Sýret: Qaz365.kz
Áielin uryp óltirdi dep aiyptalyp jatqan Qýandyq Bishimbaevtyń ata-anasy Ýalihan Bishimbaev pen Almira Nurlybekova reseilik koých Natalia Greiske suhbat berdi. Qazirge deiin suhbatty 182 myńnan astam qaraǵan. Suhbatta ata-anasy ulynyń turmystyq zorlyq-zombylyqtyń ne ekenin bilmei óskenin aitady.
Jýrnalist Baian Hasanova suhbatqa qatysty óz pikirin bildirip, Bishimbaevtyń ata-anasy qai jerde qateleskenin jetkizipti.
Sózbe-sóz:
Suhbattan túsingenim, birinshiden, bul adamdar ózin qazaqstandyq orystildi “elita” sanaidy. Ózderi siiaqty bizdiń qoǵam áli de reseilikterden yǵady, olardyń ekspertterin qudaidai kóredi, bizde olardyń bedeli bar dep oilaidy. Olar bizde qoǵamdyq sananyń óskenin, álemmen birge qazaqstandyqtar da reseidiń áreketterin (soǵys, annektsiia, shovinizm) aiyptaitynyn, ulttyq problemalardy orystardy aralastyrmai sheshýge kóshkenin, reseidi kerek qylmaitynyn túsinbeidi, bilmeidi nemese moiyndaǵysy kelmeidi.
Ekinshiden, marqum Saltanatty túrli-túrli tásildermen aiyptaý arqyly, ókinishke qarai, áli de kóp er adamda (áielderde de) bar “ashkóz, ishetin, shegetin, túske deiin uiyqtaityn áiel - ońbaǵan áiel, ólse obaly joq”, “ózi soǵan jetkizdi”, “buzylǵan áieldi óltirip tastaý kerek” degen kertartpa pikirge basymdyq bere otyryp, bishimbaevty jaqtaýshylardy kóbeitip jatyrmyz dep oilaidy. Árine, bul manipýliatsiiaǵa erip jatqandar bar ekenin, taǵy bir ókinishtisi, qazaqtildi ortadaǵy belgili adamdardyń aýzynan da, pikirler alańynan da estip-oqyp baiqar júrmiz. Taǵy bir oiym, Bishimbaev sotyna qyzyqpaǵandardan saqtaný kerek eken. Óitkeni olar ózi senip kelgen túsinikter tas-talqan bolady, súiener tiregim, qarmanar talym qalmaidy dep qorqady. Ózgerýden qashady. Bishimbaevtyń kisi óltirgenin aqtamaimyn dep alyp, ishtei Saltanatty aiyptaidy olar. Quqyqtyq sanaǵa múlde umtylmaidy dep topshyladym.
Úshinshiden, suhbatta paiǵambar jasyna kelip qalǵan eki adamnyń “aqsha, materialdyq dúnieden” ózge jóni túzý sózdiń shyqpaýynyń ózi olardyń qazaq qoǵamynda qundylyqtar aýysyp jatqanynan, halyq olar oilaǵannan áldeqaida saýatty ekeninen beihabarlyǵyn bildiredi. Bul adamdar qazaq qoǵamymen buǵan deiin múlde sanaspaǵan, onyń nemen tynystap, qalai ómir súrip jatqanyn bilmegen, shyny kerek, kózine de ilmegen. Ózin Jerdegi jarty qudai sanaǵan. Problemany sheshýdiń tetigi - aqsha dep bilgen.
Toqeteri, olar Áiel men Halyqtyń taǵdyryna birdei qaraǵan. Ekeýiniń de quqyn taptai salýǵa bolady dep sanaǵan.
Bul oqiǵada Saltanat marqum Jerge úlken missiiamen kelgen degen oi túidim. Ol tek qana zorlyq kórip júrgen myńdaǵan áieldiń qaqyn alyp bergen joq. Sondai-aq qoǵamnyń kóp nársege kózin ashty. Qundylyǵy ózgergen, teńdikke umtylǵan (áiel men er adamnyń ǵana emes, áleýmettik teńdik te bar), ádiletke jany qumar adamdardyń basyn biriktirdi. Qanshama adamnyń patriarhal sanasynyń ózgerýine yqpal etti, etip jatyr. Bul buryn bastalǵan protsess edi. Saltanat ony jedeldetti.
Qazir bizdiń qoǵamda empatiiasy joǵary, zorlyqqa tózbeitin, óresi biik, genderlik teńdik túsinigi qalyptasqan jastar ósip keledi.
Biz Qazaqstannyń talai tabiǵi bailyǵyn urylar qoldy qylyp jatqanda únsiz ǵana kelisken, qaqymyzdy suraýǵa dátimiz jetpegen býynbyz ǵoi. Eń bolmaǵanda balalarymyzǵa zorlyqsyz, ádiletti, adam quqyǵy saqtalatyn qoǵam qaldyraiyq.
