaǵy sot-quqyqtyq reformalar aiasynda qylmystyq saiasatty gýmanizatsiialaý sharalary atqarylýda. Osyǵan bailanysty tiisti zańnamaǵa ózgerister engizildi. Atap aitqanda, adam ólimine qatysy joq 247 qylmys boiynsha alǵash ret qoǵamdyq jumystar balamaly jaza retinde qoldanylatyn bolady. Budan bólek, aiyppuldyń eń tómengi mólsheri 500 AEK-ten 200 AEK-ke deiin (1,2 mln teńgeden 481 myń teńgege) azaitylady. Endi, ony úsh aida emes, alty aida tóleýge bolady. "Osynyń arqasynda myńdaǵan adam sotqa júginip, aiyppuldyń mólsherin azaityp qana qoimai, ony tóleý merzimin uzarta alady", - dedi M.Axmetjanov Astanada ótken baspasóz máslixatynda.
Al ekonomikalyq qylmystyq boiynsha iri jáne asa iri kólemdegi shyǵynnyń mólsheri eki esege artady. Osyǵan bailanysty 2,5 sottalǵan adamnyń jazasy qysqarady. Olar múlikti talan-tarajǵa salý men alaiaqtyq úshin túrmege qamalǵan bolatyn.
Budan bólek, 12 aýyr qylmys boiynsha sýdialar bas bostandyǵyn shekteý jazasyn qoldana alady. Atalǵan qylmystarǵa áskeri, ekonomikalyq, laýazymdyq jáne múlikke qatysty zań buzýshylyqtar kiredi. Esesine aiyppuldardyń kólemi artady. Al 2 jylǵa deiin jáne alǵash ret sottalǵandar qaýipsizdik deńgeii tómen mekemelerge aýystyrylady.
«Jalpy, gýmanizatsiia sharalarymen 5 myń adam qamtylady. Biraq olardy bir ýaqytta bosatpaidy. Sottar ótinimderdi qaraýy qajet. Óz sheshimin shyǵarýy tiis. Aiyppul sala ma, basqa mekemege aýystyra ma, osynyń bárine biraz ýaqyt ketedi. Osy oraida, mańyzdy bir máseleni taǵy da qaitalap ótemin, adam óltirgen, zorlyq jasaǵan, ekstremizm men terrorizmge barǵan, qaraqshylyq pen urlaq jasaǵan adamdardy eshkim bosatpaidy», - dep atap kórsetti M.Axmetjanov.
