Túlkibas aýdanynyń Jabaǵyly aýylynda bizben kórshiles jap-jas, erli-zaiypty Rýslan men Aiman turyp jatty. Bul jaqqa olar Qazyǵurt aýdanynan kóship kelgen-tin. Rýslannyń ákesi sol kezde 80-ge kelip qalǵan qariia edi, anda-sanda qonaqqa kelip turatyn. Óte shiraq kisi bolatyn. Óz aýylynda molda eken. Birde men ol kisiden: «Jalǵyz balańyz Rýslandy nege qolyńyzda ustamai basqa jaqqa jibergensiz?» – dep suradym. Qariia qinalyńqyrap turyp: «Qaiteiin, aqyl-esi kirgenshe shette júrsin degen nietpen ózim ruqsat berdim. Sebebi ishkilikke birtaban jaqyn. Ózi gitarada tamasha oinaidy. Biraq júrgen jeri shý-shurqan, tóbeles», – degen edi.
Rýslan qus fabrikasynda elektrshi bolyp jumys istedi. Bir kúni azdap ashy sýdan tartyp alǵan ol jumysshylar avtobýsyna minbei, tótesinen tartqan. Kóktem kezi ǵoi, kún kúrkirep, jaýyn jaýyp turǵan. Sóitip, elektr baǵanynyń janynan óte bergende Rýslanǵa jai túsedi. Qudai ońdaǵanda, ony sol mańda mal baǵyp júrgen malshy kórip qalyp, jumys ornyna habar beredi. Ondaǵylar dereý kólik taýyp, aýdandyq aýrýhanaǵa jetkizedi. Qabyldaý bóliminde ári-beri qaraǵan dárigerler eshqandai tirshilik belgisi bilinbegen soń, ony óldige sanap máiithanaǵa jóneltedi. Rýslannyń aýylyna habar jiberiledi. Ertesine Gaz-53 kóligimen bir-eki aǵaiyny ólikti alyp ketýge keledi. O toba, sot sarapshysy men aǵaiyny máiithanaǵa kirse, basyn salbyratyp, óz-ózine kele almai otyrǵan Rýslandy kórip shoshyp ketedi. Dárigerler ony endi shuǵyl jansaqtaý bólimine jóneltedi. Aýrýhanada bir aptadai emdelgen soń Rýslandy úiine qaitarady. Araǵa bir juma ýaqyt salyp, men de onyń kóńilin suraýǵa bardym. Kelsem, baiaǵy Rýslanym joq, óńi qup-qý, áńgimesi de basqasha. «Inim, qalyń qalai, aman-esenbisiń? Saýyqtyń ba?» – degenimde, «Aman-saýmyn, sol kúni jumysqa tótesinen bara salaiyn dep shyqqanymdy bilemin. Basqasy esimde joq», – dedi. Odan ári: «Bir adamdardyń ortasyna túsippin. Istegen isterimniń bárin bireýi tizbektep aityp shyqty. Men bolsam «ras-ras» dep basymdy izei berdim. Basynda bórki, aiaǵynda etik, shapan kigen bireýi qasyma kelip: «Bul jaqsy, imandy qariianyń uly, úiine qaitaraiyq. Atasynyń jolyna túsip, el-jurtqa shapaǵaty kóptep tietin bolady», – dedi-daǵy, janyndaǵylarǵa qolyn sermegeni sol eken, bári de bir sátte kózden ǵaiyp boldy. Meni máiithanadan qalai alyp shyqqandaryn da bilmeimin. Dárigerler de eshteńe aitpady. Tek keterde «jaqsy boldyń, naizaǵai oty janyńa túsip, esińnen tanyp qalypsyń, endi abai bol» dep shyǵaryp saldy. Úige kelgen soń ózimniń tanymastai ózgergenimdi túsindim. Eshqashan ishkilik ishpegen adamdaimyn. Qasietti Qurannyń keibir súreleri aýzyma ózinen-ózi quiyldy. Jaqyndarymnyń ómiri kóz aldyma tizbektele berdi. Birinen-biri estip, naýqastar kele bastady. Birde Jambyl (ol kezde osylai atalatyn) qalasynan 50-den asqan bir áskeri adamdy alyp keldi. Aiaǵyn basa almai úsh jyl jatypty. Jumys babymen kieli jerden okop qazdyrypty. Onysyn ózi aitqan joq. Men bilip turdym. Sodan bir apta emdelgen soń óz aiaǵymen júrip, eline qaitty. Aǵa, myna esiktiń aldynda turǵan sý jańa «Jigýlidi» alǵysyn aityp, tastap ketti. Meni bilesiz ǵoi, kólik júrgize almaimyn. Týysqan inime kelip alyp ketsin dep sálem aittym», – dedi.
Men keterimde odan bolashaǵym týraly suradym. Ol: «Ái, jaqsy kóretin kókem-ai, sizde bári jaqsy bolady. Biraq kelesi kóktemde abai bolyńyz, bir qaýip bar», – dedi. Ony esimnen shyǵaryp alyppyn. Birde jumystan soń úige qaitýǵa avtobýs kútip tur edim. Joldyń arǵy betinen Narǵozy degen dosym qol bulǵap shaqyrdy. Onyń Gaz-24 degen kóligi bar edi. Dosyma jeteiin dep aryqtan attai bergenimde, aiaǵym taiyp qulap tústim. Oń aiaǵym sál aýyrǵandai boldy. Eleń qylǵan joqpyn, úige jetip alaiyn degen oimen júre berdim. Túnniń bir ýaǵynda aiaǵym qaqsap, maza bermedi. Sodan synyqshy apaidy aldyrdym. Ol kisi ári-beri qarap, bir shybyǵymnyń shyqqanyn aityp, qatty qaǵazben aiaǵymdy orap tastady. Ertesine rentgenge tússem, shynynda da, solai eken. Sodan 49 kún degende jazyldym. Bul kezde Rýslandy Atyraýdan bir tanysy kelip kóshirip áketken edi. Sodan beri odan habarsyzbyn. Múmkin, MBM-nan oqyp qalar degen nietpen qolyma qalam aldym. Qaida júrseń de aman bol, jaqsy inim!
Baiǵozy ÁBILDAEV
T.Rysqulov aýyly, Túlkibas aýdany
Ońtústik Qazaqstan oblysy
"Jas Alash" gazeti
