بٷگٸن قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى رومان سكلياردىڭ تٶراعالىعىمەن قر ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸگٸندە ٶنەركەسٸپ, قۇرىلىس جەنە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, گەولوگييا جەنە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالالارىنداعى 2024 جىلعى جۇمىس قورىتىندىلارى شىعارىلىپ, اعىمداعى جىلعا ارنالعان مٸندەتتەر بەلگٸلەندٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
«مۇنداي ٶسٸم سوڭعى بەس جىلدا بٸرٸنشٸ رەت بولىپ وتىر»
مينيستر قانات شارلاپاەۆتىڭ سٶزٸنشە ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ٶنٸم كٶلەمٸ مەتاللۋرگييا (+6,9%), ماشينا جاساۋ (+9,7%), حيمييا (+7,7%) جەنە باسقا دا سالالارداعى ٶسٸم ەسەبٸنەن 5,9%-عا ٶستٸ.
«مۇنداي ٶسٸم سوڭعى بەس جىلدا بٸرٸنشٸ رەت بولىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن جٶن. 2024 جىلى شامامەن 1,3 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايتىن 180 جوبا ٸسكە قوسىلىپ, 14,4 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلدى. جىل قورىتىندىسى بويىنشا قۇرىلىستا وڭ نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ. سوڭعى ون جىلدا تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنىڭ رەكوردتىق كٶلەمٸ بايقالدى. جوسپار بويىنشا 18 ملن شارشى مەتر بولعانىمەن, 18,9 ملن ش.م. مەتر جاڭا تۇرعىن ٷي سالىندى, بۇل 172 مىڭنان استام ٷيدٸ قۇرايدى (ناقتى تۇرعىن ٷي كٶلەمٸنٸڭ يندەكسٸ – 106,4%)», – دەدٸ مينيستر.
ۆيتسە-مينيستر ولجاس ساپاربەكوۆ ٶنەركەسٸپ بويىنشا 2024 جىلدىڭ قورىتىندىلارى مەن 2025 جىلعا ارنالعان جوسپارلار تۋرالى ەسەبٸندە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ ٶتكەن جىلى 5,9%-عا ٶسٸپ, 24,5 ترلن تەڭگەنٸ قۇراعانىن ايتتى.
مەتاللۋرگييا ٶنەركەسٸبٸ (+6,9%), ماشينا جاساۋ (+9,7%), حيمييا (+7,7%) - ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلٸپ, قاعاز (+10,1%) جەنە جيھاز (+12,6%) ٶندٸرٸسٸ ٶسٸپتٸ.
ۆيتسە-مينيستردٸڭ سٶزٸنە سەنسەك تٷستٸ مەتاللۋرگييا ٶندٸرٸسٸ جاقسى نەتيجە كٶرسەتٸپ جاتقان كٶرٸنەدٸ. جالپى مەتاللۋرگييا بويىنشا جىلدىق جوسپار – 102,5%, ونىڭ ٸشٸندە تٷستٸ مەتاللۋرگييا بويىنشا – 103%.
«2025 جىلعا ارنالعان تٷستٸ مەتالداردى ٶڭدەۋ بويىنشا جوسپار: مىس 19,2 مىڭ توننا, اليۋمينيي 82,9 مىڭ توننا, قورعاسىن 41,8 مىڭ توننا», -دەيدٸ ول.
قارا مەتاللۋرگيياعا قانداي جوسپار?
«Qarmet» جاڭعىرتۋ ەسەبٸنەن شويىن ٶندٸرٸسٸن 0,2 %-عا (3,3 ملن تونناعا دەيٸن) جەنە پروكات ٶندٸرٸسٸن 3,4 %-عا (3 ملن تونناعا دەيٸن) ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار 2 جاڭا زاۋىت ەسەبٸنەن «Qaragandy Power Silicon» جەنە «Ekibastuz FerroAlloys» فەرروسپلاۆتار ٶندٸرٸسٸن 4,8 %-عا (2,4 ملن تونناعا دەيٸن) جەتكٸزۋ كٷتٸلۋدە.
«وسى جىلعا نەگٸزگٸ مٸندەتتەر: بولات كەسٸپورىندارىن شيكٸزاتپەن ٷزدٸكسٸز قامتاماسىز ەتەتٸن مەتالل سىنىقتارىن شىعارۋعا تىيىم سالۋدى ۇزارتۋ. بۇل وتاندىق مەتاللۋرگييالىق كەسٸپورىنداردىڭ تۇراقتى جۇمىسىنا سەبەبٸن تيگٸزەدٸ جەنە جوعارى قايتا ٶڭدەۋ ٶنٸمدەرٸن شىعارۋعا ىنتالاندىرادى. جالپى بۇل شارالار ٶندٸرٸستٸك ەلەۋەتتٸ نىعايتۋعا جەنە قارا مەتاللۋرگييانىڭ تۇراقتى دامۋىنا ىقپال ەتەدٸ», -دەپ وتىر ۆيتسە-مينيستر.
ولجاس ساپاربەكوۆ اۆتوموبيل جاساۋ سالاسىن دامىتۋ, ماشينا جاساۋدى دامىتۋ, حيمييا ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋ تۋرالى بٸرقاتار وڭ ٶزگەرٸستەر بار ەكەنٸن ايتا كەلە 2024 جىلعى ينۆەستيتسييالىق جوبالارعا دا توقتالا كەتتٸ.ونىڭ سٶزٸنشە ٶتكەن جىلى شامامەن 1,3 ترلن تەڭگە سوماسىنا 180 جوبا ٸسكە قوسىلدى, 14,4 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى.2025 جىلى شامامەن 1,5 ترلن تەڭگە سوماسىنا 190 جوبانى ٸسكە قوسۋ جوسپارلاپ وتىرمىز, 20 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 17 ٸرٸ جوبانىڭ پۋلى قالىپتاستىرىلدى. جالپى پۋلدان مينيسترلٸك ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ شامامەن 6 ترلن تەنگە بولاتىن 9 جوباعا مونيتورينگ جٷرگٸزۋدە. بۇل مەتاللۋرگييا, ماشينا جاساۋ جەنە حيمييا ٶنەركەسٸبٸ سالالارىنداعى جوبالار. وسى جىلى ەكٸ جوبانى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا Kia اۆتوموبيل زاۋىتى جەنە الماتىدا Changan, HAVAL جەنە CHERY اۆتوموبيلدەرٸن شىعاراتىن زاۋىت», -دەپ ايتتى ول.
باسپانامەن باس اۋىرتپاس ٷشٸن...
«تۇرعىن ٷي سەكتورىندا مەملەكەتتٸك تۇرعىن ٷيدٸ قولداۋ شارالارى حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارىنا جالعا بەرٸلەتٸن تۇرعىن ٷي جەنە كەزەكتە تۇرعاندارعا نەسيەلٸك تۇرعىن ٷي بەرۋ تٷرٸندە قولدانىلادى. 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىن ىنتالاندىرۋعا بارلىعى 893,5 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ۆيتسە-مينيستر ق. قاجكەنوۆ
سونداي-اق ول مينيسترلٸك قۇرىلىس سالۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتاردى ازايتۋعا جەنە جاعدايدى جاقسارتۋعا, ٷلەستٸك قاتىسۋدىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا جەنە قۇرىلىس نارىعىندا تەڭ جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان شارالار ەزٸرلەنگەنٸن ايتتى. بۇل تەسٸلدەر مەجٸلٸستە قارالىپ جاتقان تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا ٷلەستٸك قاتىسۋدى جاقسارتۋ تۋرالى زاڭ جوباسىندا قاراستىرىلعان .
«ناۋرىز» يپوتەكالىق باعدارلاماسى اياسىندا 2025 جىلى 290 ملرد تەڭگەگە 11 مىڭ قارىز بەرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل باعدارلاما بويىنشا باستاپقى جارنا 20%-دان 10%-عا دەيٸن تٶمەندەيدٸ.
پرەزيدەنت باستاماسىمەن قولعا الىنعان «جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى» اياسىندا تەحنيكالىق مامانداردى قولداۋ شارالارىن جٷزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «ناۋرىز جۇمىسكەر» جاڭا تۇرعىن ٷي باعدارلاماسىن ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. باستاپقى جارنا 10% قۇراپ, بۇل باعدارلاما بويىنشا 72 ميلليارد تەڭگە سوماسىنا 2,4 مىڭ نەسيەسٸ بەرٸلەدٸ.
ٶتكەن جىلى 23 قاتتى پايدالى قازبا كەن ورنى العاش رەت مەملەكەتكە تٸركەلگەن
بارلاۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا التىن قورىنىڭ ۇلعايۋى 20 توننانى, مىس – 48 مىڭ توننانى, حروم – 464 مىڭ توننانى, قورعاسىن مەن مىرىش – 290 مىڭ تونناعا جۋىقتى قۇرادى.
«مينيسترلٸك جەر قويناۋىن مەملەكەتتٸك گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدە. جەر قويناۋىن مەملەكەتتٸك گەولوگييالىق زەرتتەۋدٸڭ ٶڭٸرلٸك جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە قاتتى پايدالى قازبالار بويىنشا پەرسپەكتيۆالى 38 ۋچاسكە انىقتالدى. ولاردىڭ اراسىندا سيرەك كەزدەسەتٸن مەتالدار, بەريلليي, قوڭىر كٶمٸر, التىن, تسيركونيي, نيوبيي جەنە ۆولفرام بار», – دەدٸ ۆيتسە-مينيستر يران شارحان.
ۆيتسە-مينيستر قازاقستانعا جاڭا كومپانييالار مەن ەلەمدٸك الپاۋىتتاردىڭ كەلگەنٸن ايتتى, سونىڭ ٸشٸندە: Fortescue, Barrick, BHP, First Quantum Minerals جەنە ت.ب. مەملەكەتتە جۇمىس ٸستەپ جاتقان Rio Tinto مەن وتاندىق كومپانييالار ٸزدەۋ الاڭدارىن كەڭەيتتٸ. تەك ون شەتەلدٸك كومپانييا گەولوگييالىق بارلاۋعا 41 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسييا سالۋدى جوسپارلايدى, بۇل 25 مىڭ كم² استام اۋماقتاردى بارلاۋدى قامتاماسىز ەتەدٸ.
1:200 000 ماسشتابتاعى جەر قويناۋىن مەملەكەتتٸك گەولوگييالىق زەرتتەۋ اياسىندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستار 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن قازاقستان اۋماعىن 2,2 ملن ش. كم. دەيٸن گەولوگييالىق-گەوفيزيكالىق بارلاۋمەن قامتۋعا قول جەتكٸزۋگە باعىتتالعان. 2024 جىلدىڭ سوڭىندا بۇل كٶرسەتكٸش 2014,4 مىڭ ش. كم. دەيٸن ٶستٸ. مينيسترلٸك 2025 جىلى ونى 2 038,2 مىڭ ش.كم. جەتكٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. 3 جىلعا قارجىلاندىرۋعا ارنالعان بۇل جۇمىستاردىڭ جالپى سوماسى 20 ملرد تەڭگەدەن اسادى.
ٶندٸرٸستٸ تسيفرلاندىرۋ
2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا ٸسكە قوسىلعان جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ بٸرىڭعاي پلاتفورماسى. بارلاۋعا نەمەسە ٶندٸرۋگە ٶتٸنٸم بەرۋدەن باستاپ ونىڭ اۋكتسيونىنا جەنە ليتسەنزييانى بەرۋگە دەيٸن تسيفرلىق فورماتتا ٷزدٸكسٸز پروتسەستٸ جٷزەگە اسىرىلعان ەكەن. جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ بٸرىڭعاي پلاتفورماسى ارقىلى گەولوگييا جەنە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى 22 مەملەكەتتٸك قىزمەت ەلەكتروندى تٷردە قولجەتٸمدٸ دەپ وتىر ۆيتسە-مينيستر ج. دٷبٸروۆا.
بۇدان بٶلەك جەر قويناۋىن پايدالانۋ ٷشٸن الىنعان بارلىق اۋماقتاردى قامتيتىن, سونداي-اق اۋكتسيونعا شىعارىلاتىن ۋچاسكەلەردٸ ورنالاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ينتەراكتيۆتٸ كارت ٸسكە قوسىلعان. ودان بٶلەك, جاساندى ينتەللەكت ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ, بٸرىڭعاي تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق پلاتفورماسىن قۇرۋ جۇمىستارى دا جاسالىپ جاتقان كٶرٸنەدٸ.
