Nurbolat Joldasbek: "Aidy kórsem túsedi eske Táńir"

Nurbolat Joldasbek: "Aidy kórsem túsedi eske Táńir"

"Bu Tarazda qai aqyn bar?" degen suraqqa shirek ǵasyr buryn ómir súrgen jurt óz zamandastaryn Tomanovty aityp tańdandyryp, Maraltaidy aityp selt etkizer me ed?! Odan keiingiler dýhanalarda Erlan Júnisti oqyp sarǵysh tartqan saptyaiaqtaryn qaǵystyrar ma ed?! Kózge jyly ushyrardai sol kórinisterdi elestetip kórdińiz be? Keshe bolmys-bitiminiń ózi óleńge suranyp turǵan belgisiz bir jigittiń Táńirmen tildesken shaǵyndaǵy jan tebirenisi men júrek bulqynysy bizdiń kózimizge de dál solai jyly ushyrady.

"Kúz jaratyp, ǵajabyn kórsetkisi kelgen", kúlli álemge óleń kózimen qarap, Qudaidyń keshirimdi ekenine sońǵy jaýyngerindei sengen jas aqynnyń ózine tán úni baryn anyq baiqaimyz. Poeziiaǵa kórkemóner sekildi aina dep qarasaq, keide onyń da saǵat sekildi «ýaqyttan alǵa ozyp» ketetini baryn joqqa shyǵara almaimyz. Mine, sol sebepti biz aqyn jyrlaryndaǵy jańashyl kózqarastar men tyń iirimderge qarap, ony qazaqy qara óleńniń aýylynan alys júrgen "túsiniksiz aqyn" nemese "ózge ǵalamsharlyq bádáýi" dep kesip aitý quqyǵynan túpkilikti aiyrylamyz. Mundaida tek "eń qarapaiym dúnieniń eń tereńi bolady" degen pálsapadaǵy sózderdiń retin ózgertip oqyǵan abzal sekildi.

Kafkanyń shákirtindei aiyp taqqysh bolsaq, Nurbolatty "qiialyn jelik bilegen qalyp buzǵysh" dei salar ek. Al, rasymen solai bolsa she?..

Aibol Islamǵali

Drama 

Men de kórkem edim ǵoi, sen de kórkem, 
Táńir! 
Minez sekildi jelden erke. 
Júregimniń astynda ólip ketken, 
Qar túsedi jylaýyq ólkege erteń. 

Kúz. 
Muńyńdai tittei kún jalaýdy ópken, 
Syqylyqtap baq kúlse,jón – aý,jek kór! 
Aspan – seniń kózińdei,súńgip ketseń, 
Orala almai qalasyń. 
...aǵam ketken. 

Meni kórip ińir tur betin ustap, 
Seni kórip ińir tur betin ustap. 
Jardy aimalar tolqyndai mańdaidy urdym, 
Óleń jazbai ketkenim ókinishti – aq. 

Keshir,dosym! 
Ómir degen óleńniń kóshirmesi. 
Óleń jazyp nesine máz bolady – ei, 
Balaǵynan kelmeitin Esilge osy. 

Sen de kórkem ediń ǵoi,men de kórkem, 
Minez! 
Táńir sekildi jelden erke. 
Esinese eski esik qoily aýylda, 
Qar túskeni jylaýyq ólkege erte. 

 Absýrd 

Ymyrt. Men bilsem qudai keshirimdi, 
(mysqyl) 
Ishten ilip erinshek esigińdi, 
Jyla, kúnim... jańbyrdy sók, taǵdyrdy... 
Ishtei ǵana qaitalap esimimdi. 

Estimesin jel júdeý, qarasha, baq, 
Kókjiekten kún súńgir qalasa ana. 
Shylym tartyp otyrǵan ońasha qap, 
...jyndanatyn sekildi qara saǵat. 

Jyr apiyn, din de... bir Alladan, 
Kúnásizbin, kúnáli gúl almaǵan 
Qyz! 
Óleń múmkin ómirdiń kóńildesi 
Súikimdi ras,barlyǵy qumar oǵan. 

Qurmetti, óleńshiler! 
Túńildim dep, ómirden, búginińnen, 
Óleń izdep qaitesiń kún, ińirden. 
Etegine jarmaspai sheshemizdiń, 
Abzaly...sol. 


 Kúi 

Janymdy jyrǵa jasyrǵan duǵa, 
Basymnan aspai júrmisiń? 
Meiirdi jutqan ǵasyrǵa myna, 
Dostyqtyń ozyq úlgisin 
Kórsetsem dep em! Jasyqpyn nege? 
Ashyqty nege el osy? 
Alataý saǵan ǵashyqpyn tegi, 
Bezbúirektiktiń Tóresi.

Aǵam dep júrsem kóktemdi tiri, 
Qaryndas eken kádimgi. 
Eske alǵym joq-ty ótkenniń birin, 
Soqqylai bergen jaǵymdy. 
Muratqa asyl jetti me halyq? 
Jetse de ylǵi kóńilsiz... 
Tentirep júrip tepkige qalyp, 
Kók tirep tursam men únsiz. 

Kókirek bulttyń kóńilsiz ánin, 
Jattaǵym keldi jasyryn. 
Órtenip ketip, qolym sozamyn 
Qaidasyń meniń ǵasyrym?! 
Taskereń túnmen bastar em ómir, 
Qulandy oilaimyn, ony da... 
Eshqashan endi qashpan O, Kerim, 
Erip júre ber sońyma. 

Qul 
(I. Brodskii «Gladiatory») 

 Qoshtasalyq 
Qabirde jolyqqansha. 
(Jaza basyp...) 
Taiady bizdiń ýaqyt. 
Qalmai ma ańyz? 
Biz jeńildik. 
Ólemiz maidanda biz. 
(Ǵajaby osy!) 
Qaraimyz, 
Kóz tartar munar-bultqa ár, 
sezinip bárin ishtei. 
Shashymyz siremeidi, áielderge 
Ám sharapqa qumarlyqtan. 
...Kolizei kógi tústes, 
Atajurt aspanymen. 
Ketken em basqa bir el 
Kóginde shyndyq bardai, 
Bailyǵyna qyzyǵyp rimdikterdiń. 
Bári durys. 
Renish pe? 
Mańdaiǵa jazǵany osy. 
Tur alysta, 
Myń ǵasyr bizderdi sózge qosar. 
Taiady bizdiń ýaqyt. 
Qalmai ma ańyz? 
Kózderi janǵan jurtqa, 
júregi bar, 
kórsetelik. 
Ólemiz maidanda biz, 
Bir ǵalamat qoiylym kútedi olar. 


O.Súleimenovke 

Esine alyp, Pýshkindi, Oljasty udai, 
Únsiz ketip barady shýly kóshe. 
Senbegeisiń, aǵańdy muńly dese el! 
Pilge etene jaqyn ult. O, tas qudai!? 
Nur taraidy degenge aldanam ǵoi 
Júregim…sen baryp kúndi úrleseń. 

Qolǵa tússe arlan ne, qanshyǵyń ne? 
Janaryńda muń qalar sam sińirgen. 
«Aqyn kórkem bolsa igi, Táńirisindei» 
Oi aýyry – siialy qaýyrsyndai, 
Joq aýyry – ómir súrgen! 
E, ádilet, úmitim úzer bir kún, 
E, kasiret, eńligiń tizem jyrtyp. 

…Terbetilip, teńselip ómir sumdyq, 
Únsiz ketip barady shýly kóshe, 
Senbegeisiz, inińiz muńly dese el. 
Kók bórige jaqyn jurt. Táńirshildik… 
Nur taraidy degeni ras, shyǵar, 
Júregim… men baryp kúndi úrlesem!? 


Sadness is a god... 

 Sizdi sheksiz súiemin, 
Tamshy – ómir, tamshy – ǵalam! 
Sońǵy sózim, buiyrsa, jan shyǵarda. 
«Alladan basqa joq, Táńir, 
Muhammed onyń elshisi» 
...Sen meni súiesiń ǵoi qalshy, qurbym, 
Ysqyryǵyn tyńdaiyq ánshi qyrdyń. 
Myna mańda ádildik bolsa egerde, 
Estimes pe em san sybyrdy. 
(Táńir,táńir. Táńirdi tildeidi olar, 
Bilmeidi olar...) 

Tyńdashy, Óleń! 
Ólimdi kórgem! 
Turdym men hám kózine tik qaradym, 
Dirilindei daýystyń hutbadaǵy. 
Tamyp tústi taǵdyrdyń mańdaiynan, 
Tamshy – ǵasyr. 
Men izdegen jumaq kún bar shyǵarsyń. 

Biraq... 
Saǵyndym men, taýsyldy taǵatymda, 
Kinálaimyn bilmeimin aǵa kimdi. 
Suramaidy endi eshkim saǵatymdy, 
Biz bir kezde buty edik bir oshaqtyń, 
Qyrqyp ketti qos birdei qanatymdy, 
Aitpasańda jaýady – jaýatyn kún. 

Sizderdi sheksiz súiem, taǵy qustar, 
Jetkinshektei jylaýǵa jany qushtar. 
Jaýap qaityp qalardai, hat jazamyn, 
Jańbyrmenen beiýaqta jaýyp, ushqan. 
Biraq... táńirdi tildeidi olar, 
Bilmeidi olar... 

II 

Bári ornynda... 
Kóktem de, kúz, jaýynda, jurtyn izgi 
Nurǵa oraǵan kún de anaý, jyr,tún, biz, muń. 
Qolym siltep keter em ómirgede 
Izdeitinim bolmasa kúlkińizdi. 

Júris te osy,aitaiyn sizge nemdi? 
Maqtap júrmin úmitim úzgen eldi. 
Sizdi oilasam áiteýir kúiedi ishim, 
Ras! Baqytty bolarmyz bizder endi. 

...Jańylysyp kóktem júr esimimnen, 
Sultany ólgen begimdei esiginde. 
Qarǵys alyp kórgem joq sulýlardan, 
Kelesine ketkender keshirińder. 

Bir qurǵamai qoidy ǵoi kózi muńnyń, 
Tolǵantady qai ánniń sózi kimdi. 
Keshirińiz, siz meniń qaiǵyly ánniń 
Qaiyrmasy sekildi sezimimdi. 

Sizdi oilasam áiteýir kúiedi ishim, 
Siz de mendei kóktemdi súiemisiz? 
Men aitatyn ázilge kúlemisiz? 
Siz... siz maǵan kereksiz bilemisiz? 
(Bilemisiz, Táńirdiń muńsyzdyǵyn?) 

III 

(Dinshil deýshi ek, (nege eken?) bul úidi biz, 
...Men oqyǵan óleńge uiidy kúz) 
Erinińizge jaǵylǵan balmuzdaqty, 
Barmaǵymmen súrtkende jymidyńyz. 

Jymidyńyz, kóterip qasyńyzdy, 
Otyrǵyzyp alǵandai iyǵyna 
Meiirimdi əke, tózimdi ǵasyr bizdi. 
Jel tarap shashyńyzdy. 
Bir sózimdi uqpapsyz, tek, əiteýir, 
Únsiz izei beripsiz basyńyzdy. 

Kim túsingen aqynnyń jan aiqaiyn, 
Bilsemde onyń muńymdy molaitaryn. 
Qolǵa túsken buiymdy aspap etip, 
Barymdy sap...ən aitamyn. 

Ustaýshy edi (mastyqta) shynjyr qandai, 
Jyr tilgendei keýdesin muń jyrǵandai. 
Yqylassyz qaraidy kirpiiaz tún 
Bir múiizin iesi syndyrǵandai. 

...bəri ótti, kózim de ótti, sózim de ótti, 
Men jyrlaǵan ǵalamat sezim de ótti. 
Kóp tanystyń birine ainaldyńyz 
Eń tətti nazym ketti. 
Durys shyǵar! 


 ***

Tas súiregen qul syndy bultty tartyp 
barady jel. Ýaqyt, túsime enshi. 
Bir baqytty bárinen kúttim artyq, 
Qansha jandy jylatyp, túsinersiz. 

Qozy qaryn qyr shyǵyp aiǵa alystan 
ulidy jel.Ýaqyt – isine emshi. 
Kelise almai aqyry airylysqan, 
Barsha jandy jubatyp,túsime enshi. 

Alageýim sai baryp tól túnegen 
turady jel.Ýaqyt. Kisige ersi. 
Sol jupardan janardy móldiregen, 
Qalǵanymda unatyp, túsinersiz. 

On úshinshi ai. Qala. Tún. Ańyzaq...siz, 
Joq sekildi bul jurttyń tileginde oi. 
Eshteńe etpes, Táńiri, bári jaqsy, 
Súiemin ǵoi. 

Úi 

Ne keremet bar eken jalbyzda osy? 
jyrlaidy kóp. 
Qyrǵa órmelep barady andyz kóshi, 
Jardan qulap ketkendei kóz aldynda, 
jalǵyz dosy. 

Qariiadai airylǵan kenjesinen, 
Shól keship óń. 
Beldesip em. 
Bas jazarǵa bes tiyn tappaǵandai 
Qaltyraidy taǵdyrym 
Bireý qoiyp qalardai jelkesinen. 

Syltaý etip eskishe emshi ýaqty, 
Anasyn jer surapty. 
Uiytqysyn úiiniń men alǵandai 
Et júrekti kórshi áiel eljiretti. 

Sizder bilmeisizder!!! 
...Maǵryptaǵy duǵadai jan buzbaǵan, 
Qupiiadai jan bilmes, jar qyzǵanar. 
Ishtei sezer kúsh syndy tóbedegi 
Dos sirá jalǵyz ǵana. 
Jalǵyz ǵana! 
Baqsy bolsam ba eken?! 

Hutb 

Qysqa ómirdi qalǵyǵan qorityn kim? 
Qus Táńirdiń altyndap qanatyn kún. 
Jetimderi jetilgen úi sekildi 
Juldyz jaǵyp jatqany qara túnniń. 

Keshir meni kógildir kóktegi ánim, 
Keshir meni beikúná baqtaǵy ómir. 
Esimde áli qaiyńnyń belin qysyp 
Basylǵanym jete almai kókke qolym. 

Shashy aǵarǵan shal aspan...kóshken óńir, 
Qan taraidy qolynan keshte qońyr. 
Qoidy kórsem túsedi eske tobyr, 
Aidy kórsem túsedi eske Táńir. 

«Yyy...ana, Alla ras...quranda... 
súise kimdi, 
Patshada sol,pirińde,bi,sotyńda» 
Juldyz aǵyp jatqany – ai qara túnde 
Jetimderin jerlegen úi sekildi. 

Keshir meni kógildir kóktegi ánim, 
Keshir meni jetpedi kókke qolym. 
Esimde áli ernińde ótken ómir, 
Esimde áli sertińde ketken óńir. 

Qateligim sekildi kóbi meniń, 
Qaiǵydan qan jutyndy kókiregim. 
Ai, buǵan...O, Ai, buǵan sen ne deisiń? 
...sońǵy ret jyr oqiyq ótinemin. 
«alań da alań, alań jurt..» 

Elegiia 

Qandai ǵajap oiyńda, júregińde, 
Ómir súrý! 
Meniń shyńym belgisiz, seniń shynyń. 
Qoshtasalyq dál osy mas kúiimdi 
O, sosyn, aqyndyǵyń bes tiyn dep, 
Sen júrip ket! Oralma!.. sońǵy demim 
alǵansha men kúteiin... 

Sert! Sert! Sertim osy! 
Táńir – qýat. Kúlkili mas adamnyń, 
Joǵyn aityp jylaýy jasanǵannyń. 
Qinalǵanda qaraimyn kókke bir sát, 
Muń tyrmalap jatqan soń bosaǵamdy. 

Januia...biz...anamnyń kórkem áni 
Bári-bári, bárinen jol tabady. 
Búgin kórdim, kórshi ájei ishedi eken, 
Qoi, qaraǵym... qupiiam, 
Mahabbat joq, mán de joq bul ómirge, 
Jalyqpady deimisiń jyr oqýdan. 
Qandai ǵajap, 
Ómir súrý oiyńda, júregińde. 

Janyńdy kim túsinsin, oiyńdy kim? 
Seniń... 
aspanyńda jaýyn búgin, 
kóz jasyńnyń sezemin aýyrlyǵyn. 
Óksigińdi basa almai, sybyrlaisyń, 
Janym, qaiyrly tún... 

Sholpan 
(Qul a-ýýzý birabbil faliaq) 

Men kim edim? Kimmin men? Bilesiń be? 
Álde kimmin aq oram piri ósirgen. 
Rabbysyna aq tańnyń siynamyn, 
Jiger bolmai jatqannan kúresýge. 

Qaýys túni artpaidy muńyn dáýir, 
Qara qyrdyń estimei yńyldaýyn. 
Masaiǵan baqsha ishinde bop – boz tuman 
Jerdi iiskep keledi,dýyldaýy 
Biteidi oidy qulaqtyń shyńyldaýyn. 
Kún sýytsa qazaqta shylymdy aýyl. 
Bop – boz tuman saqaldai bite shyqqan 
Jel kelse ǵoi iekten qyrýǵa ony. 
Itke ǵana buiyrǵan úrý baǵy, 
Úsenovtyń keshegi jyryndaǵy. 
Menen biik appaq ai jaryn izdep 
Óleń jazǵan aqyndai qyrymdaǵy. 

Bilesiń be kimmin men? Kim edim men? 
Eldi qorǵar batyrmyn bilegimmen. 
Sardarlardy jerlegen kúregimnen 
Tamǵan qany qap qoiǵan súiegimde 
Ómir kitap sekildi, oqyp bitseń 
Qyzyqsyz bop qalatyn. 
Súiemin men! 
Gúl óńirdi sezim bar iisinde, 
Bul ómirdi, juptardyń súiisinde. 
Jigerimdi jutylǵan janaryńda, 
Júregimdi keńdiktiń úii syńdy. 
Súiemin men shaldardy,aspandy da, 
Ulylyqty sezemin tastan myna. 
Iyǵynda taty bar ótkenimniń 
Jastardy da súiemin asqardy da. 

Súiemin men aq ózen,qurlyqtardy, 
Qurlyqtardy qartaiǵan kim qutqardy? 
Bilesiń be kimmin men? Kim edim men? 
Zardabymyn keshegi sumdyqtardyń, 
Perishtesi edim men qurlyqtardyń... 

Erinińnen súiemin jii janym, 
Menen, qalqa, babalar biik áli. 
Kúnahary qap – qara túnderdiń kil 
Rabbysyna aq tańnyń syiynady. 
Siz – kórkemsiz kóktemdei keshe kelgen, 
Hám kórkem esimińiz. 
Siz eshqashan ótpeitin kóshelerde, 
kútippin keshirińiz. 
Siz – sáýlesiz sezimdei túnektegi ór, 
Hám appaq músinińiz. 
Siz eshqashan kórmegen júrekpenen, 
súiippin túsinińiz. 
Siz – óleńsiz ólimdei ómirge teń, 
Hám nursyz qarashyqta. 
Siz... siz barsyz, sosyn men kóńildenem, 
muńaiam adasyp qap. 
Siz – qiialsyz, siz – páksiz, siz unaisyz, 
qiialda músinińiz. 
Men pendemin... jerdemin, siz qudaisyz, 
...qulaisyz túsinińiz. 

Paradoks 

Men bárine kereksizbin, kerekpin, 
Kerektigim kereksizge qorekpin. 
Men - Mahambet bolar edim, biraqta 
Bólekpin... 

Bólektigim tym qisynsyz tús kórem, 
Tús kórýge kúnám shyǵar kúshtegen. 
Qudai joq dep aiǵailadym, qoryqtym 
Qoryqqannan Ý joq, sirá, ishpegen. 

Qoryqqanmyn kóshelerden qarańǵy, 
Qatyn dedim qabaq shytqan ǵalamdy. 
Jolyqqannyń jolyn kestim, jaradym 
Qolyn kestim qol kótergen adamnyń. 

Jer surady – jerge berdim, jerledim, 
El surady – elge berdim, ólmedim. 
Jalǵyzdyqqa jalǵyz bardym, jazǵyrdy 
Jaýyzdyqqa jalǵyz dosym azǵyrdy, 
Ermedim... 

Kezdesýge asyqqanmyn Allamen, 
Kimge jaryq bolǵan edi jalǵan óń? 
Qorqaý tirlik jabysqan joq balaqqa, 
Qorqaq qyrtpen jabylmadym torǵa men. 

Ótkenime ótkenim dep qaraimyn, 
Saý kún izdep arasynan ár aidyń. 
Aqynsyń dep aldaǵanmyn talaidy, 
Aqyldy bop iship ketkem talai kún. 

Aqymyq qoi, aqymaqtan jeridim, 
A, dariǵa! Ai, dariǵa, kóńilim. 
Az baqytty az ýaqytty keshirdim 
Aqyn bolyp ketemin dep eń uly! 

Sosyn, sosyn súigenim bar – Qulandyq, 
Boiynda onyń bir qylyq joq unarlyq. 
Biz baqytty bola almaspyz, - dedi de 
Ketip qaldy erkindigin syńar ǵyp. 

...Tize bersem bola qoimas ólshemi, 
Tize bersem kótermespin eńseni. 
Sheksiz muńǵa alyp ketem bir kúni, 
Sheksiz baqyt qushaǵynan men seni. 
Sheksiz sezim aralyna men seni... 

Ult portaly

Elegiia

 

Qandai ǵajap oiyńda, júregińde,

Ómir súrý!

Meniń shyńym belgisiz, seniń shynyń.

Qoshtasalyq dál osy mas kúiimdi

O, sosyn, aqyndyǵyń bes tiyn dep,

Sen júrip ket! Oralma!.. sońǵy demim

alǵansha men kúteiin...

 

Sert! Sert! Sertim osy!

Táńir – qýat. Kúlkili mas adamnyń,

Joǵyn aityp jylaýy jasanǵannyń.

Qinalǵanda qaraimyn kókke bir sát,

Muń tyrmalap jatqan soń bosaǵamdy.

 

Januia...biz...anamnyń kórkem áni

Bári-bári, bárinen jol tabady.

Búgin kórdim, kórshi ájei ishedi eken,

Qoi, qaraǵym... qupiiam,

Mahabbat joq, mán de joq bul ómirge,

Jalyqpady deimisiń jyr oqýdan.

Qandai ǵajap,

Ómir súrý oiyńda, júregińde.

 

Janyńdy kim túsinsin, oiyńdy kim?

Seniń...

aspanyńda jaýyn búgin,

kóz jasyńnyń sezemin aýyrlyǵyn.

Óksigińdi basa almai, sybyrlaisyń,

Janym, qaiyrly tún...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Qul 
(I. Brodskii «Gladiatory»)
Qoshtasalyq
Qabirde jolyqqansha. 
(Jaza basyp...)
Taiady bizdiń ýaqyt. 
Qalmai ma ańyz?
Biz jeńildik.
Ólemiz maidanda biz. 
(Ǵajaby osy!) 
Qaraimyz,
Kóz tartar munar-bultqa ár,
sezinip bárin ishtei.
Shashymyz siremeidi, áielderge
Ám sharapqa qumarlyqtan.
...Kolizei kógi tústes,
Atajurt aspanymen. 
Ketken em basqa bir el
Kóginde shyndyq bardai,
Bailyǵyna qyzyǵyp Rimdikterdiń.
Bári durys. 
Renish pe?
Mańdaiǵa jazǵany osy.
Tur alysta,
Myń ǵasyr bizderdi sózge qosar.
Taiady bizdiń ýaqyt. 
Qalmai ma ańyz?
Kózderi janǵan jurtqa, 
júregi bar, 
kórsetelik. 
Ólemiz maidanda biz,
Bir ǵalamat qoiylym kútedi olar.

 

 

 

 

 

 

 

 

O.Súleimenovke


Esine alyp, Pýshkindi, Oljasty udai, 
Únsiz ketip barady shýly kóshe.
Senbegeisiń, aǵańdy muńly dese el!
Pilge etene jaqyn ult. O, tas qudai!?
Nur taraidy degenge aldanam ǵoi 
Júregim…sen baryp kúndi úrleseń.

Qolǵa tússe arlan ne, qanshyǵyń ne? 
Janaryńda muń qalar sam sińirgen.
«Aqyn kórkem bolsa igi, Táńirisindei»
Oi aýyry – siialy qaýyrsyndai, 
Joq aýyry – ómir súrgen! 
E, ádilet, úmitim úzer bir kún,
E, kasiret, eńligiń tizem jyrtyp.

…Terbetilip, teńselip ómir sumdyq, 
Únsiz ketip barady shýly kóshe,
Senbegeisiz, inińiz muńly dese el.
Kók bórige jaqyn jurt. Táńirshildik…
Nur taraidy degeni ras, shyǵar,
Júregim…men baryp kúndi úrlesem!?
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sadness is a god...

                 I

Sizdi sheksiz súiemin,
Tamshy – ómir, tamshy – ǵalam!
Sońǵy sózim, buiyrsa, jan shyǵarda.
«Alladan basqa joq,Táńir,
Muhammed onyń elshisi»
...Sen meni súiesiń ǵoi qalshy,qurbym,
Ysqyryǵyn tyńdaiyq ánshi qyrdyń.
Myna mańda ádildik bolsa egerde,
Estimes pe em san sybyrdy.
(Táńir,táńir. Táńirdi tildeidi olar,
Bilmeidi olar...)


Tyńdashy, Óleń!
Ólimdi kórgem!
Turdym men hám kózine tik qaradym,
Dirilindei daýystyń hutbadaǵy.
Tamyp tústi taǵdyrdyń mańdaiynan,
Tamshy – ǵasyr.
Men izdegen jumaq kún bar shyǵarsyń.


Biraq...
Saǵyndym men, taýsyldy taǵatymda,
Kinálaimyn bilmeimin aǵa kimdi.
Suramaidy endi eshkim saǵatymdy,
Biz bir kezde buty edik bir oshaqtyń,
Qyrqyp ketti qos birdei qanatymdy,
Aitpasańda jaýady – jaýatyn kún.


Sizderdi sheksiz súiem, taǵy qustar,
Jetkinshektei jylaýǵa jany qushtar.
Jaýap qaityp qalardai, hat jazamyn,
Jańbyrmenen beiýaqta jaýyp, ushqan.
Biraq... táńirdi tildeidi olar,
Bilmeidi olar...

                              II

Bári ornynda... 
Kóktem de, kúz, jaýynda, jurtyn izgi 
Nurǵa oraǵan kún de anaý, jyr,tún,biz,muń. 
Qolym siltep keter em ómirgede 
Izdeitinim bolmasa kúlkińizdi. 


Júris te osy,aitaiyn sizge nemdi? 
Maqtap júrmin úmitim úzgen eldi. 
Sizdi oilasam áiteýir kúiedi ishim, 
Ras! Baqytty bolarmyz bizder endi. 


...Jańylysyp kóktem júr esimimnen, 
Sultany ólgen begimdei esiginde. 
Qarǵys alyp kórgem joq sulýlardan, 
Kelesine ketkender keshirińder. 


Bir qurǵamai qoidy ǵoi kózi muńnyń, 
Tolǵantady qai ánniń sózi kimdi. 
Keshirińiz, siz meniń qaiǵyly ánniń 
Qaiyrmasy sekildi sezimimdi. 


Sizdi oilasam áiteýir kúiedi ishim, 
Siz de mendei kóktemdi súiemisiz? 
Men aitatyn ázilge kúlemisiz? 
Siz...siz maǵan kereksiz bilemisiz? 
(Bilemisiz, Táńirdiń muńsyzdyǵyn?)

                     III

(Dinshil deýshi ek, (nege eken?) bul úidi biz,
...Men oqyǵan óleńge uiidy kúz)
Erinińizge jaǵylǵan balmuzdaqty, 
Barmaǵymmen súrtkende jymidyńyz.

Jymidyńyz, kóterip qasyńyzdy, 
Otyrǵyzyp alǵandai iyǵyna
Meiirimdi əke, tózimdi ǵasyr bizdi. 
Jel tarap shashyńyzdy. 
Bir sózimdi uqpapsyz, tek, əiteýir, 
Únsiz izei beripsiz basyńyzdy. 

Kim túsingen aqynnyń jan aiqaiyn, 
Bilsemde onyń muńymdy molaitaryn. 
Qolǵa túsken buiymdy aspap etip, 
Barymdy sap...ən aitamyn. 

Ustaýshy edi (mastyqta) shynjyr qandai, 
Jyr tilgendei keýdesin muń jyrǵandai. 
Yqylassyz qaraidy kirpiiaz tún
Bir múiizin iesi syndyrǵandai. 

...bəri ótti, kózim de ótti, sózim de ótti, 
Men jyrlaǵan ǵalamat sezim de ótti. 
Kóp tanystyń birine ainaldyńyz 
Eń tətti nazym ketti.
Durys shyǵar!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oida – qyrda bul elge kúz kelipti, 
Muńaiady meni oilap qyz kórikti. 
Japyraqpen bileidi aspan muńy, 
Bileidi olar. «Vals» deidi jastar muny. 


Taǵatymdy taýysyp terezeme 
Tigen tamshy. Taryltty tynysymdy. 
Duǵa etemin sáriden kim úshin men. 
Sezem bárin, Oralhan ómiriniń 
Eń sońǵy kúni syndy. 


Sirá qaiǵyń sózinde uly Abaidyń, 
Aqsha bultty aq samal qýalaityn... 
Búldirshindei tyǵylǵan qonaq kelip, 
Bult ishinen ai mánsiz syǵalaidy.


...Jantaiypty tań da anaý taý artynda, 
(Sý-sypyrtqy sypyrǵan dala, qyrdy ár.) 
Tuiaǵynan tún-tulpar(dyń) ushyp ketken, 
Synyq ai tur, nelikten janarynda. 


Janarlaryn jel jumdy, alaqany- 
Jańa baqyt, jańa nur taratady. 
Besiginen bulttardyń qulap túsken, 
Sálden soń kún shyǵady. Tań atady.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Shybyn janyń shyǵardai kim estise,
Tarpań oidyń tuiaǵyn minez tusap.
Quraqqa aýnap jymisa bozbala,qyz,
Miyǵynan kúledi tún eskishe.

...Eshbir adam bilmeitin eń aiaýly 
Kúnám ediń. 
Mańdaiyma syimadyń sirá,meniń.
Jel teńselip ketkende juparyńnan 
Uzatylǵan qyz syndy bult álimnen, 
Syńsidy kep...jylaýǵa qumar ómir. 

Menen basqa uǵysar eshkimiń joq,
Shyryldaisyń eńisten keshqurym kep. 
Men 
Esimińdi ózińnen estigim kep. 

Egilemin, amal ne úndemeisiń, 
Táńiri,aiyrylysar kúndi qoishy. 
(Bilesiń ǵoi bul jaqta qul qudaishyl) 
Bózge oranyp ketkendei buldyraisyń. 
Oý,saǵym dúnie...
Seniń esimiń – Perishte! 
Seniń esimiń – Perishte! 

...Taban tidi saǵan da joldaǵy aýyl,
Qiialda ortaq,aldaǵy arman da bir.
Kezbe baqyt kezergen erinin sýlar,
Janaryńnan jylt etip tamǵanda ómir.
Ińir...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Absýrd


Ymyrt. Men bilsem qudai keshirimdi,
(mysqyl)
Ishten ilip erinshek esigińdi,
Jyla,kúnim...jańbyrdy sók,taǵdyrdy...
Ishtei ǵana qaitalap esimimdi.


Estimesin jel júdeý,qarasha,baq,
Kókjiekten kún súńgir qalasa ana.
Shylym tartyp otyrǵan ońasha qap,
...jyndanatyn sekildi qara saǵat.


Jyr apiyn, din de...bir Alladan,
Kúnásizbin,kúnáli gúl almaǵan
Qyz!
Óleń múmkin ómirdiń kóńildesi
Súikimdi ras,barlyǵy qumar oǵan.


Qurmetti,óleńshiler!
Túńildim dep,ómirden,búginińnen,
Óleń izdep qaitesiń kún,ińirden.
Etegine jarmaspai sheshemizdiń,
Abzaly...sol.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Úi

Ne keremet bar eken jalbyzda osy?
jyrlaidy kóp.
Qyrǵa órmelep barady andyz kóshi,
Jardan qulap ketkendei kóz aldynda,
jalǵyz dosy.

Qariiadai airylǵan kenjesinen,
Shól keship óń.
Beldesip em.
Bas jazarǵa bes tiyn tappaǵandai
Qaltyraidy taǵdyrym
Bireý qoiyp qalardai jelkesinen.

Syltaý etip eskishe emshi ýaqty,
Anasyn jer surapty.
Uiytqysyn úiiniń men alǵandai
Et júrekti kórshi áiel eljiretti.


Sizder bilmeisizder!!!
...Maǵryptaǵy duǵadai jan buzbaǵan,
Qupiiadai jan bilmes,jar qyzǵanar.
Ishtei sezer kúsh syndy tóbedegi
Dos sirá jalǵyz ǵana.
Jalǵyz ǵana!
Baqsy bolsam ba eken?!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tas súiregen qul syndy bultty tartyp
barady jel.Ýaqyt,túsime enshi.
Bir baqytty bárinen kúttim artyq,
Qansha jandy jylatyp,túsinersiz.

Qozy qaryn qyr shyǵyp aiǵa alystan
ulidy jel.Ýaqyt – isine emshi.
Kelise almai aqyry airylysqan,
Barsha jandy jubatyp,túsime enshi.

Alageýim sai baryp tól túnegen
turady jel.Ýaqyt. Kisige ersi.
Sol jupardan janardy móldiregen,
Qalǵanymda unatyp, túsinersiz.

On úshinshi ai. Qala. Tún. Ańyzaq...siz,
Joq sekildi bul jurttyń tileginde oi.
Eshteńe etpes, Táńiri, bári jaqsy,
Súiemin ǵoi.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Qarnyn qasyp taý jatqan, tynshyp alap, 
Buira bulttan burtiǵan kún syǵalap. 
Iyǵynan qyrlardyń shymshyp álek 
Miyǵynan kúletin muń suǵanaq. 


Jetim ulmen jesirdei jurtta qalǵan, 
Teńseledi tolqyndar urttap alǵan. 
Kóshke qarap doldanyp Qurtqa dáýren, 
Qarǵysymen sabalap jurtty ólermen, 
Kebisine tigizgen murtty aǵarǵan. 


Omyraýǵa syimaityn qos anary... 
Kúndiz-túni jiekti tasalady. 
Janarynan tamǵanyn basalady, 
Jyr baptaǵan jurt qana! 


Qos anary! 
Qazaqy qudirettiń jyry osyndai, 
Qalǵyp ketken kerimdei qulashymda Ai. 
Dúnie-ai, ár aqynǵa
qoimaituǵyn etegi bir ashylmai. 


Dándegen jyr muń emip qazynadan, 
Abyz ǵasyl ańyrap, azynaǵan. 
Keregi joq aiǵaida, qazyda oǵan, 
Asasyna barlyǵyn jazyp alǵan. 


...Aiǵai túgel azaidy oibai túgel, 
Kez jetti de jurtyma qoidai túler. 
Qudailaryn qoltyqtap kóterip júr 
Urpaǵynyń erteńin oilaityn el.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Drama 

Men de kórkem edim ǵoi,sen de kórkem, 
Táńir! 
Minez sekildi jelden erke. 
Júregimniń astynda ólip ketken, 
Qar túsedi jylaýyq ólkege erteń. 

Kúz. 
Muńyńdai tittei kún jalaýdy ópken, 
Syqylyqtap baq kúlse,jón – aý,jek kór! 
Aspan – seniń kózińdei,súńgip ketseń, 
Orala almai qalasyń. 
...aǵam ketken. 

Meni kórip ińir tur betin ustap, 
Seni kórip ińir tur betin ustap. 
Jardy aimalar tolqyndai mańdaidy urdym, 
Óleń jazbai ketkenim ókinishti – aq. 

Keshir,dosym! 
Ómir degen óleńniń kóshirmesi. 
Óleń jazyp nesine máz bolady – ei, 
Balaǵynan kelmeitin Esilge osy. 

Sen de kórkem ediń ǵoi,men de kórkem, 
Minez! 
Táńir sekildi jelden erke. 
Esinese eski esik qoily aýylda, 
Qar túskeni jylaýyq ólkege erte.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Des

Saýsaǵymdy jylyttym úsik alǵan,
Álgi óleńdi esime túsire alman.
Beibaqpyn – aý beiýaq bir baqyttyń,
Sońyna túsip alǵan.

Qaida edi ol,á? Júrekte...basymda ma?
Jyldai sińip ketti me ǵasyrlarǵa?
Tirshilikke kóz boiaý qosylǵanda,
Tireý bolyp ketti me asyldarǵa?
Álde,álde shyndyqtyń aq sandyǵyn,
Ǵasyr kóshi qumdarmen jasyrǵanda,
Aqynynyń eńsesi basylǵanda,
Uldai erip ketti me ǵasyrlarǵa?

Ómir – Keme! Janymyz bir edi ǵoi,
Qaza – qaza synbapty – aý kúregiń – ei.
Tolqyn teýip qiraǵan orta jolda
Qaida ketti qyrshyndar? – Júr edi ǵoi...

Tiri edi ǵoi! Tiri ma ed?...esimde áli,
Qart ájeidiń jasymda ósirdi áni.
Al ony she? Ony she? Kim ósirdi?
Ómiri me?...bilmeimin keshir,janym!

Esimde áli dosymnyń qaraǵany,
Álgi óleńi,sezimder aradaǵy,
Ar aldynda adamnyń bári aiypty,
Júreginde Ár kimniń Qara adamy!

Beibaqpyn – aý beiýaq jylap kelem,
Ár pendeniń kózinen suraq kórem.
Ómir – Keme!Tolqyndar – tozaq oty
Jer astynda sekildi Jumaq degen!

 

 

 

 

 

 

Hutb

Qysqa ómirdi qalǵyǵan qorityn kim?
Qus Táńirdiń altyndap qanatyn kún.
Jetimderi jetilgen úi sekildi
Juldyz jaǵyp jatqany qara túnniń.

Keshir meni kógildir kóktegi ánim,
Keshir meni beikúná baqtaǵy ómir.
Esimde áli qaiyńnyń belin qysyp
Basylǵanym jete almai kókke qolym.

Shashy aǵarǵan shal aspan...kóshken óńir,
Qan taraidy qolynan keshte qońyr.
Qoidy kórsem túsedi eske tobyr,
Aidy kórsem túsedi eske Táńir.

«Yyy...ana,Alla ras...quranda...
súise kimdi,
Patshada sol,pirińde,bi,sotyńda»
Juldyz aǵyp jatqany – ai qara túnde
Jetimderin jerlegen úi sekildi.

Keshir meni kógildir kóktegi ánim,
Keshir meni jetpedi kókke qolym.
Esimde áli ernińde ótken ómir,
Esimde áli sertińde ketken óńir.

Qateligim sekildi kóbi meniń,
Qaiǵydan qan jutyndy kókiregim.
Ai,buǵan...O,Ai,buǵan sen ne deisiń?
...sońǵy ret jyr oqiyq ótinemin.
«alań da alań, alań jurt..»

 

 

 

 

 

 

 

Kóktemgi bliýz

Ókpeleme.Jylama,kókem,erteń,
Gúlge oraidy kórkińdi kóktem erke.
Qusym eń qiialymda kóp kóretin
Túsirgen seni kimder kókten erte.

Tyǵylsa dep alqyzyl urtyńa úmit,
Bir kúni álei,ai da appaq,bir kúni uly.
(Bilem saǵan dál mendei yntyq ymyrt)
Ǵalam kezgen kúlkińnen tún túrilip
Kári aspandy súieisiń qoltyǵynan,
Óziń bilmei kútesiń kimdi kúlip?

Jolymdy kút! Men barmyn. Kelemin men,
Jalyn jutyp nur shashqan óleńimmen.
Men ymyrtpyn qyzarǵan seni kórip
Saǵynyshpyn qol úzgen deregińnen.

Sendik jupar burqyrap baqtardan ár,
Sen turǵanda qalmaidy aq tańda mán.
Seniń demiń jel bolyp aimalaidy
Hama aǵamdy oqidy jatqa maǵan.

Kóleńkeńmin...men ylǵi qasyńdamyn,
Esimdi aldyń,janyldym jasynǵa árbir.
Qańǵyp ketken basymdai ǵasyrlardy
Jasyrǵanmyn! Men seniń qasyńdamyn.

Keziktirmei bizderdi qoisa tegi,
Keter me em Ǵaisaǵa erip.
Kúńirenip kem týǵan pirli dala
...Keiin senen qyzǵansa Aisha meni.

Degdar álem dertimdei,shynarym – ai,
Kún ilinip bulttyń qulaǵyna.
Mahabbatym úshin de O,Ai,búgin
Ótinemin keshirim sura...
Qudai!
(Alladan basqa joq táńir...)

 

 

 

Kúi

Janymdy jyrǵa jasyrǵan duǵa,
Basymnan aspai júrmisiń?
Meiirdi jutqan ǵasyrǵa myna,
Dostyqtyń ozyq úlgisin
Kórsetsem dep em! Jasyqpyn nege?
Ashyqty nege el osy?
Alataý saǵan ǵashyqpyn tegi,
Bezbúirektiktiń Tóresi.
Aǵam dep júrsem kóktemdi tiri,
Qaryndas eken kádimgi.
Eske alǵym joq-ty ótkenniń birin,
Soqqylai bergen jaǵymdy.
Muratqa asyl jetti me halyq?
Jetse de ylǵi kóńilsiz...
Tentirep júrip tepkige qalyp,
Kók tirep tursam men únsiz.
Kókirek bulttyń kóńilsiz ánin,
Jattaǵym keldi jasyryn.
Órtenip ketip,qolym sozamyn
Qaidasyń meniń ǵasyrym?!
Taskereń túnmen bastar em ómir,
Qulandy oilaimyn,onyda...
Eshqashan endi qashpan O,Kerim,
Erip júre ber sońyma.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sholpan
(Qul a-ýýzý birabbil faliaq.)
Men kim edim? Kimmin men? Bilesiń be?
Álde kimmin aq oram piri ósirgen.
Rabbysyna aq tańnyń siynamyn,
Jiger bolmai jatqannan kúresýge.

Qaýys túni artpaidy muńyn dáýir,
Qara qyrdyń estimei yńyldaýyn.
Masaiǵan baqsha ishinde bop – boz tuman
Jerdi iiskep keledi,dýyldaýy
Biteidi oidy qulaqtyń shyńyldaýyn.
Kún sýytsa qazaqta shylymdy aýyl.
Bop – boz tuman saqaldai bite shyqqan
Jel kelse ǵoi iekten qyrýǵa ony.
Itke ǵana buiyrǵan úrý baǵy,
Úsenovtyń keshegi jyryndaǵy.
Menen biik appaq ai jaryn izdep
Óleń jazǵan aqyndai qyrymdaǵy.

Bilesiń be kimmin men? Kim edim men?
Eldi qorǵar batyrmyn bilegimmen.
Sardarlardy jerlegen kúregimnen
Tamǵan qany qap qoiǵan súiegimde
Ómir kitap sekildi,oqyp bitseń
Qyzyqsyz bop qalatyn.
Súiemin men!
Gúl óńirdi sezim bar iisinde,
Bul ómirdi,juptardyń súiisinde.
Jigerimdi jutylǵan janaryńda,
Júregimdi keńdiktiń úii syńdy.
Súiemin men shaldardy,aspandy da,
Ulylyqty sezemin tastan myna.
Iyǵynda taty bar ótkenimniń
Jastardy da súiemin asqardy da.

Súiemin men aq ózen,qurlyqtardy,
Qurlyqtardy qartaiǵan kim qutqardy?
Bilesiń be kimmin men? Kim edim men?
Zardabymyn keshegi sumdyqtardyń,
Perishtesi edim men qurlyqtardyń...

Erinińnen súiemin jii janym,
Menen,qalqa,babalar biik áli.
Kúnahary qap – qara túnderdiń kil
Rabbysyna aq tańnyń syiynady.

Siz – kórkemsiz kóktemdei keshe kelgen,
Hám kórkem esimińiz.
Siz eshqashan ótpeitin kóshelerde,
kútippin keshirińiz.
Siz – sáýlesiz sezimdei túnektegi ór,
Hám appaq músinińiz.
Siz eshqashan kórmegen júrekpenen,
súiippin túsinińiz.
Siz – óleńsiz ólimdei ómirge teń,
Hám nursyz qarashyqta.
Siz...siz barsyz,sosyn men kóńildenem,
muńaiam adasyp qap.
Siz – qiialsyz,siz – páksiz,siz unaisyz,
qiialda músinińiz.
Men pendemin...jerdemin,siz qudaisyz,
...qulaisyz túsinińiz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Paradoks

Men bárine kereksizbin,kerekpin,
Kerektigim kereksizge qorekpin.
Men- Mahambet bolar edim,biraqta
Bólekpin...

Bólektigim tym qisynsyz tús kórem,
Tús kórýge kúnám shyǵar kúshtegen.
Qudai joq dep aiǵailadym,qoryqtym
Qoryqqannan Ý joq,sirá, ishpegen.

Qoryqqanmyn kóshelerden qarańǵy,
Qatyn dedim qabaq shytqan ǵalamdy.
Jolyqqannyń jolyn kestim,jaradym
Qolyn kestim qol kótergen adamnyń.

Jer surady – jerge berdim,jerledim,
El surady – elge berdim,ólmedim.
Jalǵyzdyqqa jalǵyz bardym,jazǵyrdy
Jaýyzdyqqa jalǵyz dosym azǵyrdy,
Ermedim...

Kezdesýge asyqqanmyn Allamen,
Kimge jaryq bolǵan edi jalǵan óń?
Qorqaý tirlik jabysqan joq balaqqa,
Qorqaq qyrtpen jabylmadym torǵa men.

Ótkenime ótkenim dep qaraimyn,
Saý kún izdep arasynan ár aidyń.
Aqynsyń dep aldaǵanmyn talaidy,
Aqyldy bop iship ketkem talai kún.

Aqymyq qoi,aqymaqtan jeridim,
A,dariǵa!Ai,dariǵa, kóńilim.
Az baqytty az ýaqytty keshirdim
Aqyn bolyp ketemin dep eń úly!

Sosyn,sosyn súigenim bar – Qulandyq,
Boiynda onyń bir qylyq joq unarlyq.
Biz baqytty bola almaspyz,- dedi de
Ketip qaldy erkindigin syńar ǵyp.

...Tize bersem bola qoimas ólshemi,
Tize bersem kótermespin eńseni.
Sheksiz muńǵa alyp ketem bir kúni,
Sheksiz baqyt qushaǵynan men seni.
Sheksiz sezim aralyna men seni...