Búgin QR Premer-Ministriniń birinshi orynbasary Roman Skliardyń tóraǵalyǵymen QR Ónerkásip jáne qurylys ministrliginde ónerkásip, qurylys jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq, geologiia jáne jer qoinaýyn paidalaný salalaryndaǵy 2024 jylǵy jumys qorytyndylary shyǵarylyp, aǵymdaǵy jylǵa arnalǵan mindetter belgilendi, dep habarlaidy Ult.kz.
«Mundai ósim sońǵy bes jylda birinshi ret bolyp otyr»
Ministr Qanat Sharlapaevtyń sózinshe óńdeýshi ónerkásibindegi ónim kólemi metallýrgiia (+6,9%), mashina jasaý (+9,7%), himiia (+7,7%) jáne basqa da salalardaǵy ósim esebinen 5,9%-ǵa ósti.
«Mundai ósim sońǵy bes jylda birinshi ret bolyp otyrǵanyn aita ketken jón. 2024 jyly shamamen 1,3 trln teńgeni quraityn 180 joba iske qosylyp, 14,4 myńǵa jýyq turaqty jumys orny ashyldy. Jyl qorytyndysy boiynsha qurylysta oń nátijelerge qol jetkizildi. Sońǵy on jylda turǵyn úi qurylysynyń rekordtyq kólemi baiqaldy. Jospar boiynsha 18 mln sharshy metr bolǵanymen, 18,9 mln sh.m. metr jańa turǵyn úi salyndy, bul 172 myńnan astam úidi quraidy (naqty turǵyn úi kóleminiń indeksi – 106,4%)», – dedi ministr.
Vitse-ministr Oljas Saparbekov Ónerkásip boiynsha 2024 jyldyń qorytyndylary men 2025 jylǵa arnalǵan josparlar týraly esebinde óńdeý ónerkásibiniń óndiris kólemi ótken jyly 5,9%-ǵa ósip, 24,5 trln teńgeni quraǵanyn aitty.
Metallýrgiia ónerkásibi (+6,9%), mashina jasaý (+9,7%), himiia (+7,7%) - esebinen qamtamasyz etilip, qaǵaz (+10,1%) jáne jihaz (+12,6%) óndirisi ósipti.
Vitse-ministrdiń sózine sensek tústi metallýrgiia óndirisi jaqsy nátije kórsetip jatqan kórinedi. Jalpy metallýrgiia boiynsha jyldyq jospar – 102,5%, onyń ishinde tústi metallýrgiia boiynsha – 103%.
«2025 jylǵa arnalǵan tústi metaldardy óńdeý boiynsha jospar: mys 19,2 myń tonna, aliýminii 82,9 myń tonna, qorǵasyn 41,8 myń tonna», -deidi ol.
Qara metallýrgiiaǵa qandai jospar?
«Qarmet» jańǵyrtý esebinen shoiyn óndirisin 0,2 %-ǵa (3,3 mln tonnaǵa deiin) jáne prokat óndirisin 3,4 %-ǵa (3 mln tonnaǵa deiin) ulǵaitý josparlanýda. Sonymen qatar 2 jańa zaýyt esebinen «Qaragandy Power Silicon» jáne «Ekibastuz FerroAlloys» ferrosplavtar óndirisin 4,8 %-ǵa (2,4 mln tonnaǵa deiin) jetkizý kútilýde.
«Osy jylǵa negizgi mindetter: Bolat kásiporyndaryn shikizatpen úzdiksiz qamtamasyz etetin metall synyqtaryn shyǵarýǵa tyiym salýdy uzartý. Bul otandyq metallýrgiialyq kásiporyndardyń turaqty jumysyna sebebin tigizedi jáne joǵary qaita óńdeý ónimderin shyǵarýǵa yntalandyrady. Jalpy bul sharalar óndiristik áleýetti nyǵaitýǵa jáne qara metallýrgiianyń turaqty damýyna yqpal etedi», -dep otyr vitse-ministr.
Oljas Saparbekov avtomobil jasaý salasyn damytý, mashina jasaýdy damytý, himiia ónerkásibin damytý, qurylys materialdaryn óndirý týraly birqatar oń ózgerister bar ekenin aita kele 2024 jylǵy investitsiialyq jobalarǵa da toqtala ketti.Onyń sózinshe ótken jyly shamamen 1,3 trln teńge somasyna 180 joba iske qosyldy, 14,4 myń turaqty jumys orny quryldy.2025 jyly shamamen 1,5 trln teńge somasyna 190 jobany iske qosý josparlap otyrmyz, 20 myńǵa jýyq turaqty jumys orny qurylady.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha 17 iri jobanyń pýly qalyptastyryldy. Jalpy pýldan ministrlik investitsiia kólemi shamamen 6 trln tenge bolatyn 9 jobaǵa monitoring júrgizýde. Bul metallýrgiia, mashina jasaý jáne himiia ónerkásibi salalaryndaǵy jobalar. Osy jyly eki jobany iske qosý josparlanýda Kia avtomobil zaýyty jáne Almatyda Changan, HAVAL jáne CHERY avtomobilderin shyǵaratyn zaýyt», -dep aitty ol.
Baspanamen bas aýyrtpas úshin...
«Turǵyn úi sektorynda memlekettik turǵyn úidi qoldaý sharalary halyqtyń áleýmettik osal toptaryna jalǵa beriletin turǵyn úi jáne kezekte turǵandarǵa nesielik turǵyn úi berý túrinde qoldanylady. 2024 jyldyń sońyna deiin turǵyn úi qurylysyn yntalandyrýǵa barlyǵy 893,5 mlrd teńge bólindi», – dep atap ótti vitse-ministr Q. Qajkenov
Sondai-aq ol ministrlik qurylys salýshylarǵa qoiylatyn talaptardy azaitýǵa jáne jaǵdaidy jaqsartýǵa, úlestik qatysýdyń tartymdylyǵyn arttyrýǵa jáne qurylys naryǵynda teń jaǵdailardy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan sharalar ázirlengenin aitty. Bul tásilder Májiliste qaralyp jatqan Turǵyn úi qurylysyna úlestik qatysýdy jaqsartý týraly zań jobasynda qarastyrylǵan .
«Naýryz» ipotekalyq baǵdarlamasy aiasynda 2025 jyly 290 mlrd teńgege 11 myń qaryz berý josparlanýda. Bul baǵdarlama boiynsha bastapqy jarna 20%-dan 10%-ǵa deiin tómendeidi.
Prezident bastamasymen qolǵa alynǵan «Jumysshy mamandyqtar jyly» aiasynda tehnikalyq mamandardy qoldaý sharalaryn júzege asyrý maqsatynda «Naýryz jumysker» jańa turǵyn úi baǵdarlamasyn iske qosý josparlanýda. Bastapqy jarna 10% qurap, bul baǵdarlama boiynsha 72 milliard teńge somasyna 2,4 myń nesiesi beriledi.
Ótken jyly 23 qatty paidaly qazba ken orny alǵash ret memleketke tirkelgen
Barlaý nátijeleri boiynsha altyn qorynyń ulǵaiýy 20 tonnany, mys – 48 myń tonnany, hrom – 464 myń tonnany, qorǵasyn men myrysh – 290 myń tonnaǵa jýyqty qurady.
«Ministrlik jer qoinaýyn memlekettik geologiialyq barlaý jumystaryn júrgizýde. Jer qoinaýyn memlekettik geologiialyq zertteýdiń óńirlik jumystarynyń nátijesinde qatty paidaly qazbalar boiynsha perspektivaly 38 ýchaske anyqtaldy. Olardyń arasynda sirek kezdesetin metaldar, berillii, qońyr kómir, altyn, tsirkonii, niobii jáne volfram bar», – dedi vitse-ministr Iran Sharhan.
Vitse-ministr Qazaqstanǵa jańa kompaniialar men álemdik alpaýyttardyń kelgenin aitty, sonyń ishinde: Fortescue, Barrick, BHP, First Quantum Minerals jáne t.b. Memlekette jumys istep jatqan Rio Tinto men otandyq kompaniialar izdeý alańdaryn keńeitti. Tek on sheteldik kompaniia geologiialyq barlaýǵa 41 mlrd teńgege jýyq investitsiia salýdy josparlaidy, bul 25 myń km² astam aýmaqtardy barlaýdy qamtamasyz etedi.
1:200 000 masshtabtaǵy jer qoinaýyn memlekettik geologiialyq zertteý aiasynda júrgizilip jatqan jumystar 2026 jyldyń sońyna deiin Qazaqstan aýmaǵyn 2,2 mln sh. km. deiin geologiialyq-geofizikalyq barlaýmen qamtýǵa qol jetkizýge baǵyttalǵan. 2024 jyldyń sońynda bul kórsetkish 2014,4 myń sh. km. deiin ósti. Ministrlik 2025 jyly ony 2 038,2 myń sh.km. jetkizýdi josparlap otyr. 3 jylǵa qarjylandyrýǵa arnalǵan bul jumystardyń jalpy somasy 20 mlrd teńgeden asady.
Óndiristi tsifrlandyrý
2025 jyldyń 1 qańtarynda iske qosylǵan Jer qoinaýyn paidalanýdyń biryńǵai platformasy. Barlaýǵa nemese óndirýge ótinim berýden bastap onyń aýktsionyna jáne litsenziiany berýge deiin tsifrlyq formatta úzdiksiz protsesti júzege asyrylǵan eken. Jer qoinaýyn paidalanýdyń biryńǵai platformasy arqyly geologiia jáne jer qoinaýyn paidalaný salasyndaǵy 22 memlekettik qyzmet elektrondy túrde qoljetimdi dep otyr vitse-ministr J. Dúbirova.
Budan bólek jer qoinaýyn paidalaný úshin alynǵan barlyq aýmaqtardy qamtityn, sondai-aq aýktsionǵa shyǵarylatyn ýchaskelerdi ornalastyrýǵa múmkindik beretin interaktivti kart iske qosylǵan. Odan bólek, jasandy intellekt engizý boiynsha jumystar júrgizilip, biryńǵai turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq platformasyn qurý jumystary da jasalyp jatqan kórinedi.
