Ramazan – on eki aidyń sultany, berekeli de keshirimi mol ai. Bizdiń halqymyz ejelden ramazandy erekshe qasterlep, «On eki aidyń sultany» dep ataǵan. Berekesi mol aida jaramazan jyryn aityp, orazanyń kelgenin qýanyshpen jetkizip, nasihattaǵan. Al aýyzashar dastarqany rýhani suhbattyń, bata men izgi tilektiń qainary bolǵan. Aýyz bekitken adamdy airyqsha qadirlep, oǵan aýyzashar berý – baǵzydan kele jatqan salt-dástúrimiz ben ádet-ǵurpymyz.
Tańǵy sáresi ár shańyraq úshin qýanyshty sát bolsa, keshki aýyzashar aǵaiyn men týysty, bir qaýym eldi imandylyqqa uiytqan, merekesi men berekesi úilesken basqosý bolatyn. Allaǵa shúkir, bul igi dástúr ǵasyrdan-ǵasyrǵa jalǵasyp, jańǵyryp keledi.
Kúndelikti tirshilik qamymen júretin pendeniń júregine bul aida iman nury quiylady. Óitkeni oraza adamdy taqýalyqqa tárbieleidi. Sabyrlyq, qaiyrymdylyq, meiirimdilik, baýyrmaldyq sekildi adamdyq asyl qasietter artyp, iman kúsheiedi.
Saýaptar eselenip jazylatyn aida jasalǵan qaiyrly istiń qaitarymy adam balasy úshin qupiia-syr. Tipti aýyz bekitýshige beriletin syi men saýap, qurmet pen marapat paiǵambarlar men perishtelerge de belgisiz.
Qudsi hadiste Alla Taǵala:
Sharapaty men shapaǵaty mol aida kúnáli isterden bas tartyp, saýap jinaýǵa, ishki dúniemizdi tazartýǵa, Jaratýshynyń razylyǵyna bólenýge múmkindik mol.
Ramazannyń qadirin jaqsy túsingen sahabalar orazaǵa alty ai qalǵan sátten bastap:
Pendeniń osy aida ustaǵan orazasy, qosymsha qulshylyqtary, ózgelerge jasaǵan qaiyrymdylyǵy, barlyq saýapty amaldary eselenip jazylady.
Oraza – kúndiz tek iship-jeýden ózin shekteý degen sóz emes. Oraza – rýhtyń azyǵy, tánniń shipasy. Ramazan jan men tándi rýhani tazartatyn, musylman úshin úlken sabyr mektebi. Aýzy berik jandar ádep bilmes pendelerdiń ózine jasaǵan keibir oǵash is-áreketterin kórip, turpaiy sózderin estise de: «Men orazamyn» degen bir aýyz sózben nápsisine toqtaý salyp, sabyr saqtaidy. Al sabyr iesine beriletin syi – jannat.
Densaýlyǵyna bailanysty nemese kárilik jetip oraza ustaýǵa shamasy jetpegen adamdar aýyz bekitken kisilerge aýyzashar berse, ol da – úlken saýap.
Paiǵambarymyz Muhammed (Allanyń oǵan salaýaty men sálemi bolsyn):
Orazany rýhani turǵydan sezingen jan Allanyń teńdessiz syiynan shet qalǵysy kelmeitini haq.
Ramazan – jaqsylyq aiy. Orazada árbir jaqsy amaldyń saýaby eselenip jazylady. Hadis-sharifte aitylǵandai, «adam balasynyń barlyq igi isteriniń saýaby artady. Árbir jaqsylyqqa on eseden jeti júz esege deiin saýap jazylady».
Ramazan – Quran aiy. Quran – adamzatty nadandyqtan, zulymdyqtan týra jolǵa, ilim men órkeniet jolyna bastaityn Haq kitap. Qasietti kitabymyz ómirdiń barlyq salasyn qamtyǵan, adamnyń adamǵa tán ómir súrýin úiretetin Allanyń kemshiliksiz kemel sózi. Quran – eshqashan ǵasyr sońynda qalmaityn, kerisinshe, ǵasyrdy, zamandy óz sońyna jeteleitin Jaratýshydan tiriler úshin túsken uly sóz. Onyń kórkemdiginde shek joq. Búgingi kúnge deiin, osy saǵatqa deiin ulyq kitaptardyń ishinde ózgeriske ushyramaǵan tek Quran ǵana.
Quran oqylǵan, oǵan amal etilgen úide, jerde, elde tynyshtyq ornaidy, Allanyń bereketi bolady. Budan túietin oi – Quransyz ómirdiń máni de, sáni de joq. Paiǵambarymyzdyń (Allanyń oǵan salaýaty men sálemi bolsyn) hadisinde:
Rýhani bailyqtan alshaqtai bastaǵan adamnyń júregi mazasyz kúi keshetini belgili. Tipti úmitsizdikke urynady. Budan qutylýdyń joly qaisy? Árine, taǵy qaitalap aitamyz, ol – Quran. Quran Kárim ózine umtylǵan jandar úshin – úmit kózi. «Quran oqý – kóńildiń shipasy» dep Paiǵambarymyz (Allanyń oǵan salaýaty men sálemi bolsyn) tekke aitpaǵan. Iá, dári-dármekpen emdelmeitin dert Quranmen emdeledi. «Kim Qurannan shipa tappasa, oǵan basqa em joq» dep aitqan Alla Elshisiniń (Allanyń oǵan salaýaty men sálemi bolsyn) sózi túsingenge kóp oi tastaidy.
Hadiste:
Orazań qabyl bolsyn, ustaǵan jan!