Taǵdyrdyń san talqysymen, ǵasyrlar shańdaǵynda adasyp, ǵalamǵa shashylǵan qazaqy qandy baýyrlarymyz búginderi 42 elde turady eken. Solardyń bir parasy hám kóp bóligi Ózbek elinde ǵumyr keship otyr.
«Alash jolymen» dep atalǵan ǵylymi-tanymdyq ekspeditsiiasynyń tobynda Tashkentke jasaǵan saparymyzda biraz jailarǵa qanyǵyp, kóptegen qandastarmen kezdesip, suhbattasýdyń oraiy tústi.
86 jastaǵy qariia Erkinqul Máýlenqululy basyndaǵy qily taǵdyrlar jaily qysqasha áńgimelep berdi. Ásirese, óziniń jáne ózi siiaqty myńdaǵan qandastyń qujattarynda ulty degen anyqtamaǵa «ózbek» dep jazylyp ketkenin, endi ony qaida barsa da ózgerte almai júrgenin aityp, nalydy:
«Babalarymyz Qarqaraly óńirinen kelgen deidi. Óz áýletimizdi taratsaq, Kóshkinbai, Kóshkinbaidyń balasy Ahmetqul, Ahmetquldyń balasy Máýlenqul, Máýlenquldyń balasy men, Erkinqul bolyp keledi. Tashkent irgesindegi Qashqar mahallasynda týyp-óskenmin. Ózbek mektebin oqyp, keiin oryssha jalǵastyrdyq», - dep bastady áńgimesin qariia.
Tashkent ýniversitetin topografiia mamandyǵy boiynsha bitirgen ol sonda jumys istep, zeinetkerlikke shyqqan. Bir ul, bir qyz tárbielep ósirgen.
«Qyzym dáriger, ulym menedjer, ol «Politehti» qyzyl diplommen bitirgen», - deidi shalǵaidaǵy qandasymyz.
Tashkentten jer alyp, úi salǵan. Keiin KSRO ydyraǵan jyldary kópqabatty úige aýysyp, kúni búginge deiin jubaiymen birge sonda turyp jatyr.
«Tashkentte 1960 jyldary bizge jer berdi. Sol kezde tam soǵyp, sonda ómir súrdik. Ony keiinnen 90-shy jyldary qabat úige aýystyryp aldyq. Qazir kempirim ekeýimiz pensiiada, ol 82 jasta, birqalypty ómir súrip jatyrmyz», - deidi Erkinqul ata.
Osy oraida alystaǵy qandasymyz kókeiindegi kúiinishimen bólisti. Aitýynsha, qujatyna ulty «ózbek» dep kórsetilgen. Endi qazaq ekenin dáleldeý úshin barmaǵan jeri, baspaǵan taýy qalmapty.
«Munda bizge eń aýyr tiip júrgeni – barlyq qujattarymyzda ulty «ózbek» dep jazylǵan. Ákelerimiz jaqsy biletin edi, biz ol kezde jas balamyz, bilmeimiz, bárimizdi «ózbek» dep jazǵan. 1922-24 jyldary Tashkentke talasqanda solai bolǵan deidi. Munda turatyn bálen myń qazaqtyń ulty solai aýysyp ketken. Bálkim, bul da sol bolshevizmniń «sekreti» bolsa kerek», - deidi qariia.
Qazaqstanda týystary bar eken. Oraiy kelgende qonaqqa baryp, qatynap turamyz deidi.
«Qazaq Elinde týystarym, jienderim bar. Shardarada ákemniń inisiniń balasy turady. Olarǵa da sálemdesip, baryp-kelip turamyz», - deidi ol.
Osylaisha, qysqasha ómirin baiandap bergen atamyz qalǵan ómirinde bar armany - qazaq degen ulty ózine qaitarylsa eken deidi.
«Qysqasy, meniń qazirgi bar armanym – bu dúniege qazaq bolyp kelgen soń, arǵy dúniege de qazaq bolyp barý», - deidi aqsaqal.
Ularbek Dáleiuly, baq.kz
